📌 چکیده
حوثی‌های یمن پس از سال‌ها آموزش فنی از جمهوری اسلامی ایران، کمتر به سلاح‌های ایرانی وابسته شده و توانسته‌اند پهپادها و موشک‌های بومی تولید کنند؛ این امر پس از حملات به فرودگاه ریاض و شرکت آرامکو، ضعف دفاع هوایی عربستان را برجسته کرد. ایران بیش از یک دهه سلاح، پول و مهارت‌های ساخت سلاح‌های دوکاره را به حوثی‌ها منتقل کرده و فرآیند یادگیری نظامی‑صنعتی بومی را تثبیت کرده تا حتی در صورت قطع مسیرهای تأمین مستقیم، توانایی تولید سلاح حفظ شود. حوثی‌ها علاوه بر قطعات ایرانی، از منابع چینی استفاده می‌کنند و حتی هوش مصنوعی را برای توسعه موشک‌های بالستیک بررسی کرده‌اند؛ این ترکیب فناوری‌ها باعث دشوارتر شدن تلاش‌های عربستان و متحدانش برای رهگیری یا خنثی‌سازی تهدیدهای نظامی این گروه شده است.
حوثی‌های یمن پس از سال‌ها آموزش و کمک فنی از تهران، کمتر به سلاح‌های ایرانی وابسته شده‌اند. این امر به گروه اجازه می‌دهد پهپادها و موشک‌های خود را تولید کند و تهدیدی رو به رشد برای عربستان سعودی به‌وجود آورد، چرا که جنگ ایالات متحده و ایران فشار بر دفاع هوایی منطقه‌ای وارد کرده و ذخایر سامانه‌های رهگیری موشک را کاهش داده است.
اهمیت این تغییر پس از حملات حوثی‌ها به فرودگاه بین‌المللی ریاض و به مقر شرکت سعودی آرامکو، بزرگ‌ترین شرکت نفتی جهان، که نقاط ضعف دفاع عربستان را آشکار کرد، بیشتر شد. کارشناسان سلاح و منطقه‌ای می‌گویند توانایی روزافزون گروه در تولید سلاح‌های بومی، حتی در صورت قطع مسیرهای تأمین ایرانی، مهار آن را دشوارتر می‌کند.
استراتژی ایران: آموزش حوثی‌ها برای ساخت سلاح
ایران بیش از یک دهه است که سلاح، پول و آموزش را به حوثی‌ها—که به‌صورت رسمی «انصار الله» شناخته می‌شوند—ارائه می‌دهد. تهران ادعای تأمین سلاح به این گروه را که مغایر تحریم سلاح‌های سازمان ملل است، رد کرده است.
اما به گزارش خبرگزاری Reuters، ایران همچنین مهارت‌های لازم برای ساخت سلاح‌های بومی را به حوثی‌ها آموخته است. این مهارت‌ها شامل ساخت پهپادها و موشک‌هایی است که از قطعات دوکاره استفاده می‌کنند و می‌توانند هم در حوزه‌های غیرنظامی و هم نظامی به کار روند.
آندریاس کریگ (Andreas Krieg)، مدرس ارشد مطالعات امنیتی در کالج کینگ لندن، گفت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و اعضای گروه مسلح لبنانی حزب‌الله در ابتدا به حوثی‌ها فهم سامانه‌های موشکی و نحوه بهره‌برداری از آن‌ها را آموزش دادند.
او افزود: «مهندسان پیشین نظامی یمن و نسلی رو به رشد از متخصصان بومی آموزش‌دیده‌اند و این توانایی‌ها را به‌صورت نهادی تثبیت کرده‌اند.»
او ادامه داد: «تهران تنها سلاح به حوثی‌ها نداد؛ بلکه فرآیند یادگیری نظامی‑صنعتی بومی را ایجاد کرده که هرچه زمان می‌گذرد، تخریب آن دشوارتر می‌شود، حتی اگر مسیرهای مستقیم تأمین ایرانی قطع شوند.»
این استراتژی طوری طراحی شد که حوثی‌ها بتوانند حتی در صورت قطع دسترسی به تأمین مستقیم ایرانی، به توسعه توانمندی‌های نظامی خود ادامه دهند.
حمید نیکو (Hamid Nikou)، مشاور سیاسی پیشین سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، گفت: «سپاه پاسداران آینده‌نگر بود. آن‌ها سناریویی را در نظر گرفتند که اگر حوثی‌ها نتوانند تجهیزات یا سلاح‌ها را مستقیماً از ایران دریافت کنند یا این موارد توسط نیروهای هم‌پیمان ایالات متحده مصادره شوند.»
نیکو افزود که استراتژی شامل آموزش حوثی‌ها برای ترکیب قطعات دوکاره به منظور ساخت پهپاد و حتی موشک‌های بالستیک بود.
او گفت: «ایران به‌طور اساسی به حوثی‌ها روش ماهیگیری را آموخته است.»
تحلیل‌گران ایرانی معتقدند این امر حوثی‌ها را به یکی از نیابتی نظامی کم‌هزینه و ارزشمند جمهوری اسلامی ایران تبدیل کرده است.
قطعات چینی به توانمندی‌های حوثی‌ها می‌افزایند
حوثی‌ها همچنین منابع قطعات سلاح خود را متنوع می‌سازند و وابستگی به تجهیزاتی که مستقیماً از ایران می‌آید را کاهش می‌دهند.
Conflict Armament Research در گزارشی این هفته اعلام کرد که گروه در صدد ساخت موشک‌های بالستیک میان‌برد پیشرفته با استفاده از قطعات ارسالی از چین است. دولت بین‌المللی‌تاییدشده یمن یک محموله مشابه را توقیف کرد.
آندریاس کریگ گفت: «چین به‌عنوان منبع تجاری ویژه‌ای ظاهر شده است، در حالی که ایران همچنان فناوری نظامی تخصصی، تخصص فنی و قطعاتی که به‌صورت تجاری به‌دست آوردنشان دشوار است، فراهم می‌کند.»