🔰بررسی رابطه سینما و ادبیات در هفته گرامیداشت سینما؛
اقتباس؛ خوانش سینمایی روحِ اثر یا تکرار خط‌به‌خطِ قصه

🔸 مهدی صائبی، منتقد سینما، با اشاره به اینکه اقتباس، فراتر از بازنمایی صرفِ رویدادهای یک اثر ادبی است، آن را «درک روح اثر» و ارائه‌ آن در قالبی تازه معرفی توصیف کرد.

🔸اقتباس الزاما ترجمه خط به خط از یک کتاب و متن ادبی نیست، همانطور که در ترجمه یک کتاب، مهم است که مترجم «روح اثرِ» اصلی را درک کند و بعد دست به ترجمه بزند، در اقتباس هم اتفاقی مشابه می‌افتد یعنی از اثر ادبی، خوانش سینمایی می‌شود و به همین دلیل است که اشکال متفاوتی از اقتباس را داریم و تنها یکی از آن‌ها اسمش «برداشت آزاد» است که در برداشت آزاد لزوماً حتی رخدادها همان رخدادهای اصلی نیستند و صرفا از آن اثر ادبی الهام گرفته شده است.

🔸در اقتباس نباید تنها بر ادبیات تمرکز کرد، خود «سینما» نیز در این میان پررنگ است مثلاً در مورد فیلمسازانی چون مهرجویی و فرمان‌آرا، باید گفت هر دو فیلمساز تحصیل‌کرده بودند و بسیاری از آن‌ها در خارج از ایران تحصیل کردند و با جریان‌های فرهنگی روز دنیا ارتباط داشتند. این موضوع بسیار مهم است، آن‌ها نگاه‌ِ عمیقی به آثار ادبی داشتند و از طرفی، مهارت و دانش فیلم‌سازی را نیز دارا بودند. نتیجه‌ این ترکیب، خلق شاهکارهایی شد که مایه افتخار تاریخ سینمای ایران هستند.

🔸زمانی که اقتباس سینمایی در دنیا صورت می‌گیرد، معمولاً یک فرد یا تیم داوری کننده حضور دارد که در صورت بروز اختلاف بین فیلمنامه‌نویس و نویسنده‌ اثر، مداخله کرده و راه مصالحه را پیدا می‌کند. مثلاً با درخواست تغییراتی جزئی از هر دو طرف، توافقی حاصل می‌شود. این موضوع در سینمای ایران نیز یک مشکل است. یعنی برخی آثار اقتباسی به دلیل عدم انعطاف نویسنده اثر به اتمام نرسیدند. در صورتی که در مدیوم سینما، باید تابع خالق آن مدیوم باشیم، البته نظر نویسنده اصلی نیز مهم است اما باید این موضوع با گفت‌وگو بین خالق فیلم و نویسنده اثر به یک نتیجه مشترک برسد.


ibna.ir/x6K7z

@ibna_official