📌 چکیده
هفتهٔ گذشته مسافران اسرائیلی سوار پرواز ۱۰۷۳ flydubai از دبی به تلآویو، با برنامهریزی معاون خلبان برای حملهٔ تروریستی، از فاجعهای نزدیک به مرگ جلوگیری کردند؛ رسانهها و عموم این موفقیت را تحسین کردند. اما پس از آن گزارش شد که وزارت حملونقل و نهادهای اطلاعاتی به دلیل مناقشات بوروکراتیک و کمبود بودجه، بررسی خدمهٔ شرکتهای هوایی خارجی را نادیده گرفتهاند و این نقص امنیتی باعث احساس رها شدن شهروندان اسرائیلی شده است. این موضوع در میانهٔ انتخابات سختجنگ اسرائیل که رقبای نتانیاهو خواستار تشکیل کمیسیون تحقیقاتی برای بررسی سهلانگاریهای دولت در حملهٔ ۷ اکتبر هستند، بهویژه بهدلیل تأثیرات عمیق روانی و اقتصادی جنگ بر جامعه، بهعنوان محور اصلی مناظرههای داخلی مطرح میشود. همچنین جنگ با جمهوری اسلامی ایران و درگیریهای منطقهای، فشارهای بینالمللی و کاهش جایگاه اسرائیل در ایالات متحده و اروپا، زمینهٔ بحثهای گستردهتری دربارهٔ هویت و آیندهٔ کشور فراهم کرده است.
واشنگتن — هفتهٔ گذشته خبری هولناک و در عین حال شگفتانگیز به وقوع پیوست: مسافران اسرائیلی سوار بر پرواز ۱۰۷۳ شرکت flydubai از دبی به تلآویو، به همراه خلبان و خدمه، از یک حملهٔ تروریستی نزدیک به مرگ که توسط معاون خلبان برنامهریزی شده بود، جلوگیری کردند. رسانههای اسرائیلی، سیاستمداران و عموم مردم به پایان خوش این داستان غیرممکن و به شجاعت بازیگران آن افتخار کردند.
اما تنها چند روز پس از آن، روایت دگرگون شد. آنچه آشکار شد، قصهای از شکست نهادی بود. مقامات دولتی که مسئول بررسی خدمهٔ شرکتهای هوایی خارجی برای کشف چنین تهدیدی بودند — از وزارت حملونقل تا نهادهای اطلاعاتی — بهگزارشها بهدلیل مناقشات بوروکراتیک و کمبود بودجه، وظایف خود را نادیده گرفتند. در پی این، بسیاری از شهروندان اسرائیلی احساس کردند دولت آنها را بیمحافظت رها کرده و مجبور به اتکا به خودشان شدهاند.
این درک، بهویژه تلختر میشود چون حس رها شدن را که بسیاری از اسرائیلیها تقریباً سه سال پیش، در ۷ اکتبر ۲۰۲۳، تجربه کردند، زنده میکند؛ آن روز تروریستهای تحت رهبری حماس از غزه حدود ۱٬۲۰۰ نفر را کشتند و ۲۵۱ گروگان را به اسارت کشاندند. دولت، ارتش و نهادهای اطلاعاتی، بهدلیل ترکیبی از کورسویی مفهومی، سیاستی و عملیاتی، ساکنان و غیرنظامیان جنوب اسرائیل را تنها گذاشتند. این که حادثهٔ flydubai منجر به حدود ۱۸۰ کشتهٔ اضافه نشد، یا حتی بیشتر اگر خلبان موفق به برخورد هواپیما با ساختمان میشد — همانطور که تحقیقات اولیه نشان میدهد او قصد داشته است —، کمکاریهای مسئولان امنیت ملی را کماهمیت نمیکند.
این روایتها هماکنون در مرحلهٔ پایانی یک انتخابات سختجنگ اسرائیل به هم میپیوندند؛ نظرسنجیها حاشیهٔ باریکی را پیشبینی میکنند و مسیر دشواری برای هر نامزد برای بهدست آوردن نخستوزاری باقی میماند. رهبران مخالف چون گادی ایسنکات، نفتالی بنت، یائیر لاپید و آویگدور لیبرمان، تعیین کمیسیون دولتی تحقیقاتی دربارهٔ حملهٔ ۷ اکتبر را بهعنوان محور اصلی کارزار خود برای برکناری نخستوزیر نتانیاهو قرار دادهاند. آنها دولت و نخستوزیر را به سهلانگاری شدید متهم میکنند و میگویند مسئولیتی در قبال فاجعه نمیپذیرند؛ در عین حال تقصیر را به متخصصان نظامی و اطلاعاتی میاندازند که بسیاری از آنها پیش از این مسئولیت را پذیرفته و استعفا دادهاند. نتانیاهو در مقابل تعیین چنین کمیسیونی ایستادگی میکند و میگوید باید تا پایان جنگی که توسط حمله آغاز شد، صبر شود. با وجود تاریخچهٔ طولانی اسرائیل در تعیین چنین کمیسیونهای مستقلی — که معمولاً توسط قاضیان بازنشسته و متخصصان رهبری میشوند — نخستوزیر همچنین اشاره میکند که این کمیسیون ممکن است علیه او دستکاری شود.