🔴 فقیه مردم‌آزار و مقبرهٔ حافظ
✍️ حامد خاتمی‌پور
ساختن آرامگاه برای حافظ در شیرازِ عصر ناصری، با مخالفت سرسختانه سید علی‌اکبر فال‌اسیری، از روحانیان بانفوذ شهر و داماد میرزای شیرازی، روبه‌رو شد؛ مخالفتی که بنا بر گزارش‌های تاریخی، به تخریب چندباره بنا و حتی ضرب‌وشتم سازندگان آن انجامید.
حامد خاتمی‌پور چهار گزارش از کتاب وقایع اتفاقیه را کنار هم گذاشته است؛ گزارش‌هایی که نشان می‌دهند حکومت محلی نیز در برابر اقدامات این روحانی واکنش مؤثری نشان نمی‌داد.
در گزارش نخست آمده است که شخصی به نام «خسرو گبر» نذر کرده بود بر مزار حافظ بقعه‌ای بسازد. با آنکه پیش‌تر رضایت شماری از علما را جلب کرده بود، فال‌اسیری همراه گروهی به حافظیه رفت و بنای نیمه‌تمام را ویران کرد. گزارشگر می‌نویسد:
«با این‌که این حرکات را حاجی سیّد علی‌اکبر کرده، حکومت ابداً درصدد مؤاخذه برنیامده است.» (ص ۵۸۲)
وقتی حکومت تصمیم گرفت خود آرامگاه را بازسازی کند، فال‌اسیری بر منبر گفت:
«اگر شاه بسازد و هزار مرتبه بسازند، من خراب می‌کنم.» (ص ۵۸۳)
گزارش دیگری حکایت می‌کند که او با همراهانش به کارگاه آهنگر و نجاری رفت که مصالح آرامگاه را آماده می‌کردند؛ آنان را زدند و آهن و تخته‌ها را بردند. باز هم حکومت مداخله نکرد. (ص ۵۸۷)
در گزارش چهارم آمده است:
«حال این فقرهٔ سیم است که قبر حافظ را ساخته‌اند و مشارٌالیه خراب کرده است.» (ص ۶۰۰)
این روایت‌ها، افزون بر سرگذشت آرامگاه حافظ، تصویری از مناسبات قدرت مذهبی و حکومت در شیراز آن روزگار به دست می‌دهند؛ جایی که حتی فرمان بازسازی بنا نیز مانع تخریب دوباره آن نمی‌شد.
و خاتمی‌پور یادداشتش را با این بیت حافظ به پایان می‌برد:
اگر فقیه نصیحت کند که عشق مباز

پیاله‌ای بدهش گو دماغ را تر کن!
📚 وقایع اتفاقیه؛ مجموعه گزارش‌های خفیه‌نویسان انگلیس در ولایات جنوبی ایران از سال ۱۲۹۱ تا ۱۳۲۲ قمری، به کوشش علی‌اکبر سعیدی سیرجانی، نشر ذهن‌آویز، تهران، ۱۴۰۲، صفحات ۵۸۲، ۵۸۳، ۵۸۷ و ۶۰۰.
🔗 یادداشت حامد خاتمی‌پور
#حامد_خاتمی‌پور #حافظ #حافظیه #تاریخ_معاصر_ایران #شیراز
#فرهیختگان روزن آگاهی