🔴
شعله‌ور شدن آتش شاخ آفریقا؛ مصر در حال بازآرایی ائتلاف‌های خودشهر العلمین جدید در مصر، روز گذشته میزبان نشست چهارجانبه‌ای با حضور عبدالفتاح السیسی، رئیس‌جمهور مصر، عبدالفتاح البرهان، رئیس شورای حاکمیت سودان، اَسیاس افورقی، رئیس‌جمهور اریتره و حسن شیخ محمود، رئیس‌جمهور سومالی بود. بر اساس اعلام رسمی، این نشست بر تحولات امنیتی و سیاسی
شاخ آفریقا و چگونگی تقویت هماهنگی میان چهار کشور درباره امنیت دریای سرخ و حفاظت از کشتیرانی متمرکز بود.
این نشست در شرایطی برگزار شد که منطقه شاخ آفریقا شاهد تشدید درگیری‌های داخلی با ابعاد منطقه‌ای است و هم‌زمان، تنش‌ها در یمن پس از کنترل دولت صنعا بر باب‌المندب افزایش یافته است؛ تنگه‌ای که مصر آن را امتدادی مستقیم از امنیت ملی و منافع راهبردی خود می‌داند.
در کنار تحولات یمن و تداوم اختلاف مصر و اتیوپی بر سر سد النهضه، تشدید اختلافات اتیوپی و اریتره بر سر تلاش ادیس‌ابابا برای دستیابی به یک منفذ در دریای سرخ نیز نگرانی‌های اسمرة درباره امنیت، حاکمیت و منافع راهبردی این کشور را افزایش داده و موضوعی فوری را به دستور کار مصر افزوده است.
ناظران معتقدند نشست العلمین بخشی از تلاش مصر برای ایجاد سازوکاری منعطف‌تر جهت هماهنگی منطقه‌ای است؛ آن هم در شرایطی که برگزاری نشستی گسترده با حضور کشورهای خلیج فارس، ترکیه و جیبوتی به دلیل اختلاف دیدگاه این کشورها درباره پرونده‌های مورد بحث دشوار است. به باور این ناظران، مصر تلاش دارد سطح هماهنگی و حمایت سیاسی و دیپلماتیک و در صورت لزوم نظامی خود را با اریتره، سومالی و سودان افزایش دهد، بدون آنکه درهای همکاری با سایر کشورهای منطقه را ببندد.
هرچند منافع چهار کشور در شرایط کنونی در مقابله با اتیوپی همپوشانی دارد، یک مقام مصری تأکید کرده است که نشست العلمین به معنای تشکیل ائتلافی علیه اتیوپی یا هدف قرار دادن کشور خاصی نیست، بلکه در چارچوب رایزنی و تبادل دیدگاه‌ها برگزار شده است.
تفاهم‌های اخیر اتیوپی با «سومالی‌لند» درباره دسترسی به دریای سرخ، با اعتراض دولت سومالی مواجه شد و موگادیشو را به تشدید تحرکات منطقه‌ای خود در برابر ادیس‌ابابا واداشت. همچنین ادامه روند توسعه روابط اسرائیل با این منطقه، که اسرائیل نخستین طرفی بوده که رسماً آن را به‌عنوان کشوری مستقل به رسمیت شناخته است، نگرانی‌های موگادیشو را افزایش داده است. این روابط به همکاری‌های سیاسی و امنیتی و آموزش نیروهای محلی گسترش یافته و به‌ویژه با توجه به استفاده از بندر بربره، مشرف بر خلیج عدن و باب‌المندب، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
پیش از برگزاری نشست العلمین نیز رئیس‌جمهور سومالی موضع قابل‌توجهی اتخاذ کرد و اعلام کرد که کشورش تحت هیچ شرایطی حضور اسرائیل در خاک سومالی را نمی‌پذیرد. او همچنین فاش کرد که اسرائیل در حال برنامه‌ریزی برای ایجاد یک پایگاه دریایی در بربره است و هدف آن را نزدیک شدن به کشورهای خلیج فارس و ایران دانست. رئیس‌جمهور سومالی تأکید کرد که موگادیشو «سومالی‌لند» را بخشی از خاک سومالی می‌داند و با به‌رسمیت شناختن آن از سوی اسرائیل مخالف است.
در کنار عامل اسرائیل، حضور فزاینده امارات در شماری از این عرصه‌ها، به‌ویژه اتیوپی، سومالی‌لند و سودان، نیز مطرح است؛ حضوری که به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم، زمینه مناسبی برای تقویت نفوذ اسرائیل در شاخ آفریقا فراهم می‌کند. در شرایطی که ابوظبی روابط نزدیکی با قاهره و یک شراکت راهبردی با مصر دارد، قاهره با آزمونی در زمینه مدیریت اختلافات احتمالی در محاسبات و منافع دو طرف در پرونده‌های شاخ آفریقا مواجه است.
از همین رو، این پرسش مطرح می‌شود که نشست العلمین تا چه اندازه می‌تواند به ایجاد هماهنگی مؤثر در برابر تحولات شتابان منطقه‌ای منجر شود، بدون آنکه این روند بر ماهیت روابط مصر و امارات تأثیر بگذارد.
🔸
کانال مطالعات یمن @yemenstudies_ir
