نشست علمی بازخوانی دلیری‌ها و نقش‌آفرینی زنان در جنگ تحمیلی سوم و بررسی برجسته‌سازی آن در پیام رهبر معظم انقلاب(۲)

✍️ دکتر زینب تاجیک، عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده

🔹 به نظر من مهم‌ترین کاری که رهبر معظم انقلاب در این پیام انجام می‌دهند، شکستن فهم صرفاً مردانه از مفهوم دلیری است. دلیری معمولاً با جنگ، امور نظامی و مواجهه سخت معنا شده است، اما ایشان این مفهوم را توسعه می‌دهند و نشان می‌دهند که دلیری مؤلفه‌های زنانه نیز دارد. نقطه اوج این نگاه آنجاست که از «سبقت گرفتن» زنان سخن می‌گویند؛ زنانی که پیش از انقلاب از عرصه سیاسی و اجتماعی و از بسیاری از عرصه‌هایی که دلیری در آنها معنا پیدا می‌کرد، کنار گذاشته می‌شدند، امروز در جایگاهی قرار گرفته‌اند که از پیشتازی و سبقت آنان سخن گفته می‌شود.

🔹 اگر بخواهیم دلیری زنانه را بفهمیم، این مفهوم لایه‌های مختلفی دارد؛ از دلیری وجودی و حفظ زندگی و ایجاد ثبات در دل جنگ و اضطراب، تا دلیری خانوادگی و تربیتی که در آن زن در کنار حضور اجتماعی، فرزند خود را نیز تربیت سیاسی و اجتماعی می‌کند. حضور زنی که زیر صدای جنگنده‌ها و پدافندها، در یک دست پرچم ایران و در دست دیگر فرزندش را دارد، صرفاً یک حضور اجتماعی نیست؛ این حضور، هم تربیت نسل آینده و هم انتقال عاطفیِ حب وطن و حب دین را در دل یک تجربه واقعی رقم می‌زند. در همین معنا، حضور زنان در عرصه عمومی نشان داد که دوگانه خانه و اجتماع یا خانواده و فعالیت اجتماعی، دوگانه‌ای کاذب است؛ زن می‌تواند هم‌زمان در عرصه اجتماعی حضور داشته باشد و خانواده و تربیت فرزندانش را نیز با خود به این عرصه بیاورد.

🔹 بُعد دیگر این دلیری، دلیری هویتی و روایی است؛ یعنی ایستادن بر هویتی که انقلاب اسلامی برای زن تعریف کرده و کنش متناسب با آن در یک بزنگاه تاریخی. زن در این نگاه نه صرفاً قربانی و آسیب‌پذیر جنگ است و نه میان الگوی شرقی و غربی سرگردان؛ بلکه می‌تواند سوژه‌ای فعال باشد که مسئولیت تاریخی خود را می‌شناسد و به آن عمل می‌کند. از این منظر، آنچه امروز در میدان مشاهده می‌شود، می‌تواند مصداق عینی همان «الگوی سوم» باشد؛ زنی که نه خانه و خانواده را رها کرده و نه از عرصه عمومی کنار کشیده، بلکه این دو را در یک کنش هویتی، اجتماعی و تاریخی با یکدیگر جمع کرده است.


🏢 پژوهشگاه علوم و معارف انقلاب اسلامی
📲 @irseri_ir

💻 آدرس تارنمای اینترنتی
🌐 www.irseri.ac.ir