#تکمیلی

▫️ در بحث اثبات وثاقت ابراهیم بن هاشم از راه تجمیع قرائن مختلف وارد شدیم و گفتیم که از مجموع این قرائن برای ما اطمینان به وثاقت جناب ابراهیم بن هاشم حاصل میشود؛ پس اگر کسی هر یک از مواردی که برای توثیق جناب ابراهیم بن هاشم ذکر کردیم را به عنوان یک دلیل مستقل رد کند باز هم به استدلال ما خدشه وارد نمیشود زیرا ما هر کدام از موارد را به عنوان یک شاهد و قرینه ذکر کردیم نه یک دلیل مستقل و از مجموع این شواهد روی هم رفته وثاقت را اثبات کردیم .

🔹 همین روش تجمیع قرائن را استاد آیت‌الله محمد جواد فاضل لنکرانی جهت توثیق یکی از راویان حدیث به کار میبرد :

▫️ مبنای برخی از بزرگان مثل مرحوم خوئی، نه توثیق متأخرین را قبول دارند و نه نقل اجلا و نه شیخ الاجازه بودن را قبول دارند. می‌فرمایند: توثیق متأخرین فایده‌ای ندارد؛ برای اینکه مستند به حدس و حس است و فایده‌ای از این جهت ندارد. شیخ الاجازه بودن هم کافی نیست، نقل اجلا هم اثری ندارد. بعد از ردّ اینها نتیجه می‌گیرند احمد بن محمد بن یحیی العطار مجهول است.
👈 بر این مطلب ایشان نکته‌ای که داریم این است که بر فرض هر کدام از این موارد به تنهایی مفید وثوق نباشد، اما اگر این سه عنوان ـ که خودش خیلی مهم است ـ در یک نفر جمع شد، یعنی یک نفر هم توثیق متأخرین را دارد و هم شیخ الاجازه است و هم اجلا از او نقل می‌کنند، برای ما اطمینان به وثوق شخص می‌آورد. چطور می‌توانیم بگوئیم چنین شخصی مجهول الحال است؟!

🆔 https://fazellankarani.com/persian/lessons/3074/

☑️  نکته‌ی که ایشان ذکر میکند بسیار دقیق و حائز هست؛ چرا که توثیق متاخرین و شیخ الاجازه بودن ممکن است که هر کدام به تنهایی برای ما اطمینان به وثوق حاصل نکند اما اگر همه‌ی این موارد در یک شخص جمع شوند قطعا آن شخص ثقه است .

☑️ در جناب ابراهیم بن هشام نیز تمام این موارد جمع شده است؛ یعنی ایشان :
👈 جزء رجال نوادر الحکمه است؛ پس حداقل شیخ صدوق و ابن ولید به روایات او اعتماد داشتند .
👈 اشخاص ثقه و جلیل القدر از ایشان اکثار روایت دارند و صدها روایت از او نقل کردند که نشان میدهد به ایشان اعتماد داشتند .
👈 سید ابن طاووس اجماع قدماء بر وثاقت ایشان را نقل میکند .
👈 اولین کسی است که احادیث اهل کوفه را در قم منتشر کرد .
👈 جزء مشایخ اجازه است .

✅ وجود تمام این موارد روی هم رفته یقین به وثاقت ایشان برای ما حاصل میکند .

🆔 @javaheralklam