تماس با ادمین کانال
@dr_gheitarani
Post #2675
383
📌بخش دوم: شناخت و مدیریت سوگیری های شناختی محرک نشخوار فکری در انسان
جمعی از خطاها یا سوگیری های ادراکی در این میان بسیار موثرند. مهمست که بدانیم شناخت و تسلط به مدل فکری این خطاها و نظریات باعث می شود که مدیران و تصمیم گیرندگان (حتی اشخاص عادی) توانایی کنترل و اصلاح بیشتری بر رفتارهای غیر سازنده خود داشته باشند.
1. خطای شناختی "عمل گرایی افراطی" (Action Bias): یکی از خطاهای شناختی سیستماتیک تکرار شونده در طول روز و در هم تنیده شده با نشخوار فکری است. بنا بر ریشه های بیولوژیکی (در اجداد غار نشین ما، در طول روز عدم داشتن حرکت، عمل، و واکنش در کمترین زمان ممکن در بیشتر مواقع با از دست دادن جان فرد مترادف بوده)، ذهن ما تکاپو، اقدام، انجام و تفکر (بی مورد) را به صورت سیستماتیک (و به اشتباه) سازنده، و کارآمدتر تصور می کند. برای مثال سرمایه گذاری که سهمی را خریداری کرده، مدام راجع به ارزش آن، درستی تصمیم، خرید بیشتر یا فروش می اندیشد. (نشخوار فکری، افکار غیر سازنده و بدون پشتوانه). یا مثال عملی، دروازه بانان فوتبال با اینکه احتمال ضربه پنالتی به بخش میانی و گوشه های دروازه با هم برابرند، هیچ گاه (اکثر مواقع) در جای خود نمی ایستند. (اگر بایستند هم با سرزنش دیگران به علت کم کاری مواجه می شوند!). اینها و ده ها مثال ملموس دیگر جز خطای عمل گرایی افراطی دسته بندی می شوند. راهکار آنست که به جای افکار یا واکنش ها و اعمال بدون پایه و اساس و غیر سازنده و بی انتها، برای هر تفکر و تصمیمی از تکنیک "تحلیل ارزش مورد انتظار" (Value Expectation Analysis)استفاده کنیم. (ستون های مزایا و هزینه های هر مساله با لحاظ کردن وزن هر مورد و سپس مقایسه ستون ها).
2. سوگیری شناختی نتیجه نگر یا Result Bias: دانستن این مساله که نتیجه خوب یا بد، لزوما منتج از تصمیم درست یا غلط نیست! این سوگیری در نگاه منطقی تر ما نسبت به مسایل و موارد پیرامونی موجب بررسی عوامل موثرتر و واقعی، و تفکر منطقی و جلوگیری از نشخوار ذهنی می شود. برای مثال کاندیدایی که شغل مورد نظر را کسب نمی کند ممکن است مدام راجع به اجرای مصاحبه ضعیف خود دچار نشخوار ذهنی شود در حالی که عوامل دیگری مانند پیدا شدن کاندیدایی با تجربه بیشتر، تغییر سیاست شرکت در گرفتن نیروی جدید، و عوامل محتمل دیگر را نادیده بگیرد.
3. سوگیری شناختی توهم کنترل" یا "Illusion of Control" که موجب انگاشتن توانایی و کنترل ما بر امور گذشته و نشخوار فکری به جای تحلیل منطقی مساله و آموختن درس های واقعی جهت عدم تکرار در آینده می شود. (نظریه دراکر: ۳۰ درصد تصممیات یک مدیر درست، ۳۰ درصد غلط، و ۳۰ درصد بدون تاثیر هستند).
4. و اما مهمترین نکته، اثر زیگارنیک (Zeigarnik Effect)است که بیان می کند که مواردی که در ذهن ما باز و حل نشده هستند تا زمانی که به صورت واقعی و در عمل حل یا تمام نشوند، ذهن ما را رها نمی کنند. این اثر ارتباط مستقیمی با نشخوار فکری برقرار می کند. مثال: تولید محصولی که نیمه کاره رها شده، مشاجره یا جلسه ای که بدون جمع بندی و نتیجه نهایی پایان یافته. پیشنهاد زیگارنیک جهت پاسخ به نظریه، پایان دادن و به اتمام رساندن موارد باز بود. طی تحقیقات و مطالعات بعد، مشخص گردید که لیست کردن موارد و مراحل پایان دادن به امور و افکار باز نیز همان تاثیر اتمام کار را بر روی ذهن می گذارند. این لیست کردن علاوه بر رهایی ما از افکار غیر سازنده و جلوگیری از نشخوار فکری، باعث رسیدن به فهرستی جهت "تحلیل ارزش مورد انتظار" نیز خواهد شد. (به موجب همین تاثیر و نظریه، روانشناسان توصیه به نوشتن دغدغه های ذهنی و راه کارها به صورت شبانه قبل از رفتن به بستر جهت داشتن خوابی با آرامش بیشتر را دارند).
