پژوهشکده تاریخ علم

دویست‌وپنجمین نشست مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب با همکاری پژوهشکدۀ تاریخ علم دانشگاه تهران

به مناسبت روز بزرگداشت ابوریحان بیرونی
دانشمند، ریاضی‌دان، ستاره‌شناس و تاریخ‌نگار بزرگ ایرانی

سخنرانی سرکار خانم دکتر شمامه محمدی‌فر

مؤسسهٔ پژوهشی میراث مکتوب _ چهارشنبه ۱۱ شهریور ۱۴۰۵

➕ به کانال‌های «میراث مکتوب» بپیوندید:

📱 تلگرام:
https://t.me/mirasmaktoob
📱 بله: ble.ir/IRANDELEZAMIN
📱 ایتا: eitaa.com/miras_maktoob
📱 روبیکا: rubika.ir/mirasmaktoob
📱 تلگرام میراث‌نگاشت ایرانی:
https://t.me/Mirasmaktoob_Irani
🔗 حامیان میراث مکتوب:
https://mirasmaktoob.net/hamian/

🛍 فروشگاه میراث مکتوب:
🌐 https://mirasmaktoob.net/
.

دویست‌وپنجمین نشست مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب با همکاری پژوهشکدۀ تاریخ علم دانشگاه تهران

به مناسبت روز بزرگداشت ابوریحان بیرونی
دانشمند، ریاضی‌دان، ستاره‌شناس و تاریخ‌نگار بزرگ ایرانی

سخنرانی جناب آقای دکتر محمد باقری

مؤسسهٔ پژوهشی میراث مکتوب _ چهارشنبه ۱۱ شهریور ۱۴۰۵

➕ به کانال‌های «میراث مکتوب» بپیوندید:

📱 تلگرام:
https://t.me/mirasmaktoob
📱 بله: ble.ir/IRANDELEZAMIN
📱 ایتا: eitaa.com/miras_maktoob
📱 روبیکا: rubika.ir/mirasmaktoob
📱 تلگرام میراث‌نگاشت ایرانی:
https://t.me/Mirasmaktoob_Irani
🔗 حامیان میراث مکتوب:
https://mirasmaktoob.net/hamian/

🛍 فروشگاه میراث مکتوب:
🌐 https://mirasmaktoob.net/
.

دویست‌وپنجمین نشست مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب با همکاری پژوهشکدۀ تاریخ علم دانشگاه تهران

به مناسبت روز بزرگداشت ابوریحان بیرونی
دانشمند، ریاضی‌دان، ستاره‌شناس و تاریخ‌نگار بزرگ ایرانی

سخنرانی جناب آقای دکتر یوسف ثبوتی

مؤسسهٔ پژوهشی میراث مکتوب _ چهارشنبه ۱۱ شهریور ۱۴۰۵

➕ به کانال‌های «میراث مکتوب» بپیوندید:

📱 تلگرام:
https://t.me/mirasmaktoob
📱 بله: ble.ir/IRANDELEZAMIN
📱 ایتا: eitaa.com/miras_maktoob
📱 روبیکا: rubika.ir/mirasmaktoob
📱 تلگرام میراث‌نگاشت ایرانی:
https://t.me/Mirasmaktoob_Irani
🔗 حامیان میراث مکتوب:
https://mirasmaktoob.net/hamian/

🛍 فروشگاه میراث مکتوب:
🌐 https://mirasmaktoob.net/
.

دویست‌وپنجمین نشست مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب با همکاری پژوهشکدۀ تاریخ علم دانشگاه تهران

به مناسبت روز بزرگداشت ابوریحان بیرونی
دانشمند، ریاضی‌دان، ستاره‌شناس و تاریخ‌نگار بزرگ ایرانی

سخنرانی جناب آقای دکتر اکبر ایرانی

مؤسسهٔ پژوهشی میراث مکتوب _ چهارشنبه ۱۱ شهریور ۱۴۰۵

➕ به کانال‌های «میراث مکتوب» بپیوندید:

📱 تلگرام:
https://t.me/mirasmaktoob
📱 بله: ble.ir/IRANDELEZAMIN
📱 ایتا: eitaa.com/miras_maktoob
📱 روبیکا: rubika.ir/mirasmaktoob
📱 تلگرام میراث‌نگاشت ایرانی:
https://t.me/Mirasmaktoob_Irani
🔗 حامیان میراث مکتوب:
https://mirasmaktoob.net/hamian/

🛍 فروشگاه میراث مکتوب:
🌐 https://mirasmaktoob.net/
.

