9️⃣🔃

📗چنین گفت زرتشت
👤فریدریش نیچه
🔁 داریوش آشوری
📑بخش چهارم (ص۱)

آخرین و تاریک‌ترین فصل کتاب است: نیچه همه‌چیز را می‌سوزاند تا فقط حقیقت بماند.
اگر بخش سوم اوج بود، این بخش سقوطِ آگاهانه است؛ نوعی بازگشت قهرمان به جهان، نه برای نجات آن، بلکه برای گفتنِ آخرین «آری». زرتشت در این بخش، دیگر پیامبر نیست، دیگر معلم نیست؛ او خودِ زندگی ا‌ست که به زندگی لبخند می‌زند، حتی در میان فساد و ضعف و پوچی. این بخش از نظر فلسفی و روایی یکی از پیچیده‌ترین قسمت‌های کل کتاب است، چون #نیچه آن را نه مثل موعظه، بلکه مثل رؤیای آخر می‌نویسد.

زرتشت در آغاز بخش چهارم، مدت‌هاست که در کوهستان در سکوت و آرامش زندگی می‌کند. حیواناتش (مار و عقاب) او را دوست دارند، اما او هنوز در دل حس می‌کند که مأموریتش تمام نشده است. در سکوت، آوایی می‌شنود؛ صدایی که می‌گوید: «زرتشت، زمان بازگشت تو فرا رسیده است. زمان آن است که شاگردانت را بیابی، کسانی که برای شنیدنِ تو آماده‌اند.» زرتشت ابتدا تردید دارد. می‌ترسد که دوباره با مردمانی روبه‌رو شود که گوش ندارند. اما ناگهان در دلش نوری می‌افتد: او دیگر برای مردم نمی‌رود، بلکه برای خودِ انسانِ برتر می‌رود. او می‌گوید: «من فرستاده‌ی شادی‌ام، اما شادی‌ای سنگین، شادی‌ای که می‌خندد در دل رنج.»

در پایین کوه، زرتشت با گروهی از انسان‌ها روبه‌رو می‌شود که هرکدام نماینده‌ی یک بُعد از ضعف انسان مدرن‌اند. نیچه در این بخش از طریق گفت‌وگوهای زرتشت با این افراد، آخرین تیرهای فلسفه‌اش را رها می‌کند؛  بی‌رحمانه و روشن و طعنه‌آمیز:
نخست با دو پادشاه روبه‌رو می‌شود که تاج و تخت خود را ترک کرده‌اند. آنان از قدرت و سلطنت بیزار شده‌اند. می‌گویند: «ما حاکمانِ تهی‌ایم؛ هیچ شور و ایمان در مردم‌مان نمانده.» زرتشت به آن‌ها می‌گوید: «قدرتِ شما پوسید چون دیگر از درون نمی‌خواستید فرمانروایی کنید. پادشاهی که بر خود مسلط نباشد، برده است.» او یادآور می‌شود که اراده‌ی معطوف به قدرت، یعنی فرمانروایی بر نفس، نه بر مردم.
بعد با یک زاهد داوطلب روبه‌رو می‌شود، مردی که از دنیا گریخته تا پاک بماند. زرتشت می‌گوید: «تو از زندگی می‌گریزی نه از گناه. پارسایی تو ترس است، نه نیرو.» او پارساییِ زاهدانه را نفی می‌کند، چون هر گریزی از زمین، خیانت به آفرینش است.
در مسیرش جادوگری را می‌بیند که در میان مردم، با فریب و احساسات بازی می‌کند (نمادِ هنرمند دروغین و شاعرِ فریبکار) زرتشت فریب نمی‌خورد. می‌گوید: «تو با اشک دروغین می‌خواهی زندگی را بفریبی. اما زندگی با دروغ شفا نمی‌یابد.»
در ادامه، سایه‌ی خودش را می‌بیند؛ تیره‌ترین بخش وجودش، چیزی که همیشه با او بوده. سایه از او گلایه می‌کند: «تو مرا نادیده گرفتی، اما من از تو جدا نیستم.» این دیدار، یکی از عمیق‌ترین لایه‌های کتاب است: رویارویی انسان با «خودِ تاریک»ش. زرتشت درمی‌یابد که انسان برتر فقط با پذیرفتن سایه کامل می‌شود نه با کشتن آن.
سپس با داوطلب فقر روبه‌رو می‌شود: مردی که از نفرت نسبت به ثروت، خود را فقیر کرده است. زرتشت می‌گوید: «تو هنوز بنده‌ی ثروتی، چون از آن متنفر هستی. رهایی فقط در بی‌تفاوتی است، نه در نفی.» در یکی از فصل‌های درخشان، با پیرمردی مقدس مواجه می‌شود که همان پیرِ بخش آغازین کتاب است؛ همان که در جنگل با خدا سخن می‌گفت. اکنون پیرمرد خبر می‌دهد: «خدا مرده است.» و زرتشت می‌خندد. نه از شادی، بلکه از شناخت. می‌گوید: «خوب شد. اکنون انسان می‌تواند دوباره بیافریند.»

در بخش بعد، زرتشت به غاری بازمی‌گردد؛ جایی که حیواناتش او را انتظار می‌کشند. حیوانات به او خبر می‌دهند که چند «انسانِ برگزیده» در جستجوی او هستند؛ کسانی که خسته از دروغ و ضعف‌اند، و امیدی جز سخن او ندارند. زرتشت آن‌ها را دعوت می‌کند به ضیافتی بزرگ: آخرین ضیافت فلسفه‌ی نیچه.
در این ضیافت، همان کسانی که پیش‌تر دیدیم (پادشاهان، جادوگر، زاهد، سایه، داوطلب فقر) گرد می‌آیند. هرکدام نماینده‌ی نوعی از انسان در بحران مدرن‌اند: غذا نماد اندیشه است؛ زرتشت آن‌ها را با اندیشه‌های خود سیر می‌کند. اما خودش نمی‌خورد. فقط می‌نگرد و می‌خندد. در پایانِ ضیافت، زرتشت درمی‌یابد که هنوز چیزی درونش بیدار نشده است؛ آخرین پیکار در راه است.
در فصل پایانی، شب فرا می‌رسد. صدای خروسی از دور می‌آید، نوای بیداری. زرتشت احساس می‌کند زمان تولد دوباره رسیده است. در سکوت، به آسمان نگاه می‌کند و می‌گوید: «من عاشق آنانم که چون صاعقه فرود می‌آیند، پیش از آن‌که رعدشان شنیده شود.» و بعد صدای خنده‌ی او در کوهستان می‌پیچد؛ خنده‌ای که همه‌چیز را در خود حل می‌کند: مرگ خدا، رنج انسان، پوچی هستی، و در عین حال، عشق به زندگی.

#ادمین‌پیج
https://t.me/hezar_khom/8988?single

9️⃣🔃