🔰میزگرد نقد و بررسی «صد خلبان برتر ایران»/1
چند نکته درباره مرگ مشکوک خلبان‌ها/ ادعاهای عجیبی درباره خلبان زندی مطرح می‌کنند
با احترام به نیک‌بخش حبیبی

🔸در میزگرد نقد و بررسی «صد خلبان برتر ایران» نکته‌ای درباره مرگ تعدادی از خلبانان ایرانی و عراقی بر اثر تصادف مطرح شد؛ نکته‌ای که محور بحث دو پژوهشگر جنگ قرار گرفت. آیا باید به این موضوع بیشتر پرداخت؟

🔸علی غفوری، مولف کتاب «صد خلبان برتر ایران» :به گمان من تا کنون کتاب جامعی درباره نیروی هوایی نداریم؛ به عبارتی سرنوشت خلبان‌هاست یا تاریخ جنگ، اما نیروی هوایی به‌تنهایی موضوع کتابی نبوده است؛ هدف من از پژوهش این بود که بگویم اگر جنگ ایران و عراق رخ داد و اگر عراقی‌ها در آغاز جنگ موفق نشدند، صرفاً به سبب حضور مردم در جنگ نبود؛ چون جنگ ایران و عراق جنگی مدرن بود و در این جنگ مدرن، نیروی هوایی نقش اول را داشت . از نخستین روز جنگ تا واپسین روز آن و پنج روز پس از پایان رسمی جنگ نیروی هوایی حضور داشت. با پژوهش در زمینه نیروی هوایی هدف نشان دادن توانمندی این نیرو بود و متاسفانه از آن نیروی هوایی مجرب و خلاق بعد از جنگ دیگر تشکیل نشد و اگر بار دیگر به ما حمله شود، چنان نیروی هوایی را نداشته باشیم، قطعاً آسیب خواهیم دید. امروز نیز می‌بینیم که هم در جنگ دوازده‌روزه و هم در همین جنگ کنونی که در آن هستیم، فقدان نیروی هوایی چه اندازه خود را نشان می‌دهد.

🔸قبول دارم که کتاب باید مقدمه بهتری داشته باشد و حتماً احتیاج به فهرست داشت، ولی بحث محدودیت کاغذ یک دلیلش بود و دیگر اینکه گفتند اگر بر اساس حروف الفبا بنویسید، احتیاجی به فهرستی نیست. اما در حقیقت باید فهرست در اول کتاب باشد که اسم خلبان را در آن دنبال کنید.

🔸درباره مقدمه هم اشاره کنم من خیلی اهل طولانی نوشتن نیستم؛ یعنی کلاً به این نتیجه رسیده‌ام که خواننده ایرانی حوصله ندارد. به همین دلیل نیز درباره تاریخ خلبان‌ها که می‌خوانید، همه‌شان در حد ۳ یا ۴ صفحه و ۵ صفحه است؛ بنابراین قلم‌فرسایی نکردم، چون شما امروز در خیابان اسم خلبانی را می‌بینید، شهید فلان، می‌خواهید دریابید این خلبان چه کسی بوده؛ لذا اصلاً حوصله ندارند 100 صفحه را بخوانند.

🔸محمد قبادی، پژوهشگر و تاریخنگار: برای نوشتن مقدمه، توقع من این بود که مولف بزرگوار — که سمت استادی به من دارند — مقدمه‌ای می‌نوشتند و اشاره‌ای، حتی گذرا، به خلبان‌ها و نخستین خلبان‌ها می‌کردند؛ اشاره به اولین‌ها، کوتاه و در ضمن آن. بدون شک ایشان در این کتاب یک سری چالش‌ها داشتند که کاملاً مشخص است؛ ای کاش طرح موضوع می‌کردند، این چالش‌ها را می‌گفتند و مخاطب خودشان را طرف امانت و امین خودشان می‌دانستند و این چالش‌ها را با او در میان می‌گذاشتند. ضمن اینکه توقع من به‌عنوان یک خواننده این بود که مقدمه از حیث پرداختن به محتوای خود کتاب نیز غنای بیشتری داشته باشد.


🔸محسن شیرمحمد پژوهشگر: به دو شیوه — شکلی و محتوایی — می‌توانیم در بررسی کتاب را در نظر بگیریم؛ خب، من بیشتر محتوایی را دوست داشتم، چون رفتم سراغ محتوایش. بله، پیش از اینکه به هر حال کتاب درباره حسن آن صحبت شود — به نظر من — و بعد در ایران معمولاً انتقاد بسیار آسان است. من فکر می‌کنم با یک حس باشیوه ژورنالیستی و عرق ملی، کتاب نوشتن مهم است؛ به نظر من کاری بهتر از نوشتنش این است که شما بیایید آدم‌هایی را… من خودم همیشه می‌گویم آدم‌هایی برای مملکت زحمت کشیده‌اند؛ هزاران سال به اینجا رسیده است. همیشه می‌گویم این آدم‌ها نباید اسم‌شان نباید گمنام باقی بماند. باید بنویسم چه آدم‌هایی بودند و برای مملکت چه کاری کردند، چه زحمتی کشیدند. جناب غفوری زحمت کتاب را کشیدند. چون کتاب نوشتن درباره نظامی‌ها واقعاً شجاعت می‌خواهد. هر چند در محتوای کتاب اطلاعات نادرستی هم وجود دارد که در ادامه به آن می‌پردازیم. چون کتاب نوشته می‌شود باید مستندات داشته باشد در اینجا مستندات ناقص است. از طرف دیگر کتاب فهرست ندارد و به نظرم نبود فهرست کار را ناقص می‌کند.

ibna.ir/x6Kdr

@ibna_official