👩‍💻در گذرِ روزهای طبابت؛ روایت‌هایی از تجربه‌های بالینی اعضای کانال طب اطفال

کودک ۵ ساله‌ای با درد شدید شکم، استفراغ از دو روز قبل و تب به اورژانس مراجعه کرد.

در معاینه، شکم کاملاً سفت و منقبض بود، دقیقاً مثل یک تخته (Board-like rigidity) و علائم حیاتی او نیز پایدار نبود.

برای او سونوگرافی انجام دادیم که تجمع مایع زیادی را داخل شکم نشان داد. رادیوگرافی ساده در حالت ایستاده (Erect X-ray) نیز یک یافته غافلگیرکننده داشت: وجود هوای آزاد زیر دیافراگم، که به این معناست که در دستگاه گوارش سوراخ‌شدگی وجود دارد؛ ممکن است معده یا روده باشد. اما نکته عجیب‌تر، وجود یک جسم خارجی گرد شبیه سکه بود. وقتی از خانواده پرسیدیم آیا کودک چیزی را بلعیده است، گفتند که هیچ اطلاعی نداریم.

بلافاصله چک سریع علائم حیاتی انجام شد و کودک برای بررسی فوری وارد اتاق عمل شد. در عمل مشخص شد که سوراخ‌شدگی در پیلور معده (Pyloric perforation) وجود دارد که باعث پریتونیت حاد شده بود. جسم خارجی هم سکه نبود، بلکه یک باتری لیتیومی سکه‌ای (Button Battery) از همان باتری‌هایی بود که در اسباب‌بازی‌های کودکان و ساعت‌ها استفاده می‌شود.

❓خب، یک قدم به عقب برگردیم و بپرسیم چرا باتری‌های لیتیومی فقط یک جسم خارجی ساده نیستند و یک کابوس محسوب می‌شوند؟

چون در مدت کوتاهی باعث خوردگی شیمیایی می‌شوند. وقتی باتری گیر می‌کند، با مخاط و مایعات واکنش می‌دهد و جریان الکتریکی ایجاد می‌کند که باعث تولید مواد قلیایی سوزاننده و نکروز مایع‌شونده (Liquefaction Necrosis) می‌شود. این مواد باعث خوردگی دیواره معده و روده می‌شوند و ممکن است در کمتر از دو ساعت باعث سوراخ‌شدگی شوند.

❓خب، چطور در رادیوگرافی آن را از سکه تشخیص دهیم؟ این نکته مهمی است، چون گاهی کودک سکه بلعیده و هیچ علامتی ندارد و در این حالت به خانواده می‌گوییم که کودک به‌طور طبیعی غذا بخورد و مایعات بنوشد و با رادیوگرافی پیگیری شود تا سکه در مدفوع دفع شود.

باتری در رادیوگرافی به شکل یک حلقه دوتایی (Double-ring / Halo sign) دیده می‌شود، یعنی در کناره آن یک پله (Step-off sign) وجود دارد؛ برخلاف سکه که حاشیه‌های صاف و یکپارچه دارد.

خب، جدیدترین پروتکل‌ها و نکات مهم:
برای پزشکان و کادر درمان:

همیشه در نظر داشته باشید که در هر کودکی که با درد حاد شکم با علت نامشخص (Acute Abdomen) مراجعه می‌کند، باید احتمال بلع جسم خارجی را نیز در نظر بگیرید.

همیشه رادیوگرافی ساده X-ray از نمای روبه‌رو و جانبی درخواست کنید تا بتوانید باتری را به‌درستی از سکه افتراق دهید و پروتکل درمان، یعنی جراحی یا پیگیری، را مشخص کنید.

موارد سوراخ‌شدگی یا ناپایداری کودک به جراحی فوری و بدون هیچ تأخیری نیاز دارند.

برای مادران و پدران، لازم است اقدامات اولیه را در صورت بلع باتری لیتیومی توسط کودک بدانند:

🍯اگر دیدید کودک یک باتری دکمه‌ای را بلعیده و بیش از یک سال سن دارد، در دو ساعت اول و در مسیر رفتن به بیمارستان، هر ۱۰ دقیقه ۱۰ میلی‌لیتر عسل به او بدهید؛ حدود دو قاشق چای‌خوری، چون عسل باتری را می‌پوشاند و اثر مواد قلیایی سوزاننده را به‌طور موقت کاهش می‌دهد تا به بیمارستان برسید.

به هیچ وجه سعی نکنید کودک را وادار به استفراغ کنید، زیرا این کار می‌تواند باعث آسیب به مری یا افزایش پارگی شود.

اسباب‌بازی‌های کودکان را به‌خوبی ایمن کنید و مطمئن شوید درپوش باتری ریموت‌ها و اسباب‌بازی‌ها با پیچ‌های محکم بسته شده‌اند و هرگونه باتری دکمه‌ای را کاملاً دور از دسترس کودکان قرار دهید.

به لطف خدا توانستیم کودک را نجات دهیم.


مطلب مرتبط:
https://t.me/TebeAtfal/22194


🚩🚩@TebeAtfal