📚«کتابخوانه»ی هزارخُم | «کتابخوانه»ی هزارخُم: “#فلسفه_ترس #لارس_اسوندس #تجربه_هنر_زندگی #نشر_گمان #فصل_سوم #ترس_و_خطر…”

#فلسفه_ترس
#لارس_اسوندس
#تجربه_هنر_زندگی
#نشر_گمان
#فصل_سوم
#ترس_و_خطر_ریسک

آنتونی گیدنز، جامعه شناس بریتانیایی، پست مدرنیسم را «فرهنگ خطرآکند» توصیف می کند. منظور او از این توصیف این نیست که امروزه انسان ها بیش از زمان های گذشته در معرض خطر هستند، بلکه منظورش این است که انسان ها امروزه آگاهی متفاوت و بیشتری از این خطر ها دارند.
واژه risk در زبان انگلیسی بر گرفته از واژه ایتالیایی risicare است که به معنای «جرأت کردن» است. بنابراین ریسک پیوندی با انتخاب کردن دارد. «ریسک» انتخابی است که فرد می کند. حال سؤال این است که ما، در مقام فردی و اجتماعی مان، هر دو، حاضریم چه مقدار پذیرای خطر (ریسک) باشیم. جواب معلوم است: هر چه کمتر، بهتر. در گفتار روزمرّه، خطر(ریسک) چیزی نیست که فرد به دلخواه انتخابش می کند، بلکه چیزی است که بر خلاف خواست و میلش در معرض آن قرار می گیرد.
امروزه، عده قلیلی می دانند که واژه «ریسک» در اصل و ریشه اش هم معنای مثبت داشته و هم منفی، چون خطر کردن (ریسک کردن) یک امکان مثبت را هم در بردارد.

ما دست به هر کاری می زنیم تا هر خطری را از زندگی کودکان حذف کنیم. ترس ما از آسیب رسیدن به کودکان به هر نحوی ظاهراً منجر به این می شود که ما کودکانمان را از تجربه های مهم محروم کنیم.
تحولی که رخ داده این است که به جای اینکه به کودکان بیاموزیم که ترس احساسی است که باید یاد بگیرند بر آن غلبه کنند، به آنها می آموزیم که ترس بخش طبیعی از زندگی آنهاست.

چرا درباره خطرهایی که تهدیدمان می کنند دچار درک و برداشت نادرست هستیم؟ یک توضیحش این است که ما تمایلی روانی به عطف توجه به وقایع منفی داریم تا وقایع مثبت. یک عامل مهم دیگر این است که مردم تمایل دارند اطلاعاتی را که چیزی را پر خطر قلمداد می کند معتبر تر و قابل اتکاتر از اطلاعاتی بدانند که آن چیز را کم خطر قلمداد می کند، و فرقی هم نمی کند که چه کسی اطلاع رسانی می کند، به هر حال اکثر مردم بدترین سناریو را قابل اعتماد ترین و موثق ترین سناریو می دانند.

یکی از فـیلسوفان، هـانس یوناس، از چیزی که آن را «مشکل گشایی آزمونی ترس» می نامد دفاع می کند. او می گوید این ترس یک اجبار اخلاقی است. این ترسی نیست که به ترس انحطاط پیدا کند، بلکه ترسی است که با امید هم توأم است، امید به اینکه پرهیز،از آنچه ما را می ترساند در توان ما هست. مشخصه اصلی موضع یوناس این است که ما باید به پیش آگهی های منفی نسبت به پیش آگهی های مثبت الویت بدهیم و اصل احتیاط را مبنا قرار دهیم.
در نگاه نخست، اصل احتیاط فکر خوبی به نظر می آید، چون همهٔ ما با ضرب المثل هایی نظیر «کار از محکم کاری عیب نمی کند» بار آمده ایم.

اصل احتیاط خودش بی زیان و آسیب نیست. ما هر چه محتاط تر باشیم، اقدامات بیشتری برای پیشگیری از صدمه هایی انجام می دهیم که هرگز محقق نمی شوند. همهٔ این اقدامات بر منابع تأثیر منفی می گذارند و در نتیجه منابع هر چه کمتری در اختار خواهیم داشت.

در جهانی محتاط، آینده بیشتر در سیطرهٔ خطرها قرار می گیرد تا در سیطرهٔ امکان ها. تهدید های آتی بدل به سبب تغییرات فعلی می شوند. در چنین جهانی ما با «غایتی» زندگی می کنیم که دائماً به سمت فاجعه سوق داده می شود. اگر تهدیدی بر طرف می شود، همیشه بیشمار تهدید تازه جایش را می گیرند. حد و‌حدودِ ممکنِ نبرد با همهٔ این خطر ها مرزی نمی شناسد. علی الاصول، ترس خودش به خودش دوام می بخشد. تغییر به نظر مخاطره آمیز(ریسکی) می آید، و بنابراین چیزی خطرناک، چون هر تغییری می تواند تغییری در جهت بدتر شدن وضع هم باشد.

هیچ‌ملاک و ضابطهٔ عینی وجود ندارد که به ما بگوید چه میزان از ریسک پذیرفتنی است. مشکل اینجاست که هیچ حد فوقانی و نهایی که چه مقدار از امنیت را باید مصراً خواستار شد وجود ندارد، چون همیشه می توان دست به اقدامات احتیاطی برای تأمین بیشتر امنیت زد. همین به نوبه خودش غالبا دایره آزادی ما و امکان دست به عمل زدنمان را تنگ تر می کند، و بنابراین بر کیفیت زندگی اثر می گذارد.
چشم انداز ریسک در ضمن امکانات تازه ای را برای زیستن در خطر خلق می کند.می توان از این امکانات بهره جست و به زندگی شور بیشتری بخشید.

https://t.me/hezar_khom/5234