▫️ماجرای عجیب یک سرقت علمی: داور ایرانی مقاله پژوهشگر پاکستانی را رد و سپس به نام خود منتشر کرد!

تازه‌ترین گزارش پایگاه Retraction Watch از اقدام عجیب یک داور ایرانی پرده برداشته است. ماجرا از این قرار است:

شفق آفتاب (Shafaq Aftab)، پژوهشگر و مدرس دانشگاه پنجاب مرکزی در پاکستان، ادعا کرده است که داود قربان‌زاده، محقق علوم اجتماعی در دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، دست‌نوشته او را که برای مجله Information Development (IDV) ارسال و رد شده بود، سرقت کرده و به نام خود در مجله Systems Research and Behavioural Science (SRBS) منتشر کرده است. آفتاب این سرقت ادعایی را از طریق هشداری در ریسرچ‌گیت در پاییز ۲۰۲۴ کشف کرد و اظهار داشته که انتشار این مطالعه از نظر شخصی و حرفه‌ای به‌شدت آسیب‌رسان بوده است.

آفتاب در نوامبر ۲۰۲۳ مقاله‌ای را که حاصل پژوهش دکتری او بود به IDV ارسال کرده بود. این مقاله پس از دو دور داوری در اوت ۲۰۲۴ رد شد. قربان‌زاده مقاله مشابهی را در ژانویه ۲۰۲۴ به مجله SRBS ارسال کرد و این مقاله در سپتامبر ۲۰۲۴ منتشر شد. بررسی تطبیقی نشان داد که ساختار، تحلیل داده‌ها، متن مقدمه، و بخش نتیجه‌گیری دو مقاله تقریباً یکسان بوده و حتی پاراگراف‌هایی کاملاً عیناً تکرار شده است. تفاوت‌های اندکی در تعداد نمونه‌ها و نسخه نرم‌افزار تحلیل آماری وجود دارد.

سردبیر سابق IDV، استیون پارکر، تأیید کرده که قربان‌زاده داور هر دو نسخه دست‌نوشته افتاب برای IDV بوده و پیشنهاد رد آن را داده است. این امر مستقیماً اظهارات قربان‌زاده را رد می‌کند که گفته بود هرگز دست‌نوشته آفتاب را داوری نکرده و توصیه به رد آن نداده است. قربان‌زاده اتهامات سرقت را کاملاً رد کرده و هرگونه شباهت بین دو مقاله را تصادفی توصیف کرده است. او تأکید کرده پژوهشش اصیل بوده و با استانداردهای اخلاقی انجام شده است.

وایلی ناشر مجله SRBS از سپتامبر ۲۰۲۴ تحقیق درباره این موضوع را آغاز کرده است. مشخص شده است که همپوشانی قابل‌توجهی بین دو مقاله وجود دارد. وایلی اعلام کرده که بررسی نهایی در حال انجام است و به زودی نتیجه آن به اطلاع طرف‌های درگیر خواهد رسید. قربان‌زاده گفته است که کاملاً با تحقیقات وایلی همکاری کرده و اسناد و مدارک مربوط به اصالت پژوهش خود را ارائه کرده است.

قابل ذکر است که قبلاً دو مقاله دیگر از قربان‌زاده به دلیل سرقت علمی پس گرفته شده است. یکی از این مقالات که در ژورنال Journal of Health Organization and Management منتشر شده بود، به علت کپی‌برداری گسترده از یک اثر منتشرنشده دیگر بدون ذکر منبع در ژانویه ۲۰۲۴ پس گرفته شد. همچنین، مقاله‌ای دیگر در مجله Current Psychology نیز به دلیل همپوشانی قابل‌توجه با مقاله‌ای که قبلاً منتشر شده بود در دسامبر ۲۰۲۳ پس گرفته شد. در هر دو مورد همکاران قربان‌زاده اعلام کردند که از اقدام وی مطلع نبوده‌اند.

آفتاب ابراز امیدواری کرده که این اتفاق باعث افزایش آگاهی پژوهشگران جوان درباره محافظت از کارهایشان شود. او معتقد است عدم برخورد با چنین سوءاستفاده‌هایی در داوری همتا، زمینه را برای تکرار چنین مواردی فراهم می‌کند و به اعتبار نظام داوری علمی آسیب می‌زند.

⚠️ باید بدانیم که با این رفتارهای غیراخلاقی، نه‌تنها آبروی خود یا دانشگاه‌مان، بلکه اعتبار ایران را خدشه‌دار می‌کنیم و این خطایی بزرگ است. چنین اقداماتی باعث می‌شود سردبیران مجلات علمی نسبت به چاپ مقالات پژوهشگران ایرانی بی‌اعتماد شوند و این امر در حق پژوهشگران و داورانی که صادقانه و اخلاق‌مدارانه فعالیت می‌کنند، ظلم و اجحاف است.

#research_ethics
#plagiarism
#peer_review
#wiley
#Iran

🌐مرکز آموزشی_تحقیقاتی هانِمید
@HaneMid