📡 پخش زنده:
🔹 aparat.com/mirasmaktoob

♨️شمارۀ شصت و هشتم فصلنامۀ علمی پژوهشی مطالعات تاریخ فرهنگی (پژوهش‌نامۀ انجمن ایرانی تاریخ) منتشر شد.

✅فهرست مقالات این شماره از #فصلنامه_مطالعات_تاریخ_فرهنگی:


📋رویکرد و روش علیرضاشاپور شهبازی در تاریخ‌نگاری ساسانی
✍️ویدا موفقی، روزبه زرین‌کوب

📋نقش زنان گیلان در تئاتر عصر رضاشاه: با تکیه‌بر زندگی فاطمه نشوری
✍️کتایون نیک بخش، ربابه معتقدی، سینا فروزش

📋نقش گردیزی در احیا و بازیابی مؤلفه‌های هویت ایرانی و همسان‌سازی آن با هویت اسلامی در زین‌الاخبار
✍️دوستعلی سنچولی

📋تحول بازنمایی تاریخ در تصویر؛ مطالعه‌ای نظام‌مند بر محتوای دیداری کتاب‌های درسی تاریخ ایران در دورۀ قاجار و پهلوی (1315 ق-1320 ش)
✍️امیر کریمی

📋زوال تاریخ‌شناسی به‌مثابه رشتۀ دانشگاهی
✍️حسن حضرتی

📋تحلیل بازنمایی رفتارهای ایرانیان در متون خلقیات‌نویسی: مطالعۀ کتاب جامعه‌شناسی نخبه‌کشی
✍️حمداله اکوانی، احسان خانمحمدی، جاسب نیکفر


🔗لینک مطالعه اصل مقالات:
https://www.chistorys.ir/issue_34705_35108.html



❇️عضویت در کانال نشریه در ایتا
👇👇👇
🆔 https://eitaa.com/chistorysir
❇️عضویت در کانال نشریه در تلگرام
👇👇👇
🆔 https://t.me/chistorysir

📜 دویست‌وپنجمین نشست مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب
با همکاری پژوهشکدۀ تاریخ علم دانشگاه تهران

به مناسبت روز بزرگداشت ابوریحان بیرونی
دانشمند، ریاضی‌دان، ستاره‌شناس و تاریخ‌نگار بزرگ ایرانی

با حضور اساتید و پژوهشگران برجسته:

سخنرانان حضوری:
• محمد باقری – سردبیر نشریۀ میراث علمی اسلام و ایران
• یوسف ثبوتی – فیزیکدان و پژوهشگر تاریخ علم
• حنیف قلندری – عضو هیئت‌علمی پژوهشکدۀ تاریخ علم دانشگاه تهران
• زینب کریمیان – پژوهشگر و مصحح متون کهن

سخنرانان غیرحضوری (بین‌المللی):
• پویان رضوانی (آلمان) – پژوهشگر آکادمی علوم بایرن، مونیخ
• احتم رمضانیان (تاجیکستان) – پژوهشگر ارشد مرکز سیناشناسی، آکادمی ملی علوم تاجیکستان
• سارا فرض‌پور ماچیانی – عضو هیئت‌علمی بنیاد دایرةالمعارف اسلامی
• یونس کرامتی – عضو هیئت‌علمی پژوهشکدۀ تاریخ علم دانشگاه تهران
• حسین کمالی (آمریکا)
• شمامه محمدی‌فر
• سجاد نیک‌فهم خوب‌روان (کانادا) – مؤسسۀ مطالعات اسلامی دانشگاه مک‌گیل

🟢 حضور برای عموم آزاد است.

