اقتصاد سیاسی بین‌الملل (IPE) و اقتصاد سیاسی جهانی (GPE)

اگرچه این دو حوزه در بسیاری از موضوعات با یکدیگر هم‌پوشانی دارند، اما ازنظر سطح تحلیل و دامنۀ مفهومی یکسان نیستند. اقتصاد سیاسی بین‌الملل بیشتر بر رابطۀ متقابل اقتصاد و سیاست در مناسبات میان دولت‌ها تمرکز دارد؛ یعنی تجارت، نظام پولی و مالی، سرمایه‌گذاری خارجی، تحریم‌ها، رژیم‌های بین‌المللی و رقابت قدرت‌های بزرگ را عمدتاً در چارچوب روابط دولت‌محور بررسی می‌کند. در این نگاه، دولت همچنان بازیگر اصلی و نقطۀ عزیمت تحلیل است.

در مقابل، اقتصاد سیاسی جهانی افق گسترده‌تری دارد و فقط به روابط میان دولت‌ها محدود نمی‌شود. این حوزه، اقتصاد جهانی را به‌مثابۀ شبکه‌ای پیچیده از دولت‌ها، شرکت‌های چندملیتی، نهادهای مالی، زنجیره‌های ارزش، بازارهای داده، فناوری‌های دیجیتال، پلتفرم‌ها، جریان‌های سرمایه، انرژی، اقلیم، مهاجرت و کنشگران غیردولتی تحلیل می‌کند. ازاین‌رو، موضوعاتی مانند جهانی‌شدن و جهانی‌زدایی، ژئواکونومی، وابستگی متقابل تسلیح‌شده، امنیت اقتصادی، حکمرانی داده، هوش مصنوعی، رمزارزها، گذار انرژی، زنجیره‌های تأمین راهبردی، تحریم‌های مالی، دوست‌سپاری، نزدیک‌سپاری و چندپارگی اقتصاد جهانی، بیش از آنکه صرفاً در چارچوب اقتصاد سیاسی بین‌الملل قابل‌فهم باشند، در قلمرو اقتصاد سیاسی جهانی معنا پیدا می‌کنند.

به بیان دقیق‌تر، اقتصاد سیاسی بین‌الملل عمدتاً می‌پرسد دولت‌ها چگونه از ابزارهای اقتصادی در روابط خارجی خود استفاده می‌کنند و چگونه قواعد اقتصاد بین‌الملل را شکل می‌دهند؛ اما اقتصاد سیاسی جهانی می‌پرسد قدرت، ثروت، تولید، فناوری و حکمرانی در مقیاس جهانی چگونه توزیع، بازتولید و بازآرایی می‌شوند.

✅@Inter_Politics