روزمرگیِ یک نظام سلامت منزوی: علم، دارو و بیمار در بن‌بست
 
✍ پیمان سلامتی

استاد پزشکی اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی تهران
 
حدود ۲۰ سال است که تقریباً هر سال در کنگره‌های بین‌المللی شرکت کرده‌ام؛ به‌جز سال‌های همه‌گیری کرونا.

نُه ماه قبل، برای شرکت در یک کنگره به قطر رفتم و مقاله‌ای ارائه کردم. در انتها، برای دریافت گواهی ارائه به دبیرخانه مراجعه کردم.

💠 گفتند گواهی را ایمیل می‌کنند. اما روزها گذشت و ایمیلی در کار نبود. ماه‌ها پیگیری کردم؛ با افراد مختلف دبیرخانه حتی از طریق واتس‌اپ تماس گرفتم، اما خبری نشد.

تا اینکه از طریق لینکدین توانستم با یکی از مسئولان ارشد کنگره ارتباط بگیرم. او متعجب شد و موضوع را پیگیری کرد، اما باز هم پاسخی دریافت نشد، تا بالاخره با پیگیری مجدد این مسئول، گواهی من ارسال شد.

💠 نمی خواهم بگویم این اختلال حتما ناشی از تنش های سیاسی یا شرایط جنگی بوده است چون برای چنین ادعایی شواهدی ندارم، اما این تجربه، بیش از گذشته مرا به شکنندگی ارتباطات علمی و حرفه ای در شرایطی که مناسبات بین المللی دشوار شده است، حساس کرد.

در روزگاری که فناوری، فاصله میان انسان‌ها را به کسری از ثانیه رسانده، چرا گاهی یک ارتباط حرفه‌ای ساده برای ما این‌چنین فرساینده می‌شود؟

💠 همین مشکل به‌ظاهر ساده در یک ارتباط فردی، ما را به پرسشی بزرگ‌تر و تلخ‌تر می‌رساند:

چگونه دشوار شدن ارتباط با جهان، نظام سلامت را از پا درمی‌آورد ؟

💠 پیامدهای انزوا زمانی جدی‌تر می‌شود که به زنجیره تأمین دارو و تجهیزات پزشکی برسد.

وزیر بهداشت اخیراً گفته است هزینه حمل‌ونقل دارو تا ۱۰ برابر افزایش یافته، زیرا در شرایطی که امکان انتقال دریایی وجود ندارد، بخشی از محموله‌ها باید با هواپیما جابه‌جا شوند.

💠 از سوی دیگر، انجمن داروسازان ایران از افزایش قابل‌توجه قیمت داروها خبر داده و گفته است قیمت برخی داروهای ایرانی حدود ۱۵۰ درصد و برخی داروهای خارجی حتی ۴۰۰ تا ۵۰۰ درصد افزایش یافته است.

این افزایش را نیز حاصل مجموعه‌ای از عوامل، از هزینه مواد اولیه و ارز گرفته تا حمل‌ونقل و بسته‌بندی، دانسته است.

💠 اما برای بیمار، همه این اعداد یک معنای ساده دارد:
دسترسی دشوارتر و درمان گران‌تر.

شوربختانه همین چند روز پیش بود که دبیر یکی از کانون‌های بازنشستگی گفت:

«بسیاری از بازنشستگان که بیمار خاص هستند، در سکوت و گمنامی، مرگ را به جای پرداخت چنین ارقام سرسام‌آوری انتخاب می‌کنند.»
 
💠 در این میان، مسئله فقط کشورهای دوردست نیست. حلقه این محدودیت‌ها در همین همسایگی ما نیز در حال تنگ‌تر شدن است.

درست در همین روزها شاهد هستیم که شرکت‌های هواپیمایی ایرانی و خارجی، یکی‌یکی برنامه لغو پروازهای خود به مقصد ایران را تا اطلاع ثانوی اعلام می‌کنند.
 
💠 همچنین، در روزهای اخیر شاهد اختلال در تردد و آمدوشد از مرزهای همسایگان و محدودیت‌ها و مشکلات جدید برای نقل‌وانتقالات مالی در برخی بانک‌های ایرانی مستقر در کشور های همسایه هستیم.

وقتی تردد و ارتباطات مالی با نزدیک‌ترین کشورها مختل می‌شود، اثر ویرانگر آن مستقیماً بر تمام شریان‌های حیاتی کشور آوار خواهد شد.
 
💠 علاوه بر این، بهداشت و درمان، بیش از بسیاری از حوزه‌های دیگر، به ارتباط با جهان وابسته است. علم پزشکی مرز نمی‌شناسد.

آگاهی از یافته‌های جدید، دسترسی به فناوری‌های نوین، همکاری‌های پژوهشی، آموزش پزشکان و دانشجویان و انتقال تجربه، همگی به رفت‌وآمد آزادانه‌تر دانش و انسان‌ها نیاز دارند.

💠 حتی اگر راه‌ها باز باشند، هزینه سفر، نوسانات ارزی و دشواری‌های پرداخت‌های بین‌المللی، حضور بسیاری از پژوهشگران و پزشکان ایرانی را در این شبکه جهانی دشوار کرده است.

💠 حدود ۱۵ سال پیش، که جهت ارائه مقاله به خارج رفته بودم، با یک پزشک عراقی آشنا شدم.

او با وجود جایگاه حرفه‌ای و تخصصی‌اش، در هتلی بسیار ساده و در منطقه‌ای فقیر و حاشیه‌ای اقامت داشت.

💠 آن زمان، شرایط دشوار عراق و انزوای ناشی از محدودیت‌های بین‌المللیِ آن کشور برایم قابل تأمل و مایه تأسف بود.

آن روز هرگز تصور نمی‌کردم که سال‌ها بعد، خودم نیز بخشی از این مصائب را با گوشت و پوست خود تجربه کنم.

💠 جان کلام آنکه، نظام سلامت نمی‌تواند در جهانی که علم، دارو، فناوری و زنجیره تأمین آن فرامرزی است، پشت دیوارهای بلند انزوا سالم بماند.

ارتباط با جهان، تجمل و پرستیژ دانشگاهی نیست؛ یکی از شروط بقای یک نظام سلامت پویا و پاسخ‌گوست.

💠 و وقتی این ارتباط روزبه‌روز دشوارتر می‌شود، پرسش اصلی این است:

بیمار ایرانی، در نهایت، چه بهایی برای این فاصله خواهد پرداخت؟

با استفاده از لینک زیر 👇ما را دنبال کنید:

🌐http://t.me/PaymanSalamati