‏🔴 ۲/۳

‏📌 چکیده

پس از هفته‌ها تردید درباره وضعیت امنیتی در دریای سرخ، عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه در چارچوب پیمان مکه، توافق‌نامه امنیتی متقابل را فعال کردند و نیروهای خود را برای مقابله با حملات حوثی‌ها در عربستان مستقر می‌سازند. این نخستین بار است که پیمان مکه، که شبیه مادهٔ ۵ ناتو عمل می‌کند و هر حمله را به‌عنوان حمله‌ای به تمام طرف‌های پیمان محسوب می‌کند، به کار گرفته می‌شود. بر اساس این توافق، ترکیه می‌تواند پس از بیش از یک قرن برای اولین بار نیروهای خود را در شبه‌جزیره عربستان جنوبی مستقر کند؛ این اقدام پس از سال‌ها انتظار ترکیه برای بازگشت به یمن و پس از اظهارات رجب طیب اردوغان در سال ۲۰۱۵ درباره امکان حمایت لجستیکی صورت می‌گیرد.

پس از هفته‌ها تردید در پی وخامت وضعیت امنیتی در دریای سرخ، عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه (Türkiye) سرانجام موافقت کردند تا تحت توافق‌نامه امنیتی متقابل، پیمان مکه، «اقدامات بازدارندگی» را فعال سازند.

طبق این توافق، پاکستان و ترکیه موافقت کردند تا «نیروها را به سرعت مستقر کنند» در عربستان سعودی و به مقابله با حملات شورشیان حوثی یمن بپردازند.

این نخستین باری است که «پیمان مکه»—که در ماه اوت امضا شد—به کار گرفته می‌شود.

«The committee agreed to activate collective deterrence measures, within the framework of the Alliance, in response to the attacks and all those responsible for them,» گفت خالید بن سلمان، وزیر دفاع عربستان سعودی.

پیمان مکه بندی برای دفاع متقابل دارد که شبیه مادهٔ ۵ ناتو است؛ به‌طوری‌که هر حمله مسلحانه علیه یک کشور، به‌عنوان حمله‌ای به هر سه کشور محسوب می‌شود.

طبق این توافق، آنکارا می‌تواند برای اولین بار پس از بیش از یک قرن، نیروهای خود را در شبه‌جزیره عربستان جنوبی مستقر سازد.

آخرین باری که سربازان ترکیه در یمن خدمت کردند، در سال ۱۹۱۹ تحت حاکمیت عثمانی بود. پس از شکست عثمانی‌ها در جنگ جهانی اول، آنکارا موافقت کرد تا پادگان‌های خارج از آناتولی را بر پایهٔ آتش‌بس مودروس واگذار کند.

پس از آتش‌بس امضا شده بین عثمانی‌ها و کشورهای متفقین در سال ۱۹۱۸، پادگان‌های عثمانی در یمن یکی‌یکی به نیروهای بریتانیایی تسلیم شدند.

بنابراین، فعال‌سازی پیمان مکه می‌تواند باعث بازگشت نیروهای ترکیه به شبه‌جزیره عربستان جنوبی پس از بیش از یک قرن شود.

در واقع، اگرچه پیمان مکه تنها در سال ۲۰۲۶ امضا شد، ترکیه بیش از یک دهه در انتظار فرصتی برای بازگشت به یمن بوده است.

در سال ۲۰۱۵، هنگامی که عربستان سعودی برای اولین بار به‌صورت نظامی در یمن علیه شورشیان حوثی مداخله کرد، رئیس‌جمهور رجب طیب اردوغان گفت: ««Depending on the course of events, we may consider providing logistical support.»»

اما آنکارا نباید زود جشن بگیرد، چرا که تاریخ درسی تلخ برای ترکیه‌ها دارد.

امپراتوری قدرتمند عثمانی زمانی بر سه قارهٔ آسیا، آفریقا و اروپا حکومت می‌کرد؛ سه مکان مقدس اسلام شامل مکه، مدینه و اورشلیم را در اختیار داشت؛ و قلمرو وسیعی در سرزمین‌های اروپایی بالکان و جنوب اروپا کنترل می‌کرد.

با این حال، عثمانی‌ها هرگز نتوانستند قبایل زیدی یمن—که نیاکان تاریخی شورشیان حوثی امروز هستند—را به‌طور کامل تحت تسلط درآورند.

در واقع، یمن اغلب به‌عنوان «قبرستان آناتولی» یا «قبرستان سربازان عثمانی» شناخته می‌شد.

یمن – قبرستان ترکی‌ها (عثمانی‌ها)

ویکتوریا کلارک در کتاب یمن: رقص بر سر مارها (۲۰۱۰) می‌نویسد که تا دههٔ ۱۸۹۰ یمن پیش از این به‌عنوان «قبرستان ترکی‌ها» در طول کارزارهای احمد فیضی پاشا شناخته می‌شد.

او همچنین نقل قولی از یک مقام عثمانی آورد: ««Yemen has become now the graveyard of Muslims and money.»»

روزنامه‌نگار و نویسنده ترکیه‌ای مصطفی بالبی کتاب خود را با عنوان «Türkler Mezarlığı Yemen» (قبرستان ترکی‌ها) نامید.

در واقع، توصیف یمن به‌عنوان «قبرستان سربازان ترکیه‌ای» موضوعی مکرر در حافظه تاریخی عثمانی (ترکی) است.

یمن ترکی‌سوی (Yemen Türküsü) ترانهٔ مشهور فولکلور ترکی است که به‌عنوان مرثیه‌ای تراژیک برای سربازان عثمانی که در طول جنگ جهانی اول به یمن رفتند و هرگز بازنگشتند، شناخته می‌شود.

ترانهٔ فولکلور دیگری دشواری‌های سربازان عثمانی در یمن را به یاد می‌آورد و به ترکیه‌ایی‌هایی که به یمن رفتند اما بازنگشتند، ادای احترام می‌کند.