🔰راضیه تجار:
آثار ادبیات دفاع مقدس از جادوی روایت تهی شده‌اند؟

🔸️راضیه تجار معتقد است: غلظت شعار، موازی‌کاری در خلق برخی از آثار، تکیه بر روش‌های کلیشه‌ای، به ویژه در دهه‌های اول و همچنین توزیع و تبلیغ نامناسب و نادرست، از جمله آسیب‌هایی است که می‌توان در حوزه ادبیات دفاع مقدس به آنها اشاره کرد. در کنار این مسائل، نباید از اهمیت داستان کوتاه غافل شویم.

🔸️اسم این ادبیات، «دفاع مقدس» است. ما از جنگ متنفریم و نسل جدید هم همین‌طور است؛ اساساً هیچ‌کس جنگ را دوست ندارد. جنگ با خودش ترس، وحشت، اضطراب و ناراحتی می‌آورد و همه آرزو می‌کنند جنگ هر چه زودتر تمام شود. اما در دوران دفاع‌مقدس، در کنار همه این ترس‌ها و رنج‌ها، انسان‌هایی بودند که پای کار ایستادند؛ از شهادت نترسیدند، از مقاومت هراسی نداشتند و به خاک و آرمان‌هایشان عشق می ورزیدند. ارزش‌هایشان برایشان جدی بود. نتیجه این ایستادگی هم این بود که حتی یک وجب از خاک کشورمان واگذار نشد و جنگ سرانجام به پایان رسید. امروز هم شرایط مشابهی را تجربه می کنیم؛ جنگ، ترس، اضطراب و وحشت وجود دارد و طبیعی است که همه آرزو کنند جنگ تمام شود. اما وقتی نویسنده‌ای درباره جنگ می نویسد، نباید فقط سیاهی، تلخی و ویرانی را نشان دهد. در دل همین تاریکی باید نور، امید، سلحشوری، ایستادگی و راه پیدا کردن برای عبور از بحران را هم ببیند و روایت کند.

🔸️به نظر من ادبیات جنگ زمانی می تواند اثرگذار باشد که انسان را فقط با ترس و ویرانی مواجه نکند، بلکه نشان دهد در دل همین شرایط سخت، چگونه می توان ایستاد، مقاومت کرد، امید داشت و برای عبور از بحران راهی پیدا کرد؛ چیزی که همین امروز هم نمونه‌هایش را در جامعه شاهد هستیم.

🔸️وقتی از «دفاع مقدس» صحبت می کنیم، از مقاومت و تاب‌آوری هم حرف می‌زنیم. بنابراین نویسنده می‌تواند مصیبت‌ها، مشکلات و دغدغه‌های انسان امروز، چه جوان و چه میانسال را نشان دهد؛ اما نباید تمام فضای اثر را در سیاهی و ظلمت فرو ببرد. تفاوت در همین‌جاست؛ اگر قرار باشد فقط جنگ، ترس، ویرانی و رنج را ببینیم، حاصل کار صرفاً یک «داستان جنگ» است. اما وقتی در دل این رنج‌ها، مقاومت، ایمان، امید، تاب‌آوری و امکان ایستادگی را هم روایت می کنیم، آن‌وقت است که به معنای واقعی کلمه از «دفاع مقدس» سخن می‌گوییم.

🔸آنچه من در این حوزه ارائه کرده‌ام، بیشتر از زاویه دید زنان بوده است؛ تلاش کرده‌ام دغدغه‌ها، تجربه‌ها و مسائل آنان را در مواجهه با جنگ و دفاع مقدس روایت کنم. البته در میان آثارم، داستان‌هایی هم داشته‌ام که از نگاه مرد، یک رزمنده یا فردی که در متن میدان حضور داشته، روایت شده‌اند. در کتابی مانند« عباس توام بانو» نیز با روایت‌های متنوعی روبرو هستیم؛ روایت‌هایی که هم از زبان زنان و هم از زبان مردان، رزمندگان و فرماندهان شکل گرفته‌اند. بنابراین گرچه بخش قابل توجهی از کارهای من بر تجربه زنان متمرکز بوده، اما در مجموع تلاش کرده‌ام به این عرصه از زاویه‌های مختلف نگاه کنم.

ibna.ir/x6K6d

@ibna_official