قصه های شیخ اشراق
شهاب الدین یحیای سهروردی

#فی_حقیقة_العشق

راه حُزن نزدیک بود . به یک منزل ، به کَنعان رسید .از درِ شهر در شد .طلب‌ِ پیری می‌کرد که روزی چند در صحبتِ او به سربَرَد . خبرِ یعقوبِ کَنعانی بشنید .

ناگاه ، از در صومعه ای در شد . چشم‌ِ یعقوب بر او افتاد . مسافری دید آشنا‌روی ، اثر مهر در او پیدا گفت 《 مرحبا ! به هزار شاد آمدی ! از کدام طرف تشریف آوردی ؟》

حُزن گفت 《 از اقلیم‌ِ ناکجا آباد ، از شهر پاکان .》

یعقوب به دستِ تواضُع ، سَجّاده ی صبر فرو کرد و حُزن را بر آنجا نشاند و خود در پهلوش بنشست .

چون روزی چند برآمد ، یعقوب را با حزُن اُنسی بادید آمد ، چنان که یک لحظه بی او نمیتوانست بودن . هر چه داشت به حُزن بخشید . اوّل ، سَوادِ دیده را پیشکش کرد . پس ، صومعه را《 بیت‌ُ الاحزان 》 نام کرد و تولیَت به او داد .

از آن سوی دیگر ، عشق شوریده قصدِ مصر کرد و دو منزل یک منزل می‌کرد تا به مصر رسید و همچنان از گَردِ راه ، به بازار آمد .

آوازه و ولوله در شهر مصر افتاد . مردم همه به هم برآمدند . عشق قَلَندَر وار ، خَلیعُ العِذار ، به هر مَنظَری گذری و در هر خوش پسری نظری می‌کرد و از هر گوشه‌ای جگر‌گوشه‌ای می طلبید . هیچ کس بر کارِ او راست نمی‌آمد . نشانِ سرایِ عزیزِ مصر باز پرسید و از درِحجره‌ی زُلَیخا سر در کرد .

زُلَیخا چون این حادثه دید ، بر‌پای خاست و روی به عشق آورد و گفت《 ای صد هزار جانِ گرامی فدای ِ تو ! از کجا آمدی و به کجا خواهی رفتن و تو را چه خوانند ؟ 》

عشق جوابش داد که 《 من از بیتُ المُقَدّ‌َسم ، و از  محله‌ی روح آباد ، از دربِ حُسن .

خانه‌ای در همسایگیِ حُزن دارم .

پیشه‌ی من سیاحت است.

صوفی مجرّدم .

هر وقت روی به طرفی آورم ،هر روز به منزلی باشم و هر شب مُقام سازم .

چون در عرب باشم ، عشقم خوانند و چون  در عَجَم آیم ، مهرم خوانند .

در آسمان به خِرَد مشهورم و در زمین به اَنیس معروفم .

اگر چه دیرینه ام ، هنوز جوانم و اگر چه بی‌برگم ، از خاندانِ بزرگم .

قصّه‌ی من دراز است .

ما سه برادر بودیم به ناز پرورده و رویِ نیاز ندیده .

و اگر احوال ولایتِ خود گویم و وصف عجایب‌ها کنم که آنجاست ، شما فهم نکنید و در ادراکِ شما نیاید .

امّا ولایتی است که آخر ترین ولایت های ما آن است  و از ولایتِ شما به نُه منزل ، کسی که راه داند ، آنجا تواند رسیدن حکایتِ آن ولایتِ شما به نُه منزل ، کسی که راه داند ، آنجا تواند رسیدن .

حکایت آن ولایت ، چنان که به فهمِ شما نزدیک باشد ، بکنم :

بدان که بالایِ این کوشکِ نُه اَشکوب تاقی ست که آن را شهرستانِ جان خوانند و او باروئی دارد از عزّ‌َت و خَندَقی دارد از عظمت و بر دروازه ی آن شهرستان ، پیری جوان موکّل است و نام پیر جاویدِ خِرَد است و او پیوسته سیّاحی کند چنان که ازمَقام خود نَجُنبد و حافظی نیک است .

کتابِ الاهی داند خواندن و فصاحتی عظیم دارد ، امّا گُنگ است و به سال دیرینه است . امّا سال ندیده است و سخت کهن است ، امّا هنوز سُستی در او راه نیافته است .

و هر که خواهد که به آن شهرستان رسد .

این چهار تاقِ شش طناب را بگسلد و کمندی از عشق سازد و زینِ وقت بر مَرکَبِ شوق نهَد و به میل گرسنگی سُرمه ای بیداری در چشم کشد و تیغِ دانش به دست گیرد و راهِ جهانِ کوچک گیرد و از جانبِ شمال درآید و رُبعِ مَسکون طلب کند .

#ادامه_دارد