‍ بازاندیشی رادیکال برونو لاتور درباره سیاست در دوران بحران اقلیمی، در کتاب «طبقه اکولوژیکال» (Mémo sur la nouvelle classe écologique) با ترجمه روان، همچون یک بیانیه استراتژیک به نظر می‌رسد. لاتور به همراه نیکلای شولتز، در قالب هفتاد و شش یادداشت فشرده و گسسته، چشم‌اندازی تأمل‌برانگیز پیش می‌کشد؛ ساختاری که به‌جای دلمشغولی‌های آکادمیک صرف، آدمی را در موقعیت یک تحلیلگر ژئوپلیتیک می‌گذارد که باید مرزهای جدید «تعلق» را از نو ترسیم کند.
لاتور بحران امروز را نه صرفاً بحرانی زیست‌محیطی که بحرانی عمیق در «بازنمایی» منافع و تعلقات تعریف میکند. او استدلال میکند که الیتهای مدرن به این نتیجه رسیده‌اند که آینده مشترکی در کار نیست و از دغدغه همبستگی گریخته‌اند؛ واقعیتی که در انکار اقلیمی و نابرابری فزاینده خود را می‌نمایاند. در همین میانه، میدان سیاست میان دو جاذب سرگردان است: یکی بازگشت به گذشته افسانهای ملی، و دیگری ادامه روندهای کور جهانی‌شدن. اما نیروی سوم، یعنی «طبقه اکولوژیکال»، امکان بازتعریف هویت سیاسی را بر محور دغدغه‌های مشترک زیست‌پذیری زمین فراهم می‌کند. این طبقه برخلاف طبقات سنتی اقتصادی، در پی برقراری پیوندی نوین بر مبنای اشتراک در بقا و تعلق به سرزمین زیستنی است.
نکته شاخص در اندیشه لاتور، دعوت به کنار گذاشتن دوقطبی کهنه چپ/راست به نفع تقسیم‌بندی بنیادین «زمینیان» در برابر مدافعان نظم کهنه است. او در این میان نقش یگانه‌ای برای اتحادیه اروپا قائل می‌شود؛ نه در قامت یک نهاد بروکراتیک (بروکسل-اروپا)، بلکه به‌مثابه یک «مسئله اکولوژیک» و بستری تجربی برای عبور از تقابلهای محلی و جهانی. اروپا، از نظر لاتور، به دلیل پیشینه آفرینش مفهوم «جهانی» و سپس تجربه بحرانهای ناشی از آن، از یکسو زخم‌خورده سرمایه‌داری جهانی و از سوی دیگر محل تعریف تعلقات فراملی عملی است. جایی که مرزها و دلبستگی‌های زیستی مردمان، نه از سر هویت‌های دلبخواهی، بلکه از سر نیاز به زیستن بازتعریف میشود.
اگرچه این اثر در پاسخ به پرسش «چگونه میتوان طبقه اکولوژیکال را سامان داد» راهکاری جزمی ارائه نمی‌دهد، اما ابزاری نیرومند برای بازتعریف منافع «جناحهای کور سیاسی» در اختیار فعالان و تحلیلگران قرار می‌دهد. اتحادیه اروپا با راهبردهایی چون «پیمان سبز اروپایی»، در عین حال که گرفتار ناهماهنگی‌های درونی است، مهمترین الگوی عینی تلاش برای نهادینه‌سازی منافع فراملی زمینیان را پیش می‌برد. لاتور به ما یادآوری می‌کندکه پیش از هر برنامه انتخاباتی، باید جهان را دوباره توصیف کرد: چقدریم، کجاییم، با کیستیم و از چه راهی معاش می کنیم؟ این دفتر یادداشتوار کوتاه، در واقع یک آغاز است؛ آغاز سیاستی که از «حفاظت از طبیعت» فراتر می‌رود و به «سیاست زیستن» بدل می‌شود.


نویسنده: سولماز سقلی
کارگروه محیط زیست
تاریخ انتشار: 19 خرداد 1405
انجمن جامعه‌شناسی ایران شعبه آذربایجان شرقی

#برونو_لاتور
#نیکلای_شولتز
#طبقه_اکولوژیکال
#کارگروه_محیط‌زیست
#اکولوژی_سیاسی


✅کانال ما در تلگرام و بله:
@ISA_Tabriz
@iran_sociology