🔰گفت‌وگو با مهدی مهدوی‌زاهد درباره «جامعه‌شناسی حقوق»؛
قانون در برابر جامعه
قانون‌گذاری به رویه‌ای برای انباشتن متن بدل شده است.

🔸به گفته این عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی: «قانونی که مسیر اصلاح ندارد، ثابت نمی‌ماند، منجمد می‌شود؛ و در برابر واقعیت روبه‌تحول خانواده و اقتصاد، بی‌اعتبار می‌شود.»

🔸️ «قانونیت» و «مقبولیت» دو مفهوم مستقل‌اند و می‌توانند از هم فاصله بگیرند. نمونه‌اش قانون کار است: این قانون قرارداد ثبت‌شده و پوشش بیمه‌ای را الزام می‌کند، اما بر پایه برآورد بانک جهانی در سال ۲۰۲۲، نزدیک به ۶۰ درصد اشتغال در ایران غیررسمی است -بدون قرارداد و بیمه- و در میان زنان شاغل این رقم به ۶۳ درصد می‌رسد. وقتی اکثریت بزرگی از یک رابطه اجتماعی روزمره بیرون از چارچوب قانونی ناظر بر آن جریان دارد، پرسش نخست باید متوجه کیفیت قاعده باشد، نه فشار بیشتر بر اجرا.

🔸مقبولیت؛ و مقبولیت خود معلول دو چیز است: انطباق قاعده با نیاز واقعی جامعه، و مشارکت شهروند در شکل‌گیری آن. سرگذشت تاکسی‌های اینترنتی نمونه زنده‌ای است: اسنپ از اسفند ۱۳۹۳ وارد بازار شد و از ۱۳۹۵-۱۳۹۶ به‌بعد به‌سرعت جای خود را در زندگیِ روزمره شهری باز کرد، آن‌هم سال‌ها پیش از آن‌که قاعده‌ای حقوقی برای آن وجود داشته باشد؛ تا آن‌که در مهرماه ۱۳۹۸ وزارت کشور به‌همراه چند نهاد دیگر، دستورالعمل نظارت بر چگونگی فعالیت ارائه‌دهندگان خدمات هوشمند مسافر را تدوین و ابلاغ کرد. این‌جا قاعده، رفتاری ازپیش‌جاافتاده در جامعه را رسمیت بخشید، نه برعکس؛ و دقیقاً به همین دلیل هم با مقاومت چندانی روبه‌رو نشد.

ibna.ir/x6KdL

@ibna_official