🗓 زمان: چهارشنبه ۱۱ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۱۶ تا ۱۸

📍 مکان: تهران، خیابان انقلاب، بین خیابان دانشگاه و ابوریحان، شمارۀ ۱۱۸۲ (ساختمان فروردین)، طبقۀ دوم، واحد ۸، مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب

📡 پخش زنده:
🔹 aparat.com/mirasmaktoob
🔹 b2n.ir/miraslive

📞 شماره تماس: ۶۶۹۴۰۹۰۱۲
🔗 فروشگاه: mirasmaktoob.net
🔗 سایت اطلاع‌رسانی: miras.maktoob.net

#میراث_مکتوب📚
#ابوریحان_بیرونی
#روز_بزرگداشت_بیرونی
#تاریخ_علم
#ایران_شناسی

📜 دویست‌وپنجمین نشست مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب
با همکاری پژوهشکدۀ تاریخ علم دانشگاه تهران

یکی از این پرسش‌های کمتر پاسخ‌داده شده این است که مردم پیش از رواج ساعت‌های دقیق چگونه زمان روز، فصل‌های سال و زمان مناسب برای فعالیت‌های خود را تشخیص می‌دادند. آیا کشاورزان و دامداران بر اساس ستارگان و نشانه‌های طبیعی عمل می‌کردند؟ آیا تقویم‌های محلی بازمانده نظام‌های قدیمی‌تر بودند؟ و نقش مسجد، اذان و آیین‌های اجتماعی در نظم زمانی جامعه چه بود؟

آناتک در گفت‌و‌گو با دکتر حنیف قلندری، عضو هیات علمی و رئیس پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران، به سراغ این پرسش‌ها رفته است؛ گفت‌وگویی که بیش از آنکه پاسخ‌های قطعی ارائه دهد، نشان می‌دهد بازسازی زندگی روزمره گذشتگان تا چه اندازه برای تاریخ‌نگاران دشوار و وابسته به شواهد محدود است.

https://ana.ir/004WH8

✅ از علم مردم تا بایسته‌های پژوهشی تاریخ علم
گفت‌وگو با یونس کرامتی

📌مردم نامه را در یوتیوب و آپارات دنبال کنید و با بازنشر و پسند ویدئوها از ما حمایت کنید.

🔗https://youtu.be/wVG7Igry1ws?si=lRDTxfU9zEPelopG

🔗https://www.aparat.com/v/ibaz8t6

https://t.me/mardomnameh

بیستمین نشست ماهانه اهالی تاریخ علم
شنبه ۳۱ مرداد ۱۴۰۵ (۲۲ اوت)
ساعت ۲۰ به وقت رسمی ایران

بازتاب باور به چشم‌زخم در متون علمی فارسی دورۀ اسلامی

باور به چشم‌زخم از کهن‌ترین باورهای مشترک تمدن‌های بشری است و از بین‌النهرین و مصر باستان تا یونان، ایران و جهان اسلام استمرار یافته است. این پژوهش، پس از مروری کوتاه بر پیشینۀ این باور در جهان باستان و نخستین دیدگاه‌های دانشمندان مسلمان، بازتاب آن را در متون علمی فارسی دورۀ اسلامی بررسی می‌کند و می‌کوشد جایگاه این باور را در پیوند با طب، علم خواص و علوم غریبه در سنت علمی فارسی تبیین کند.

صدف فقیهی
دانش‌آموختهٔ کارشناسی ارشد تاریخ علم


پیوند اطاق مجازی:
skyroom.online/ch/shevar/historyofscience

انتشار کتاب کتاب Humanities in Iran [علوم انسانی در ایران] از سوی انتشارات بریل منتشر شد.

فصل دهم از این کتاب که به تازگی توسط انتشارات Brill، به ویراستاری مجید دانشگر، محسن فیض‌بخش، آذر میرزایی و سجاد رضوی منتشر شده است، به موضوع «تاریخ علم در ایران» می‌پردازد.

این فصل را مصطفی یاوری آیین (دانشجوی دکتری تاریخ نجوم، پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران) و امیر محمد گمینی (دانشیار پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران) نوشته اند و در آن به بررسی شکل‌گیری، تحول و نهادینه‌شدن مطالعات تاریخ علم در ایران می‌پردازند.

این فصل با بررسی ظهور مطالعات جدید تاریخ علم در ایران، به تحولات این حوزه از دوره قاجار تا دوران معاصر می‌پردازد. در ادامه، نقش پژوهشگران، مترجمان و جریان‌های فکری مختلف در شکل‌گیری تاریخ‌نگاری علم در ایران بررسی می‌شود؛ از ملی‌گرایان و تجددگرایان و سنت‌گرایان گرفته تا پژوهشگرانی که از مسیر ترجمه، تصحیح متون علمی کهن و پژوهش‌های تخصصی در ریاضیات، نجوم و پزشکی به این حوزه وارد شدند.

