🔴 در تمایز دولت، دولت–ملت و میهن
آیا مخالفت با حکومت، مجوز همراهی با حمله نظامی به ایران است؟
✍️ بابک مینا
بابک مینا در پاسخ به نقدهایی که بر یادداشت پیشین او، «فراتر از دولت ـ ملت: چرا جنگ‌طلبی ایرانی گسستی خطرناک است؟»، نوشته شده، به پرسشی بنیادین در فلسفه سیاسی بازمی‌گردد:
آیا ایران به‌عنوان میهن، همان دولت حاکم بر ایران است؟
پاسخ او صریح است: خیر.
مینا برای توضیح این تمایز، سه لایه را از یکدیگر جدا می‌کند:
۱. دولت حاکم: تشکیلات حکومتی که در یک دوره معین بر سرزمین فرمان می‌راند.
۲. دولت–ملت: ساختار حقوقی و سیاسی پایدارتری که بستر استقرار دولت حاکم است.
۳. میهن: لایه‌ای بنیادی‌تر؛ احساس تعلق تاریخی و سرزمینی به یک «مای جمعی» که حتی می‌تواند مستقل از دولت و ساختار سیاسی موجود تداوم یابد.
اهمیت این تفکیک، به‌ویژه هنگامی آشکار می‌شود که حکومتی بخشی از شهروندان خود را دشمن معرفی کند.
مینا می‌نویسد:
«همیشه شکافی میان دولت حاکم و دولت – ملت وجود دارد، همیشه مردمی می‌توانند به نام «کل» علیه دولت حاکم بشورند و آن را تغییر بدهند. از قضا این شکاف است که امکان مقاومت علیه استبداد را فراهم می‌آورد.»
به بیان دیگر، مخالفت با حکومت، حتی تا مرز انقلاب، لزوماً به معنای گسستن از میهن نیست. انقلابیان می‌توانند خواهان براندازی نظام حاکم باشند، بی‌آنکه موجودیت سیاسی و سرزمینی کشور خود را نفی کنند.
نویسنده برای روشن کردن این موضوع به فرانسه در دوران اشغال نازی‌ها اشاره می‌کند. با فروپاشی جمهوری سوم و اشغال کشور، ساختار سیاسی پیشین از میان رفت؛ اما احساس تعلق به فرانسه از بین نرفت و همچنان می‌توانست مبنای مقاومت باشد.
از این منظر، میهن چیزی نیست که با سقوط یک حکومت از میان برود.
اما پرسش اصلی مینا به بخشی از مخالفان جمهوری اسلامی بازمی‌گردد که از حمله نظامی خارجی به ایران حمایت می‌کنند.
او میان نیرویی که خواهان تغییر حکومت است و نیرویی که حمله ارتش‌های خارجی به سرزمین و جمعیت ایران را می‌پذیرد، تمایزی اساسی می‌گذارد.
به باور او، گروه دوم صرفاً از جمهوری اسلامی عبور نکرده، بلکه مبنای مشترکی را کنار گذاشته است که حتی مخالفان سرسخت یک حکومت می‌توانند بر سر آن توافق داشته باشند: تعلق به یک میهن.
مینا در پایان تأکید می‌کند:
«نیرویی که به راحتی از حمله به سرزمین و جمعیت ایران توسط ارتش‌های مهاجم دفاع می‌کند و در این کار هیچ مرزی نمی‌شناسد، فقط از «جمهوری اسلامی» نبریده است، بلکه مفهوم دولت – ملت ایران را نشانه رفته است و این گسستی خطرناک است.»
این نوشته در امتداد بحثی است که می‌کوشد مرز میان مقاومت در برابر استبداد و گسستن از همبستگی ملی را روشن کند؛ مرزی که در منازعات سیاسی امروز ایران، بیش از پیش موضوع اختلاف شده است.
📖 متن کامل یادداشت بابک مینا
#بابک_مینا #میهن #دولت_ملت #فلسفه_سیاسی #منافع_ملی #ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی