یادکرد نکته‌ای دربارۀ اخلاق علمی
پیش‌تر در همین کانال نوشته بودم: «اخلاق علمی حُکم می‌کند که اگر کسی مقاله، کتاب یا پایان‌نامه و رسالۀ ما را ویرایش بنیادین کرد یا نکتۀ علمی مهمی را به ما تذکر داد یا منبع تأثیرگذاری را به ما معرفی کرد، در همان نوشتۀ خود از او تشکر کنیم. تشکر شفاهی بیهوده است. خواننده باید بداند که همۀ نوشتۀ ما ریختۀ قلم خودمان است یا نه.»
این دانشجو کوشیده‌است در همۀ نوشته‌های خود این روش را به کار بندد و هرجا کسی شفاهی یا پیامکی نکته‌ای به او گفته، در مقاله یا کتاب خود از او یاد کرده‌است. به یاد دارم روزی دوستی که نکته‌ای به یادم آورده بود گفت آنچه به تو گفتم نکته‌ای پیش‌پاافتاده بود و نیاز نبود در نوشته‌ات نام مرا بیاوری. حق با او بود و خودم آن نکته را پیش‌تر می‌دانستم، ولی او بود که آن نکته را به یادم آورد و اگر یادآوری او نبود، فراموش می‌کردم که آن نکته را در نوشته‌ام بیاورم. در این موارد باید میان واژه‌های یادآوری از یک سو و تذکر یا راهنمایی از سوی دیگر تمایز قائل شد.
دیگر اینکه ممکن است با دوست یا استادی عکس مشترکی هم داشته باشیم. در تاریخ علم کسی به یاد ندارد که گفته باشند داشتن عکس مشترک با دانشور یا دانشمندی یا حتی داشتن دوستی با او این جواز را به ما می‌دهد که مطالب او را به نام خود منتشر کنیم یا به «یادآوری»ها و «تذکر»ها و «راهنمایی»های او اشاره‌ای نکنیم. اگر تاکنون به این نکته توجه نداشته‌ایم، ولی نیتمان انتحال نبوده، چارۀ کار آسان است؛ دست‌کم در شبکه‌های اجتماعی می‌توانیم فرسته‌هایمان را ویرایش کنیم و نام کسانی را که به ما «یادآوری» و «راهنمایی» کرده‌اند یا «تذکر» داده‌اند یا از نوشته‌های آن‌ها بهره برده‌ایم در فرسته‌مان بیفزاییم. گاهی عکس‌ها فقط خاطرۀ دیداری معمولی را ثبت کرده‌اند و نباید دستاویزی قرار بگیرند برای القای تفسیر دلخواهمان به بیننده.

۱۴۰۳/۱۱/۰۱
▫️فرهاد قربان‌زاده
@azvirayesh