🔹 تورم آذر ۱۴۰۴؛ گرانیِ نابرابر و فشار معیشت

آمارهای رسمی آذر ۱۴۰۴ نشان می‌دهد تورم در ایران از یک نوسان مقطعی عبور کرده و وارد مرحله‌ای پایدارتر و نابرابرتر شده است. تورم ماهانه کل با جهش از ۳.۴ درصد در آبان به ۴.۲ درصد در آذر رسیده و هم‌زمان تورم نقطه‌به‌نقطه به ۵۲.۶ درصد و تورم سالانه به ۴۲.۲ درصد افزایش یافته است؛ ترکیبی که معمولاً نشانه تثبیت تورم در سطوح بالا و دشوار شدن مهار آن در ماه‌های پیش‌رو است.

محرک اصلی این شتاب، همچنان خوراکی‌ها هستند. تورم ماهانه مواد غذایی به ۵.۵ درصد رسیده و تورم نقطه‌به‌نقطه آن‌ها با ثبت ۷۲ درصد، فاصله معناداری با متوسط کل اقتصاد دارد. در این میان، «نان و غلات» با تورم نقطه‌به‌نقطه ۱۱۲.۷ درصد رکوردی کم‌سابقه ثبت کرده‌اند؛ به این معنا که قیمت این اقلام پایه‌ای نسبت به آذر سال گذشته بیش از دو برابر شده است. لبنیات نیز با تورم ماهانه ۱۰.۲ درصد و تورم نقطه‌به‌نقطه نزدیک به ۶۰ درصد، یکی دیگر از کانون‌های اصلی فشار معیشتی بوده‌اند؛ اقلامی که مستقیماً با امنیت غذایی خانوارها گره خورده‌اند.

تورم به بخش غیرخوراکی و خدمات هم سرایت کرده است. تورم ماهانه این بخش به ۳.۴ درصد افزایش یافته و برخی گروه‌ها جهش‌های شدیدی را تجربه کرده‌اند؛ از جمله «خرید وسایل نقلیه» با تورم ماهانه ۱۰.۸ درصد و «ارتباطات» با افزایشی بیش از ۱۰ درصد در یک ماه. در مقابل، کمترین تورم ماهانه در میان گروه‌های اصلی به «آموزش» تعلق داشته که تنها ۰.۱ درصد ثبت شده است؛ هرچند تورم سالانه این بخش همچنان بالای ۳۸ درصد است و نشان می‌دهد آرامش ماهانه الزاماً به معنای کاهش فشار بلندمدت نیست. در حوزه مسکن نیز تورم ماهانه اجاره با ثبت ۲.۵ درصد، از پرشتاب‌ترین گروه‌ها عقب مانده، اما تورم نقطه‌به‌نقطه ۳۳.۴ درصدی آن همچنان سطح بالایی را نشان می‌دهد.

تصویر استانی تورم، نابرابری را پررنگ‌تر می‌کند. کمترین تورم ماهانه در آذر به استان مازندران با ۳.۲ درصد تعلق داشته، در حالی که استان کرمانشاه با ثبت ۷.۵ درصد، بالاترین تورم ماهانه کشور را تجربه کرده است. استان‌هایی مانند ایلام، سیستان‌ و بلوچستان، کردستان و لرستان نیز تورم‌هایی بالاتر از میانگین ملی داشته‌اند؛ نشانه‌ای از آسیب‌پذیری بیشتر مناطق کم‌برخوردار در برابر شوک‌های قیمتی.

در بعد دهکی، تورم چهره‌ای آشکارا ناعادلانه دارد. تورم ماهانه دهک اول و دوم به حدود ۴.۶ درصد رسیده که از دهک‌های بالاتر بیشتر است. مهم‌تر آن‌که نزدیک به ۶۸ درصد تورم این دهک‌ها از مسیر خوراکی‌ها منتقل شده، در حالی که سهم خوراکی‌ها از تورم دهک دهم تنها ۳۱ درصد است. این شکاف نشان می‌دهد تورم در ایران بیش از هر چیز بر معیشت فقرا و از کانال کالاهای غیرقابل‌حذف فشار وارد می‌کند.

در مجموع، آمارهای آذر ۱۴۰۴ از تورمی خبر می‌دهد که نه‌تنها بالا، بلکه نابرابر و معیشت‌محور شده است؛ تورمی که با تمرکز بر خوراکی‌ها، استان‌های ضعیف و دهک‌های پایین، خطر فرسایش بیشتر قدرت خرید و تعمیق شکاف اجتماعی را در ماه‌های آینده به‌همراه دارد.

https://t.me/ISA_Tabriz