🔺 ۳/۵
در سال ۲۰۰۳، واشنگتن به عراق حمله کرد در حالی که اطلاعاتی بسیار کم دربارهٔ خطوط شکاف فرقهای موجود داشت؛ بهدرجة اینکه برخی از سیاستگذاران ارشدش جدیانه نصب یک پادشاه هاشمی سنی را برای هموارسازی انتقال پیشنهاد کردند. آخرین حاکم هاشمی عراق در سال ۱۹۵۸ شلیک شد و بهصورت عام در خیابانها کشیده شد. دولت جدید به رهبری ایالات متحده همچنین اقلیت سنی مسلح و قابلتوجهی را که پیش از آن تحت سلطه صدام حسین مقامات کلیدی داشتند، بهسرعت از حق انتخاب محروم کرد.
پس از یک دهه جنگ داخلی خونین و فرقهای، عراق از کشوری که محلههای سنی و شیعه بههم پیوسته بودند، به پچپچکردن قطعات سختگیر و استانهای جداگانه تبدیل شد؛ مناطقی که بسته به مذهب فرد، یا پناهگاهی یا شهر ممنوعورود میبودند.
خشم فرقهای که با حمایت آمریکا و خلیجفارس از جناحهای سنی افراطی، که بهخوبی بررسی نشده بودند، در جنگ داخلی سوریه تشدید شد، زمینهساز ظهور دولت اسلامی شد. خلافت در عرض چند ماه یکسوم خاک عراق را بهدست آورد؛ موصل و بخش عمدهای از استان عنبر را تصرف کرد. سپس قواهای بسیج عمومی (PMF) و دیگر نیروهای زمینی، بههمراه نیروی هوایی ائتلاف به رهبری ایالات متحده، سرزمین را پس گرفتند و ساختار سرزمینی دولت اسلامی را نابود کردند.
کمپین طولانی واشنگتن علیه دولت ایران پس از انقلاب، تصویر منطقهای ایالات متحده را بهعنوان موتور فرقهگرایی تغییر نداد. در دههٔ ۱۹۸۰، ایالات متحده صدام را در جنگ هشتسالهاش علیه جمهوری اسلامی ایران حمایت کرد. چند دهه بعد، واشنگتن در حالی که نیروهای سعودی به سرکوب قیام شیعه در بحرین کمک میکردند، در سال ۲۰۱۵ دوباره به ریاض با بمبها، اطلاعات و سوختگیری هوایی در میانه پرواز یاری داد؛ این حمایت در زمان آغاز جنگ علیه جنبش حوثی شیعه زیدی در یمن بود. هر یک از این درگیریها دلایل فراتر از مذهب داشتند؛ اما بارها واشنگتن شرکای و سیاستهایی را برگزید که روایت واحدی از منطقه را تقویت میکرد: نظام سنی بهپشتیبانی ایالات متحده در مقابل چالشگران شیعه.
واشنگتن اکنون به علی الزیدی، نخستوزیر جدید عراق که مورد حمایت ترامپ است، تکیه میکند تا نیروهایی را که از دور آخر خشونت فرقهای برآمدهاند، تا تاریخ ۳۰ سپتامبر خلع سلاح کند. آن روز گذشت و شبهنظامها از خلع سلاح امتناع کردند. الزیدی خود شیعه است، اما سیاست شیعه عراق بهطور عمیق بین جناحهای همسو با دولت ایران و جریانهای ملیگرایانهای که نسبت به تهران مشکوکاند و مایل به همکاری با واشنگتن هستند، تقسیم شده است. او به جریان دوم تعلق دارد؛ اگرچه مهلت خلع سلاح را به ژوئن ۲۰۲۷ موکول کرده، اما تأکید کرده که خلع سلاح غیرقابل مذاکره است. اکنون این جناحها به بنبست رسیدهاند: خلع سلاح شبهنظامهایی که بیشتر به دولت ایران پاسخ میدهند تا به عراق و به روابط واشنگتن با دولت فعلی عراق یا تجمیع کنترل امنیتی تحت رهبری الزیدی اعتماد ندارند.
قواهای بسیج عمومی (PMF)؛ سازمان سرپناهی که شامل جناحهای همسو با دولت ایران چون بدر، کتائب حزبالله و حرکت نجابا، بههمراه واحدهای همسو با دولت عراقی است، در سال ۲۰۱۴ پس از آنکه آیتالله العظمی علیالسنتی، شخصیت قدرتمند شیعه عراقی، فتوأ «جهاد دفاعی» صادر کرد و از تمام عراقیها خواست تا در برابر دولت اسلامی بایستند، شکل گرفت. دو سال بعد، PMF بهصورت رسمی به نیروهای امنیتی عراق پیوست.
علیالسنتی که در ماه اوت نود و شش ساله شد، هرگز آن فتوا را پس نگرفت؛ اما همچنین هرگز دربارهٔ سرنوشت آن پس از رفتن خود یا معنای سیاسیاش اظهار نظری نکرده است؛ پرسشی دربارهٔ جانشینی که بر تمام بحث خلع سلاح سایه افکنده است.
رهبران PMF به آن تاریخچهٔ تأسیس بهعنوان مدرکی برای مشروعیت سازمان و محدودیتهای دولت اشاره میکنند. به گفته سخنگوی موهنَد ال‑عقابی، امنیت عراق «در یک لحظه فرو میریزد» اگر این گروه هزاران موضعی را که در سراسر عراق داشته، رها کند.
Post #1953
18