#لحظاتی‌برای‌مطالعه‌و‌تفکر
#تاریخ‌مشروطه‌ایران
#احمد‌کسروی
(جلد دوم )



محمدعلی شاه بعد از آنکه مجلس را به توپ بست ، زمام تمامی امور کشور را بدست گرفت
درحالی که او  جز ابزاری در دست روس ها نبود.

متاسفانه آن همه شور و خروشی که شهرهای مختلف برای مشروطه از خود نشان می‌دادند، یکدفعه پس از به توپ بستن مجلس، خاموش شد و صدایی از کسی درنیامد (مگر تبریز که ایستادگی می کرد.)

برای آنکه بدانید شکست خوردن آزادیخواهی و مشروطه در ایران، چقدر از ارزش ایران در نزد جهان کاست، جمله ای  از روزنامه تایمز در همان روزها می آورم:
«این نمونه ای است از اینکه مردم شرق ، شایسته‌ی زندگی آزاد نمی باشند.»

همانطور که خوانده بودیم، قبل از اینکه محمدعلی شاه ، مجلس را به توپ ببندد، از شهرهای مختلف ایران تلگراف می آمد که ما به تهران خواهیم آمد و از مشروطه محافظت می‌نماییم
اما همه ی آنها *فقط حرف بود*
و جز * تبریز و رشت * بقیه شهرها سریع تسلیم شدند.

محمدعلی شاه به حکمرانان شهرها دستور داد که انجمن‌های مشروطه خواهان را بسته و دوباره چوب و فلک را برپا سازند.
بدتر از همه در اردبیل، بینی یک جوان آزادیخواه را سوراخ کرده  ریسمان انداختند و مانند شتر در بازار گرداندند و آنقدر او را چوب زدند که بعد از دو روز از دنیا رفت.
ص 673_668

برای تبریز چنانچه دانستیم، محمدعلی شاه از قبل نقشه‌ای کشیده‌بود و آن اینکه روحانیون و سرکردگان آذربایجانی را در مقابل مشروطه خواهان قرار داد.

لذا همان روزی که مجلس را در تهران بمباران کردند، در تبریز نیز به آزادیخواهان حمله‌ور شدند.

تصور آنان این بود که تبریز را هم مانند تهران ، سریع تسلیم و تسخیر خواهند کرد اما به اشتباه خود پی بردند
زیرا تبریزیان بشدت ایستادگی می‌کردند.

باقرخان و ستارخان نیز بشدت در حال مبارزه و دفاع بودند.

👈روحانیون فتوا دادند:
مشروطه خواهان *بابی* هستند و جان و مالشان حلال است!

مخالفین مشروطه نیز از شنیدن این فتواها، جسارت پیدا کرده به خانه ی آزادیخواهان یورش برده و همه چیز را تاراج می کردند.

18 روز بود که همچنان در تبریز جنگ ادامه داشت
هر روز بر قدرت حکومت افزوده می‌شد و کار برای مشروطه خواهان سخت‌تر.

بعلاوه اینکه، همه شهرها دوباره مقابل استبداد زانو زده بودند و فقط تبریز ایستادگی می‌کرد.
حال آنکه در تبریز هم  نصف مردم به سمت حکومت رفته بودند و فقط یک عده مبارز باقی مانده بود.
ص685_673


در حالی که همه آزادیخواهان اسلحه را زمین گذاشته بودند اما *ستارخان* به این مسایل اهمیتی نمی‌داد و همچنان با اطرافیان خود به جنگ و ایستادگی ادامه می‌داد.

همه تصور می‌کردند ستارخان یا تسلیم می‌شود و یا فرار می‌کند.
اما کاملا در اشتباه بودند
زیرا او با عده‌ی اندکی، مردانه و تنها به مبارزه ادامه می‌داد.

ایستادگیِ *ستارخان* یک کار بزرگی می‌باشد
آن‌هم در زمانی که همه، اسلحه را زمین گذاشتند.
در تاریخ مشروطه ایران، هیچ کاری به این بزرگی و ارزشمندی نیست.
ص 689-694


*ستارخان* که فقط 20 نفر نیرو برایش باقی مانده بود، تسلیم نشده و برای *باقرخان* نامه ای فرستاد.

مردم تبریز وقتی مردانگی و ایستادگی او را دیدند، دوباره به خروش افتادند و به یکدیگر خبر داده، متحد شدند.
باقرخان هم دوباره به یاری ستارخان و مردم شتافت و همه اسلحه ها را برداشتند.
رحیم خان و سربازان حکومتی که در باغ مشغول خوشگذرانی بوده و تصور نمی‌کردند دوباره مردم جسارت به خرج دهند، وقتی هجوم مردم و تیراندازی را دیدند ، همه از تبریز فرار کردند.
ص 694-696


رحیم خان و سربازان حکومت که به طرز حقیرانه ای فرار کرده بودند به تهران تلگراف زدند.

بعد از دو روز دوباره رحیم خان و سربازان برای حمله ای سخت به ستارخان ، بازگشتند و جنگ سخت‌تری آغاز شد.

سپاه حکومت اصرار بر این داشت که ستارخان و باقرخان را شکست داده و دستگیر کنند لذا حمله های شدیدی انجام دادند اما بدون پیروزی ، عقب نشینی کردند
در این حمله 80 نفر از سپاه حکومت کشته شدند و تنها 4 نفر از آزادیخواهان.
ص 696-700


سپاه حکومت که از هر عقب نشینی ای
خشمگین تر می‌شدند، دوباره با شدت بیشتری به مشروطه خواهان حمله می‌کردند اما همچنان نمی‌توانستند پیروز شوند.

محمدعلی شاه برای نابودی آزادیخواهان، عین الدوله (فرمانفرمای کل آذربایجان) وسپهدار (رئیس کل نظام آذربایجان) را به تبریز فرستاد.
از سوی دیگر ، دستهًهای سواره و پیاده با توپخانه از تهران حرکت کرده و به عین الدوله می پیوستند
مشخص بود که می‌خواهند جنگ بزرگی برای شکست مشروطه خواهان به‌راه اندازند.
ص 700-724

https://t.me/hezar_khom

🔃📑 3⃣2⃣صص (۷۰۰ - ۶۷۳)