چین و سازوکار مدیریت بحران هرمز

#یادداشت_کوتاه

🔸در اواخر سپتامبر، هم‌زمان با تشدید فشار بر بازار جهانی فرآورده‌های نفتی، دولت ترامپ تلاش کرد از ظرفیت پالایشی چین برای افزایش عرضه جهانی استفاده کند. در دیدار ۲۴ سپتامبر، ترامپ از رئیس‌جمهور چین خواست تولید فرآورده‌های پالایشی را افزایش دهد تا به تثبیت عرضه جهانی کمک کند. این درخواست در شرایطی مطرح شد که آمریکا با محدودیت ظرفیت پالایشی مواجه بود و کاهش صادرات گازوئیل روسیه، اختلال در ظرفیت پالایشی خاورمیانه و کاهش ذخایر فرآورده‌ها، بازار جهانی را تحت فشار قرار داده بود.

🔹چین در ظاهر ظرفیت لازم برای پاسخ به این درخواست را داشت و پالایشگاه‌های چینی با حدود ۷۵ درصد ظرفیت فعالیت می‌کردند. از این رو، چین یکی از معدود کشورهایی بود که امکان افزایش سریع تولید فرآورده بدون ایجاد ظرفیت جدید را در اختیار داشت. با این حال روند تحولات نشان داد چین تمایلی به قرار دادن ظرفیت پالایشی خود در خدمت سازوکاری که واشنگتن برای مدیریت بحران دنبال می‌کرد، ندارد. صادرات فرآورده‌های چینی پس از افزایش در ژوئیه و اوت، در سپتامبر در حال کاهش بود و در اول اکتبر، پالایشگاه‌های چینی صادرات فرآورده برای ماه اکتبر را متوقف کردند تا ذخایر داخلی خود را حفظ کنند. هم‌زمان، منابع صنعتی تأکید کردند که پالایشگاه‌های دولتی چین باید در شرایط کنونی عرضه داخلی را بر سود صادراتی ترجیح دهند.

🔸یک روز پیش از اعلام توقف صادرات، کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، در توضیح عوامل کمبود گازوئیل گفته بود: «صادرات گازوئیل از چین را نیز از دست داده‌ایم و با اختلالات زیادی مواجهیم.» طرح این موضوع پیش از اعلام رسمی تصمیم چین می‌تواند نشان دهد که واشنگتن از محدود شدن صادرات فرآورده چین، پیش از اعلام عمومی آن، اطلاع داشته است. در حالی‌که واشنگتن تلاش می‌کرد با فشار بر دیگران برای آزادسازی ذخایر جهانی و افزایش ظرفیت تولید، فشار بر بازار فرآورده‌ها را کاهش دهد، چین نه‌تنها صادرات خود را افزایش نداد، بلکه روند کاهش صادرات را تشدید کرد و بخش عمده صادرات فرآورده‌های خود را متوقف ساخت.

🔹اهمیت این روند، در چارچوب بحران ایران و تنگه هرمز، فراتر از بازار فرآورده‌هاست. واشنگتن در تلاش است پیامدهای اختلال در عرضه نفت و تنگه هرمز را از طریق مجموعه‌ای از اقدامات و منابع خارجی مدیریت کند؛ اما چین الزاماً خود را تابع این سازوکار تعریف نمی‌کند. پکن در این مورد نیز تصمیم درباره صادرات فرآورده را بر اساس ملاحظات داخلی خود گرفت، نه بر مبنای نیاز فوری آمریکا به کاهش فشار بازار جهانی. از این منظر، چین حاضر نیست ظرفیت‌های اقتصادی و انرژی خود را به‌طور خودکار در چارچوب راه‌حل آمریکا برای مسئله ایران، نفت و تنگه هرمز قرار دهد و همچنان دامنه و نحوه مشارکت خود را بر اساس محاسبات مستقل خود تعیین می‌کند. علاوه براین، عدم همراهی چین می‌تواند پاسخی به آمریکا در محاصره دریایی علیه ایران باشد که چین را از دسترسی به نفت خام ایران محروم کرده است.

📝 فاطمه فهیمی - کارشناس روابط بین‌الملل

✴️ آیساسنتر در وب | تلگرام | بله | توئیتر | لینکدین | یوتیوب | شنوتو | کست‌باکس | اینستاگرام | ایتا