✅ کافه‌ها بخشی از زندگی شهری‌اند، نه محلی برای وقوع جرم

🔰ناصر فکوهی، استاد انسان‌شناسی دانشگاه تهران، برخوردهای اخیر با کافه‌ها، دست‌فروشان و پاتوق‌های شهری را در بستر جنگ، تحریم و فشارهای اقتصادی بررسی می‌کند. او معتقد است در چنین شرایط بحرانی‌ای باید از اقداماتی که تنش و دوقطبی اجتماعی را افزایش می‌دهند پرهیز کرد؛ زیرا محدود کردن فضاهای عمومی نه‌تنها کمکی به مدیریت بحران نمی‌کند، بلکه ممکن است فاصله میان جامعه و حاکمیت را بیشتر کند.

🔰به گفته فکوهی، مخالفت با کافه‌ها پدیده تازه‌ای نیست و ریشه در سیاست‌های فرهنگی و تربیتی چند دهه گذشته دارد. مسئله اصلی از نگاه منتقدان، خود کافه نبوده، بلکه سبک حضور، پوشش، معاشرت و رفتار جوانان در این فضاها با الگوهای ایدئولوژیک رسمی سازگار دانسته نمی‌شده است. او این روند را نشانه ناکامی سیاست‌هایی می‌داند که به‌تدریج برخی رفتارهای عادی و روزمره مردم را به مسئله‌ای انتظامی و حتی جرم تبدیل کرده‌اند.

🔰فکوهی تأکید می‌کند کافه‌ها و دیگر پاتوق‌ها صرفاً محل مصرف یا گذراندن وقت نیستند، بلکه بخشی از زیرساخت اجتماعی شهر محسوب می‌شوند؛ فضاهایی که امکان گفت‌وگو، آشنایی، معاشرت و شکل‌گیری روابط اجتماعی را فراهم می‌کنند. از نظر او، حذف این مکان‌ها جوانان را از معاشرت منصرف نمی‌کند، بلکه آنان را به فضاهای دیگر و احتمالا کم‌نظارت‌تر سوق می‌دهد؛ بنابراین «پاتوق‌زدایی» نه رویکردی علمی است و نه راه‌حلی پایدار.

🔰او همچنین استدلال می‌کند که سخت‌گیری برای تغییر رفتارهای متعارف جامعه معمولا نتیجه معکوس دارد و می‌تواند گرایش به همان الگوهایی را تشدید کند که سیاست‌گذار قصد مقابله با آنها را دارد. ممنوعیت و فشار اجتماعی ممکن است به مقاومت، بی‌اعتمادی و شکاف نسلی دامن بزند؛ درحالی‌که پذیرش تنوع سبک‌های زندگی و مدیریت مداراگرانه فضاهای عمومی، امکان کنترل منطقی‌تر آسیب‌ها را فراهم می‌کند.

🔰در نهایت، فکوهی حفظ امنیت را در کنار تأمین آزادی‌های اجتماعی و بهبود رفاه اقتصادی، بخشی از سیاست بازدارندگی کشور می‌داند. به اعتقاد او، جامعه‌ای که شهروندانش احساس رضایت، آزادی و تعلق بیشتری داشته باشند، در برابر تهدیدهای خارجی نیز منسجم‌تر خواهد بود. از این منظر، اقداماتی که شکاف میان مردم و دولت را افزایش می‌دهند و خوراک تبلیغاتی در اختیار رسانه‌های مخالف ایران می‌گذارند، نه‌تنها از نظر اجتماعی زیان‌بارند، بلکه با منافع و امنیت ملی نیز سازگار نیستند.

@Haajm