جمعی از خطاها یا سوگیری های ادراکی در این میان بسیار موثرند. مهمست که بدانیم شناخت و تسلط به مدل فکری این خطاها و نظریات باعث می شود که مدیران و تصمیم گیرندگان (حتی اشخاص عادی) توانایی کنترل و اصلاح بیشتری بر رفتارهای غیر سازنده خود داشته باشند.
1. خطای شناختی "عمل گرایی افراطی" (Action Bias): یکی از خطاهای شناختی سیستماتیک تکرار شونده در طول روز و در هم تنیده شده با نشخوار فکری است. بنا بر ریشه های بیولوژیکی (در اجداد غار نشین ما، در طول روز عدم داشتن حرکت، عمل، و واکنش در کمترین زمان ممکن در بیشتر مواقع با از دست دادن جان فرد مترادف بوده)، ذهن ما تکاپو، اقدام، انجام و تفکر (بی مورد) را به صورت سیستماتیک (و به اشتباه) سازنده، و کارآمدتر تصور می کند. برای مثال سرمایه گذاری که سهمی را خریداری کرده، مدام راجع به ارزش آن، درستی تصمیم، خرید بیشتر یا فروش می اندیشد. (نشخوار فکری، افکار غیر سازنده و بدون پشتوانه). یا مثال عملی، دروازه بانان فوتبال با اینکه احتمال ضربه پنالتی به بخش میانی و گوشه های دروازه با هم برابرند، هیچ گاه (اکثر مواقع) در جای خود نمی ایستند. (اگر بایستند هم با سرزنش دیگران به علت کم کاری مواجه می شوند!). اینها و ده ها مثال ملموس دیگر جز خطای عمل گرایی افراطی دسته بندی می شوند. راهکار آنست که به جای افکار یا واکنش ها و اعمال بدون پایه و اساس و غیر سازنده و بی انتها، برای هر تفکر و تصمیمی از تکنیک "تحلیل ارزش مورد انتظار" (Value Expectation Analysis)استفاده کنیم. (ستون های مزایا و هزینه های هر مساله با لحاظ کردن وزن هر مورد و سپس مقایسه ستون ها).
2. سوگیری شناختی نتیجه نگر یا Result Bias: دانستن این مساله که نتیجه خوب یا بد، لزوما منتج از تصمیم درست یا غلط نیست! این سوگیری در نگاه منطقی تر ما نسبت به مسایل و موارد پیرامونی موجب بررسی عوامل موثرتر و واقعی، و تفکر منطقی و جلوگیری از نشخوار ذهنی می شود. برای مثال کاندیدایی که شغل مورد نظر را کسب نمی کند ممکن است مدام راجع به اجرای مصاحبه ضعیف خود دچار نشخوار ذهنی شود در حالی که عوامل دیگری مانند پیدا شدن کاندیدایی با تجربه بیشتر، تغییر سیاست شرکت در گرفتن نیروی جدید، و عوامل محتمل دیگر را نادیده بگیرد.
3. سوگیری شناختی توهم کنترل" یا "Illusion of Control" که موجب انگاشتن توانایی و کنترل ما بر امور گذشته و نشخوار فکری به جای تحلیل منطقی مساله و آموختن درس های واقعی جهت عدم تکرار در آینده می شود. (نظریه دراکر: ۳۰ درصد تصممیات یک مدیر درست، ۳۰ درصد غلط، و ۳۰ درصد بدون تاثیر هستند).
4. و اما مهمترین نکته، اثر زیگارنیک (Zeigarnik Effect)است که بیان می کند که مواردی که در ذهن ما باز و حل نشده هستند تا زمانی که به صورت واقعی و در عمل حل یا تمام نشوند، ذهن ما را رها نمی کنند. این اثر ارتباط مستقیمی با نشخوار فکری برقرار می کند. مثال: تولید محصولی که نیمه کاره رها شده، مشاجره یا جلسه ای که بدون جمع بندی و نتیجه نهایی پایان یافته. پیشنهاد زیگارنیک جهت پاسخ به نظریه، پایان دادن و به اتمام رساندن موارد باز بود. طی تحقیقات و مطالعات بعد، مشخص گردید که لیست کردن موارد و مراحل پایان دادن به امور و افکار باز نیز همان تاثیر اتمام کار را بر روی ذهن می گذارند. این لیست کردن علاوه بر رهایی ما از افکار غیر سازنده و جلوگیری از نشخوار فکری، باعث رسیدن به فهرستی جهت "تحلیل ارزش مورد انتظار" نیز خواهد شد. (به موجب همین تاثیر و نظریه، روانشناسان توصیه به نوشتن دغدغه های ذهنی و راه کارها به صورت شبانه قبل از رفتن به بستر جهت داشتن خوابی با آرامش بیشتر را دارند).
- 🙏 2