بخش مهمی از این نوشته به نقش ترجمه و انتشار آثار علمی و تاریخی، پروژه‌های دانشنامه‌نگاری، مجلات تخصصی و شکل‌گیری مراکز پژوهشی و آموزشی اختصاص دارد. در این میان، روند تأسیس و گسترش پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران و دیگر مراکز دانشگاهی و پژوهشی، که به مطالعه تاریخ و فلسفه علم پرداخته‌اند، بررسی می‌شود. همچنین مجلات و نشریات تخصصی و نقش آنها در گسترش مطالعات تاریخ علم در ایران مورد توجه قرار گرفته است.

در نهایت این فصل تصویری از وضعیت کنونی تاریخ علم به‌عنوان یک حوزه دانشگاهی در ایران ارائه می‌دهد و با بررسی آثار منتشرشده، نهادهای علمی، رویکردهای مختلف تاریخ‌نگارانه و نسل‌های گوناگون پژوهشگران، روند شکل‌گیری و تحول این رشته و چالش‌های پیش روی آن را ترسیم می‌کند.

نویسندگان این فصل آن را روایتی نهایی از تاریخ شکل‌گیری و تحول تاریخ‌نگاری علم در ایران نمی‌دانند؛ بااین‌حال، امیدوارند این نوشته بتواند نقطه آغازی برای پژوهش‌های بیشتر در این زمینه باشد و با معرفی برخی از پژوهشگران، آثار، نهادها، جریان‌های فکری و نشریات مرتبط، سرنخ‌هایی برای پژوهشگران فراهم آورد تا مطالعات عمیق‌تر و موردی درباره شکل‌گیری و تحول تاریخ‌نگاری علم در ایران انجام دهند.

لینک دسترسی به این فصل در وب‌سایت بریل:
History of Science in Iran: An Overview

دکتر حنیف قلندری، استاد تاریخ علم، عضو هیات علمی و رئیس پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران، در گفت‌وگو با خبرنگار «آناتک» از بحران مدل بطلمیوسی، اهمیت رصدخانه مراغه، معمای شباهت آثار منجمان مسلمان و کوپرنیک و جایگاه واقعی علم دوره اسلامی در روایت انقلاب علمی می‌گوید.

https://ana.ir/004W0R

دارالفنون را معمولاً نقطهٔ آغاز آموزش نوین در ایران می‌دانند، اما داستان ورود علم و دانش مدرن به کشور سال‌ها پیش از تأسیس آن آغاز شده بود. اعزام نخستین دانشجویان ایرانی به اروپا برای فراگیری علوم و فنون جدید، ترجمه و انتشار کتاب‌های علمی، تأسیس چاپخانه‌ها و انتشار نشریات تخصصی، از جمله عواملی بودند که زمینه را برای آشنایی جامعهٔ ایران با دانش نوین فراهم کردند. در کنار این تحولات، ورود فناوری‌های جدید و استقبال تدریجی مردم و نخبگان از ابزارها و دستاوردهای علمی اروپا نیز نقش مهمی در تغییر نگرش جامعه داشت. مجموعهٔ این عوامل به تدریج زمینهٔ شکل‌گیری آموزش و تفکر علمی جدید را در ایران فراهم کرد و سرانجام با تأسیس دارالفنون، این روند وارد مرحله‌ای تازه و سازمان‌یافته‌تر شد.

آناتک برای بررسی این روند تاریخی و جایگاه دارالفنون در آن، با دکتر امیرمحمد گمینی، دانشیار پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران، گفت‌و‌گو کرده‌است.

https://ana.ir/004Vr0

مینی‌موزهٔ تاریخ علم

📚 جدیدترین نسخه‌های الکترونیکی کتاب‌های نشر کرگدن
در نرم‌افزار کتابخوان طاقچه
B2n.ir/fw8986
B2n.ir/sw6671
#نشر_کرگدن، #کتاب_الکترونیکی، #طاقچه، #کتاب_فلسفه، #با_کرگدن_سفر_کن