✅ جامعه مدنی در وضعیت «بی‌حقوقی» چه می‌تواند بکند؟

🔰کامبیز نوروزی، حقوقدان و روزنامه‌نگار، در نشست «جامعه مدنی؛ جنگ، صلح و حقوق شهروندی» معتقد است مسئله امروز را نمی‌توان فقط با مفهوم «عدم حاکمیت قانون» توضیح داد. به گفته او، حقوق مفهومی گسترده‌تر از قانون دارد و زمانی که اصول و معیارهای بنیادین حقوق نیز کارکرد خود را از دست می‌دهند، جامعه با وضعیت «بی‌حقوقی» روبه‌رو می‌شود؛ وضعیتی که در آن قدرت و زور می‌تواند جای قواعد عمومی را بگیرد.

🔰نوروزی تاکید کرد که حتی در چنین شرایطی، جامعه مدنی همچنان می‌تواند از یکی از پایه‌های نظم اجتماعی، یعنی اخلاق، پاسداری کند. ارزش‌هایی مانند کمک به دیگری، همراهی، مشارکت، صداقت و مسئولیت اجتماعی در دل جامعه شکل می‌گیرند و نهادهای مدنی می‌توانند به حفظ و تقویت آنها کمک کنند.

🔰از نگاه او، وظیفه جامعه مدنی تنها ارائه خدمات نیست. مطالبه‌گری از نهادهای مسئول درباره مسائلی مانند هزینه درمان، دسترسی به دارو، آموزش و هزینه‌های تحصیل نیز بخشی از فعالیت مدنی است. نامه‌نگاری، اعتراض مدنی و مطالبه مسئولیت از نهادهای عمومی از جمله ابزارهای این کنش هستند.

🔰نوروزی همچنین یادآور شد که حقوق شهروندی را نباید صرفا به آزادی‌ها و حقوق سیاسی محدود کرد؛ دسترسی به دارو، درمان، آموزش و خدمات عمومی نیز بخشی از حقوق شهروندان است.

🔰او در عین حال بر واقع‌بینی نهادهای مدنی تاکید کرد: هر نهاد باید متناسب با ظرفیت واقعی خود عمل کند. حل یک مسئله مشخص، حتی در مقیاسی محدود، می‌تواند یک دستاورد مدنی مهم باشد. برای مثال، اگر نهادی بتواند تعدادی از کودکان بازمانده از تحصیل را به مدرسه بازگرداند، نباید این اقدام را فقط به این دلیل که مشکل همه کودکان حل نشده است، بی‌اثر دانست.

🔰به تعبیر نوروزی، جامعه مدنی می‌تواند همزمان بر مسائل مشخص و قابل حل تمرکز کند و در صورت برخورداری از ظرفیت لازم، برای تغییر سیاست‌ها، قوانین و تصمیم‌های عمومی نیز تلاش کند.

@Haajm