سبب سازِ سُرایشِ شعرِ " از زخمِ قلبِ «آبائی» از زبانِ احمد شاملو:
ـ
از شب های تارِ نم نمِ باران به بعد:
ــ وسطِ هر آلاچیقِ ترکمنی چاله ئی ساخته و پرداخته هست، و همیشه در آن آتش ـــ و کتریِ دودزده یِ کنارِ آن، چای دادن به کسی را که از در درآید به یکی دو دقیقه میسر می کند. از این گذشته، در شب هایِ سرد، احساسِ آتش چیزی اطمینان بخش در خود دارد. هنگامِ خواب نیز تشک ها را ـــ که معمولأ جز کیسه ئی آکنده به پشمِ شتر نیست ـــ در اطرافِ همین چاله می گسترند که کانونِ خانه و زندگیِ ترکمن است.
من در نخستین سال های نوجوانی شب هایِ بی شماری در این آلاچیق ها به روز آورده ام.
شبی، دیرگاه، احساس کردم که هنوز زیرِ پلک هایِ فروبسته یِ خود بیدارم. کوشیدم به خواب بروم، نتوانستم. و سرانجام چشم های ام را گشودم.
در انعکاسِ زرد و سُرخِ نیم سوزِ اجاق و شاید فانوسی که به احترامِ مهمانان در حاشیه یِ وسیعِ اجاقِ روشن نهاده بودند، روبه رویِ خود، در آن سویِ آتش چال، چهره یِ گِردِ دخترِ صاحب خانه را دیدم که در اندیشه ای دور و دراز بیدارمانده چشم اش به زبانه هایِ کوتاهِ آتش راه کشیده بود.
غمی که در آن چشم هایِ مورب دیدم هرگز از خاطرم نخواهد رفت.
اولِ شب سخن از «آبائی» به میان آمده بود. از دخترک پرسیده بودم می شناختی اش؟ جوابی نداده بود. وقتی در آن دیرگاه بیدار دیدمش با خود گفتم: ـــ به «آبائی» فکر می کند!
بیرون، آهنگِ یک نواختِ باران بود و لائیدنِ سگی تنها در دوردست.
شعر را هفته ای بعد از آن نوشتم.
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •ـ

توضیحِ احمدشاملو در باره یِ «آبائی»:

آبائی دبیرِ ترکمنی بود که نیمه های دهه ی ۲۰ در گرگان به ضربِ گلوله کشته شد. شبی که قرار بود عواملِ مبارز، نمایش نامه ای را بر صحنه آورند، ناگهان فرماندارِ وقت، دستورِ ممانعت از اجرای نمایش را صادر کرد، کار به اعتراض و دخالتِ پادگان کشید، درگیری شدت یافت و آبائی، موردِ اصابت گلوله قرار گرفت و در جا به قتل رسید.
در چاپ های زمان شاه این شعر، این نام برای جلوگیری از سانسور به "آمان جان" تغییر یافت و خود او "قهرمانِ اساطیری در یکی از افسانه های ترکمنی" معرفی شد.
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •ـ
منبع: مجموعه آثار دفتر یکم ــ بخشِ یادداشت ها و توضیحات ــ صفحه ۱۰۶۰ ـــ ۱۰۶۱


https://t.me/hezar_khom