🔴 محاکمه پرویز ثابتی؛ عدالت‌خواهی یا کشمکش سیاسی بر سر تاریخ؟
📗 رضا علیجانی: کشف حقیقت برای حفظ حافظه تاریخی و جلوگیری از تکرار فاجعه است
🎙 گفت‌وگوی رضا علیجانی با دویچه‌وله
🔹 چرا پرونده شکایت از پرویز ثابتی، از مقام‌های ارشد پیشین ساواک، به موضوع اختلاف میان جریان‌های سیاسی مخالف جمهوری اسلامی تبدیل شده است؟
رضا علیجانی در گفت‌وگو با دویچه‌وله معتقد است که بخشی از این مناقشه به روایت‌های متفاوت از تاریخ حکومت پهلوی، عملکرد ساواک و مسئله شکنجه بازمی‌گردد.
او هشدار می‌دهد که اختلاف‌های سیاسی امروز نباید مانع بررسی مستند نقض حقوق بشر در گذشته شود.
🔻 ۱. سه زاویه برای بررسی پرونده ثابتی
علیجانی پیشنهاد می‌کند این پرونده از سه منظر بررسی شود:
▪️ حقوقی: صلاحیت دادگاه، مرور زمان، ادله و مسئولیت احتمالی متهم.
▪️ حقوق بشری و عدالت انتقالی: حق قربانیان برای دانستن حقیقت، جبران خسارت و دستیابی به عدالت.
▪️ سیاسی: تأثیر پرونده بر اختلاف‌نظرهای کنونی درباره تاریخ و آینده ایران.
به گفته او، فروکاستن پرونده به رقابت‌های سیاسی، ابعاد حقوقی و انسانی آن را به حاشیه می‌راند.
🔻 ۲. آیا گذشت زمان مانع رسیدگی است؟
علیجانی با اشاره به تجربه پرونده‌هایی مانند آگوستو پینوشه در شیلی، جنایات دوران فرانکو در اسپانیا و محاکمه حمید نوری در سوئد، توضیح می‌دهد که در حقوق بین‌الملل، برخی جرایم سنگین ممکن است مشمول قواعد خاصی درباره مرور زمان و صلاحیت قضایی شوند.
او همچنین می‌گوید در پرونده ثابتی، دادگاه ایراد مربوط به مرور زمان را رد کرده است.
البته رد یک ایراد مقدماتی به معنای اثبات اتهامات یا صدور حکم محکومیت نیست؛ بلکه راه را برای بررسی ماهوی پرونده باز می‌کند.
🔻 ۳. عدالت انتقالی؛ فراتر از مجازات
علیجانی سه محور را در تجربه کشورهای مختلف برجسته می‌کند:
کشف حقیقت، عدالت جبرانی و عدالت کیفری.
او یادآور می‌شود که کشورها در مواجهه با گذشته‌های خشونت‌بار، مسیرهای یکسانی نپیموده‌اند؛ از کمیسیون‌های حقیقت‌یاب و جبران خسارت قربانیان تا محاکمه و مجازات مسئولان.
در برخی تجربه‌ها نیز ملاحظات مربوط به گذار سیاسی و جلوگیری از تداوم خشونت، بر شکل اجرای عدالت اثر گذاشته است.
🔻 ۴. آیا فعالیت مسلحانه، شکنجه را توجیه می‌کند؟
یکی از محورهای اصلی سخنان علیجانی، مخالفت با توجیه شکنجه بر اساس هویت سیاسی یا نوع فعالیت متهمان است.
او تأکید می‌کند که همه زندانیان سیاسی دوران پهلوی عضو گروه‌های مسلح نبودند و بسیاری به دلیل فعالیت‌های سیاسی، دانشجویی یا حتی مطالعه کتاب بازداشت شده بودند.
علیجانی همچنین به گزارش‌ها و اظهارات تاریخی درباره شکنجه در زندان‌های آن دوره استناد می‌کند.
اصل حقوق بشری روشن است: ممنوعیت شکنجه به عقاید سیاسی، اتهام یا سابقه فعالیت فرد وابسته نیست.
🔻 ۵. حقیقت‌یابی نباید گزینشی باشد
علیجانی تأکید می‌کند که بررسی نقض حقوق بشر نباید به یک حکومت یا جریان سیاسی محدود بماند.
به باور او، عملکرد ساواک، نقض حقوق بشر در دوران جمهوری اسلامی و تخلفات احتمالی گروه‌های سیاسی مخالف هر دو حکومت، همگی باید با معیارهای یکسان و به شکلی شفاف و بی‌طرفانه بررسی شوند.
او معتقد است هیچ جریان سیاسی نباید صرفاً به دلیل تعلق تاریخی یا فکری، از خطاهای گذشته خود دفاع کند.
🔻 ۶. کشف حقیقت برای جلوگیری از تکرار فاجعه
در نگاه علیجانی، رسیدگی به گذشته نباید به ابزاری برای انتقام‌جویی یا تصفیه‌حساب سیاسی تبدیل شود.
هدف، روشن‌شدن واقعیت‌ها، شنیده‌شدن صدای قربانیان، بررسی مسئولیت‌ها و ایجاد حافظه‌ای تاریخی است که جامعه بتواند از آن بیاموزد.
«کشف حقیقت برای حفظ حافظه و حفظ حافظه برای جلوگیری از تکرار فاجعه است.»
✳️ سخن پایانی
پرونده پرویز ثابتی، مستقل از نتیجه قضایی آن، پرسش‌هایی درباره نسبت عدالت، تاریخ و سیاست مطرح می‌کند:
آیا می‌توان بدون حقیقت‌یابی درباره گذشته، از تکرار خشونت جلوگیری کرد؟ و چگونه می‌توان هم‌زمان از حقوق قربانیان دفاع کرد و اصل دادرسی منصفانه و فرض بی‌گناهی متهم را پاس داشت؟
🎧 شنیدن گفت‌وگو و توضیحات کامل رضا علیجانی
#رضا_علیجانی #پرویز_ثابتی #ساواک #عدالت_انتقالی #حقوق_بشر #شکنجه #حافظه_تاریخی
#فرهیختگان روزن آگاهی
Post #76117
735