🔰مروری بر «کلماتی که می‌کشند» به قلم ژیزل سپیرو؛
مسئولیت روشنفکر در زمانه بحران چیست؟

🔸این کتاب، که نخستین ترجمه فارسی آثار ژیزل سَپیرو محسوب می شود، با ارائۀ یک چارچوب نظری مستحکم، بر مطالعات موردی دقیقی متکی است که به ما امکان درک چگونگی تبدیل گفتار به عمل را می‌دهد تا به این پرسش پاسخ دهیم که جوامع چگونه می‌توانند اَشکال گفتمانی زیان‌آور را تنظیم و کنترل نموده و یا در این راه شکست را پذیرا باشند

🔸سَپیرو در کتاب «کلماتی که می‌کشند؛ مسئولیت روشنفکر در زمانه بحران (۱۹۴۴ـ۱۹۴۵)» با دقتی چشمگیر، قدرت کنش‌زای زبان و پیامدهای سیاسی، اجتماعی و اخلاقی آن را مورد کنکاش قرار می‌دهد. سَپیرو با بررسی موقعیت‌های تاریخی متنوع ــ از تبلیغات نظام‌های تمامیت‌خواه گرفته تا گفتمان‌های ملی‌گرایانه، و از فراخوان‌های نفرت‌انگیز تا توجیهات فکری خشونت ــ به ما نشان می‌دهد که چگونه کلمات، بسیار فراتر از آن‌که صرفاً ابزاری برای انتقال پیام باشند، می‌توانند به وسایلی برای تسلط، حذف یا نابودی نمادین تبدیل گردند. او به تحلیل شرایطی می‌پردازد که در آن یک گفتمان می‌تواند به تحریک خشونت بینجامد، آزار و اذیت را مشروعیت بخشد یا بستر را برای جنایات جمعی فراهم سازد.

🔸این کتاب به موضوع تصفیه روشنفکران فرانسوی در فردای جنگ جهانی دوم می‌پردازد. این اثر ادامه‌ای است از کتاب اولم با عنوان جنگ نویسندگان، ۱۹۴۰‏ـ‏۱۹۵۳ که برگرفته از رسالۀ دکترایم بود زیر نظر پیر بوردیو در سال ۱۹۹۴. من با تکیه بر مفهوم «میدانِ» بوردیو، نشان داده بودم که انتخاب‌های سیاسی نویسندگان در آن دوران بحرانی که هویت ملی تحت لوای رژیم اقتدارگرای ویشی به رهبری مارشال پِتَن در خطر افتاده بود، تا حد زیادی با جایگاه آن‌ها در حوزه‌های ادبی پیش از جنگ قابل‏توضیح است. درواقع، حوزۀ ادبی به جای این‏که در دفاع از هویت ملی در برابر اشغالگران متحد شود و از استقلالی که با مبارزات سخت از قرن نوزدهم به دست آورده بود پاسداری نماید، دچار افتراق گردید. در این دوران، نویسندگان بین همکاریِ فکری با اشغالگران و مقاومت ادبی یا مسلحانه که به معنای فعالیت زیرزمینی بود، دست به انتخاب زدند.

🔸پرسش اساسِ مطروحه در این کتاب عبارت است از طرح این موضوع که پس از سقوط یک رژیم سرکوبگر، چگونه باید به محاکمه روشنفکران همکار با آن پرداخت؟ قانون برای مجازات کلمات چه ابزارهایی در اختیار دارد؟ و جرایم نوشتاری شامل چه مواردی می‌شود؟ روشنفکرانی که با اشغالگران نازی همکاری کرده بودند، از همان لحظه آزادسازی پاریس در سپتامبر ۱۹۴۴ به اتهام خیانت تحت پیگرد قرار گرفتند. اتهام اصلی آن‌ها «همدستی با دشمن» بود. واژه «جنایت علیه بشریت» در پایان سال ۱۹۴۵ در دادگاه‏های نورنبرگ به رسمیت شناخته شد و فقط از سال ۱۹۶۴ وارد نظام حقوقی فرانسه گردید.


ibna.ir/x6JRt

@ibna_official