👤گابور ماته
📝بیوگرافی نویسنده
ماته، پزشک، نویسنده و مدرس کانادایی مجاری‌تبار است که عمدتاً به دلیل کار بر روی تروما، اعتیاد، رشد کودک، اختلال کم‌توجهی/بیش‌فعالی و ارتباط ذهن و بدن شناخته می‌شود. اگرچه در رسانه‌ها و افکار عمومی اغلب «روانشناس» نامیده می‌شود، اما او به‌طور رسمی روانشناس بالینی یا روانپزشک نیست؛ تحصیلات اصلی او در رشته پزشکی عمومی است و تجربه‌اش را در حوزه سلامت روان، اعتیاد و تروما عمدتاً از طریق طبابت، پژوهش شخصی و کار بالینی با بیماران آسیب‌پذیر به دست آورده است.
#گابور_ماته در ۶ ژانویه ۱۹۴۴ در بوداپستِ مجارستان و در خانواده‌ای یهودی به دنیا آمد. در دوران کودکی شاهد اشغال نازی‌ها بود. به گفته خودش، در حدود یک‌سالگی برای چند هفته از مادرش جدا شد تا از خطر نازی‌ها در امان بماند. این جدایی بعدها به یکی از محورهای اصلی نظریه‌ی او درباره‌ی دلبستگی، تروما و سلامت روان تبدیل شد.
در ۱۹۵۶ به کانادا مهاجرت کرد. تجربه‌ی مهاجرت، احساس بیگانگی و مشاهده‌ی رنج ناشی از جنگ و آوارگی از دیگر عواملی بود که بعدها در شکل‌گیری دیدگاه او درباره‌ی تروما نقش داشته است.
ماته ابتدا در دانشگاه بریتیش کلمبیا در رشته زبان و ادبیات انگلیسی تحصیل کرد؛ سپس به پزشکی علاقه‌مند شد و دکترای پزشکی خود را از همان دانشگاه دریافت و به عنوان پزشک خانواده در ونکوور کار کرد. وارد حوزه‌ی مراقبت تسکینی شد و با بیمارانی که بیماری‌های پیشرفته و لاعلاج داشتند، کار کرد. ماته متوجه شد بسیاری از بیمارانش الگوهای مشابهی از سرکوب هیجانی، استرس مزمن و سبک زندگی پرتنش دارند.
مهم‌ترین بخش کار بالینی ماته اما در محله‌ای رقم خورد که به دلیل فقر، بی‌خانمانی، اعتیاد به مواد مخدر و شیوع بالای اچ‌آی‌وی و هپاتیتc معروف است. #ماته بیش از یک دهه با صدها بیمار مبتلا به اعتیاد شدید، تروما و بیماری‌های همراه در ارتباط بود. تجربه‌های این دوران، پایه‌ی اصلی کتاب مشهور او «در قلمرو ارواح گرسنه» شد.
مهم‌ترین کتاب‌های او عبارت‌اند از:
_ذهن‌های پراکنده
درباره منشأ بیش‌فعالی.
وقتی بدن نه می‌گوید (۲۰۰۳)
درباره هزینه‌ی پنهان استرس مزمن و رابطه‌ی هیجان‌ها با بیماری جسمی.
_فرزندان‌تان را در آغوش بگیرید؛ درباره نقش دلبستگی در فرزندپروری.
_در قلمرو ارواح گرسنه
درباره اعتیاد، تروما و رنج انسانی.
_افسانه عادی بودن
درباره رابطه تروما، بیماری و فرهنگ ناسالم مدرن.
برخی از نظرات ماته:
تروما، زخم درونی ناشی از رویداد است؛ یعنی پاسخی که فرد به تهدید، جدایی، غفلت یا خشونت می‌دهد.
اعتیاد، فقط انتخابی ساده یا بیماری‌ای ژنتیکی نیست بلکه راه‌حلی است ناسالم برای فرار از درد روانی و تروما.
سال‌های اولیه کودکی و کیفیت دلبستگی، تأثیر عمیقی بر رشد مغز، سیستم عصبی و پاسخ استرس در بزرگسالی دارد.
استرس مزمن و هیجان‌های سرکوب‌شده می‌توانند بر سیستم ایمنی، سیستم هورمونی و عملکرد اندام‌ها تأثیر بگذارند و خطر ابتلا به برخی بیماری‌ها را افزایش دهند.
همچنین، از دید او بیش‌فعالی بیشتر نتیجه‌ی ترکیب حساسیت ژنتیکی و محیط اولیه‌ی پراسترس یا دلبستگی ناامن است تا یک اختلال ارثی‌عصبی.
ماته رویکرد درمانی خود را «پرسشگری مشفقانه» نامیده: درمانگر به‌جای تمرکز صرف بر علائم، به کاوش ریشه‌های هیجانی و ترومایی رفتارها و بیماری‌ها می‌پردازد.
از نظر علمی، کارهای ماته بر پژوهش‌های مهمی مانند مطالعه تجارب نامطلوب کودکی، توسط وینسنت فلیتی و روبرت آندا، نظریه‌ی دلبستگی جان بالبی و مری آینسورث، و پژوهش‌های استرس توسط هانس سلیه و بروس مک‌ایوئن استوار است. او توانسته مفاهیم پیچیده علمی را برای عموم مردم قابل فهم کند و توجه گسترده‌ای به نقش تروما و محیط اولیه در سلامت روان جلب کند.
برخی نقدهایی که بر نظریات او وارد شده:
در مورد بیش‌فعالی، هرچند محیط پراسترس و دلبستگی ناامن می‌تواند علائم را تشدید کند، اما شواهد قوی نشان می‌دهد که بیش‌فعالی وراثت‌پذیری بالایی دارد (حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد) و عوامل عصبی‌زیستی در آن نقش مهمی دارند. بسیاری از متخصصان معتقدند ماته نقش تروما را در این‌باره بیش از حد بزرگ می‌کند.
رابطه‌ی هیجان‌های سرکوب‌شده با بیماری‌های جسمی مانند سرطان یا بیماری‌های خودایمنی، در بسیاری از موارد از سطح همبستگی فراتر نرفته و اثبات رابطه علت و معلولی قطعی دشوار است.
برخی از کتاب‌ها و سخنرانی‌های او ترکیبی از شواهد علمی، روایت شخصی و تجربه‌ی بالینی هستند که پشتوانه‌ی تجربی قوی و فراگیری ندارند.
او ریشه‌ی بسیاری از رفتارها و بیماری‌هایی که به عنوان «نقص» یا «انتخاب شخصی» دیده می‌شوند را پاسخ‌هایی به رنج و زخم‌های بیماران می‌داند که علی‌رقم بحث‌برانگیزبودن، تأثیر بسیاری بر روان‌درمانی، پزشکی تروماآگاه و فرزندپروری مدرن گذاشته است.
#گابور_ماته
#گبور_مته
✍ادمین #زهرا_م
https://t.me/hezar_khom/13627
Post #13629
707
