#فقه_الثقلین 9⃣3⃣

حکم مسح خفین [ مسح بر روی کفش ] در وضو از منظر فقه اهلبیت علیهم‌السلام ( ۱ )

🔹 در روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام، عدم جواز مسح بر خفین به‌صورت متعدد و با تعابیر مختلف بیان شده است:

▫️عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ: «جَمَعَ عُمَرُ بْنُ اَلْخَطَّابِ أَصْحَابَ اَلنَّبِيِّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ وَ فِيهِمْ عَلِيٌّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ وَ قَالَ مَا تَقُولُونَ فِي اَلْمَسْحِ عَلَی‌ اَلْخُفَّيْنِ فَقَامَ اَلْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ فَقَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّی‌ اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ يَمْسَحُ عَلَی‌ اَلْخُفَّيْنِ فَقَالَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ «قَبْلَ اَلْمَائِدَةِ أَوْ بَعْدَهَا» فَقَالَ لاَ أَدْرِي فَقَالَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ سَبَقَ اَلْكِتَابُ اَلْخُفَّيْنِ إِنَّمَا أُنْزِلَتِ اَلْمَائِدَةُ قَبْلَ أَنْ يُقْبَضَ بِشَهْرَيْنِ أَوْ ثَلاَثَةٍ
📚 تهذيب الأحکام ج ۱، ص ۳۶۱
📚 معجم الأحاديث المعتبرة [ شیخ آصف محسنی ] جلد چهارم صفحه 189

▪️از امام باقر علیه‌السلام فرمود: «عمر بن خطاب اصحاب پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله را گرد آورد؛ امام علی علیه‌السلام نیز در میان آنان بود.
خلیفه‌ی دوم گفت: درباره مسح بر خفین چه می‌گویید؟ مغیره بن شعبه برخاست و گفت: رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله را دیدم که بر خفین مسح می‌کرد.
در این هنگام امام علی علیه‌السلام فرمود: «آیا این کار پیش از نزول سوره مائده بود یا پس از آن؟»
مغیره گفت: نمی‌دانم.
علی علیه‌السلام فرمود: «کتاب خدا بر خفین سبقت گرفته است. [ یعنی حکم جواز مسح بر خفین توسط قرآن نسخ شده است ]» همانا سوره مائده دو یا سه ماه پیش از وفات پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله نازل شد.»

✅ طبق حدیث فوق مسح بر خفین قبل از نزول ایه‌ی ششم سوره‌ی مائده جایز بوده است سپس توسط قرآن این حکم به جواز نسخ شده است.

روایات دیگر در این زمینه:

▫️عَنِ اَلْحَلَبِيِّ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ عَنِ اَلْمَسْحِ عَلَی‌ اَلْخُفَّيْنِ فَقَالَ «لاَ تَمْسَحْ» وَ قَالَ «إِنَّ جَدِّي قَالَ «سَبَقَ اَلْكِتَابُ اَلْخُفَّيْنِ»
📚 تهذيب الأحکام ج ۱، ص ۳۶۱
📚 معجم الأحاديث المعتبرة [ شیخ آصف محسنی ] جلد چهارم صفحه 189

▪️از امام صادق علیه‌السلام درباره مسح بر خفین سؤال شد،حضرت فرمود: «مسح نکن.»سپس فرمود: «همانا جدّم [امیرالمؤمنین علیه‌السلام] فرمود: کتاب خدا بر خفین سبقت گرفته است [ قرآن حکم مسح بر خفین را لغو کرده است ]»

✅ در این روایت نیز امام صادق علیه‌السلام با استناد به سخن مولا امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام، مسح بر خفین را نفی کرده و تقدم حکم کتاب خدا بر خفین را بیان می‌کند.

🔹 شیخ صدوق به سه طریق از فضل بن شاذان نقل میکند که امام رضا علیه‌السلام فرمود:

▫️اَلْوُضُوءُ كَمَا أَمَرَ اَللَّهُ تَعَالَی‌ فِي كِتَابِهِ غَسْلُ اَلْوَجْهِ وَ اَلْيَدَيْنِ مِنَ اَلْمِرْفَقَيْنِ وَ مَسْحُ اَلرَّأْسِ وَ اَلرِّجْلَيْنِ مَرَّةً وَاحِدَةً وَ لاَ يَنْقُضُ اَلْوُضُوءَ إِلاَّ غَائِطٌ أَوْ بَوْلٌ أَوْ رِيحٌ أَوْ نَوْمٌ أَوْ جَنَابَةٌ وَ أَنَّ مَنْ مَسَحَ عَلَی‌ اَلْخُفَّيْنِ فَقَدْ خَالَفَ اَللَّهَ تَعَالَی‌ وَ رَسُولَهُ وَ تَرَكَ فريضة [فَرِيضَتَهُ] وَ كِتَابَهُ
📚 عيون أخبار الرضا عليه السلام جلد دوم صفحه‌ی دوم صفحه‌ی ۱۲۱

▪️وضو همان‌گونه است که خداوند متعال در کتاب خود فرمان داده است شستن صورت و دست‌ها تا آرنج، و مسح سر و پاها، هر کدام یک بار. و وضو را جز مدفوع، ادرار، باد، خواب یا جنابت باطل نمی‌کند.
و کسی که بر خفین مسح کند، با خداوند متعال و رسول او مخالفت کرده و فریضه و کتاب او را ترک کرده است.

✅ با توجه به اینکه حکم جواز مسح بر خفین توسط قرآن نسخ شده است امام رضا علیه‌السلام در حدیث فوق مسح بر خفین را هم مخالفت با قرآن میداند و هم مخالفت با رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌واله

✅ همچنین در حدیث فوق امام رضا علیه‌السلام دلالت قرآن را مسح پا‌ها در وضو میداند این روایت در کنار روایت امام باقر علیه‌السلام اثبات میکند دلالت آیه‌ی ششم سوره‌ی مائده مسح پا در وضو میباشد بنابراین تمام روایت وضو باید عرضه بر همین ایه شود و اساس و مبنا برسی روایات آیه‌ی قرآن میباشد.

🆔 @javaheralklam