امپراتوری دروغ

محمدرضا کلاهی

▫️بعد از سه روز انکار، نیروی مسلح ایران امروز اعلام کرد هواپیما با موشک پدافند خودی سرنگون شده است. همه می‌پرسند آیا اگر پای نیروهای خارجی در میان نبود، ممکن بود هیچ‌گاه این اعتراف صورت گیرد؟

▫️آیاچیزی هول‌ناک‌تر از جان ۱۸۰ نفر بی‌گناه هست؟ بله، دروغ و پنهان‌کاری؛ و هول‌ناک‌تر از آن دروغ و پنهان‌کاری سیستماتیک. دروغِ فردی و پنهان‌کاری شخصی گناهی بزرگ است. اما فاجعه آن‌جا است که مجموعه‌ای از سازوکارها
تدوین و طراحی شده باشند که به طور نظام‌مند دروغ بگویند و پنهانکاری کنند.

▫️حتماً مجازاتی برای عامل اشتباه انسانی در سرنگونی هواپیما درنظر گرفته می‌شود. اما عامل‌های پنهان‌کاری و دروغ در این سه روزچه؟ زجرآور آن‌جا است که کسی که عامل اشتباه انسانی را تنبیه خواهد کرد، همان سازمان دروغ است.

▫️البته ایرادی ندارد. انسان خطاکار است. می‌توان به آینده امیداور بود. حتماً در سال‌های آینده سازوکارهای مهندسی تشخیص هدف، دقیق‌تر می‌شوند. حتماً سیستم‌های آفند و پدافند کارآمدتری خواهیم داشت که اهداف را درست‌تر تشخیص می‌دهند و آدم‌های بیشتری را با دقت بالاتری، به درستی، نه به اشتباه، خواهند کشت.
اما فاجعه‌ی بزرگ‌تر آن‌جا است که به موازات همه‌ی این‌ها، سیستم پنهانکاری و دروغ هم بهبود خواهد یافت. در آینده دستگاه‌ها با دقت و ظرافت بیش‌تری هم دروغ خواهند گفت و با دقت بیش‌تری حقیقت را پنهان خواهند کرد. حتماً در آینده حقایق بیش‌تری را می‌توان پنهان کرد. در سال‌های آینده، اگر کشتار مشابهی، به درست یا به اشتباه، رخ دهد، به نحوی کارآمدتر می‌توان حقیقت را پوشاند و واقعیت را واژگون نشان داد. امپراتوری دروغ، قلمرو خود را گسترش خواهد داد.

▫️در پرتو این اتفاق، حوادث تاریخی، با سماجت دربرابر چشمان من رژه می‌روند تا دوباره دیده شوند و دوباره خوانده شوند: در همه‌ی رخدادهایی که در سالیان گذشته من را و جامعه‌ی من را متأثر کرده است کدام‌ها واقعی و کدام‌ها غیرواقعی بوده‌اند؟ کدام وقایعی که امروز در اطراف من می‌گذرد واقعی است؟ آرمان‌های من، عشق‌هام، هدف‌هام، «خودم»... چه چیزی واقعیت دارد؟ خود «من» آیا واقعیت دارم یا توهمی بیش نیستم؟

▫️آینده، رو به سوی دروغ بیشتر دارد و به حقیقتِ اکنون وگذشته اعتمادی نیست. با این دروغ نظام‌مند، آینده و اکنون و گذشته پوچ شد و به هوا رفت. در امپراتوری دروغ، چیزی از جامعه، از اخلاق و از انسان باقی نخواهد ماند.

@mohammadrezakolahi