‏💠 ۳/۸

لی یوان می‌گوید ایالات متحده به‌دلیل حسادت به چین رنج می‌برد. سرمایه‌گذاران فناوری به جدیدترین مدل‌های هوش مصنوعی چین می‌نگرند. متخصصان انرژی از تسلط صنعتی چین در حوزهٔ باتری و انرژی خورشیدی شگفت‌زده می‌شوند. خبرنگاران و تحلیل‌گران پس از سفرهای خود، اغلب با تمجیدهای چشم‌به‌راه دربارهٔ سامانه‌های حمل‌ونقل درخشان و توان مهندسی چین بازمی‌گردند. در همین حال، سیاستمداران و مفسران، گسترش ناوگان دریایی و آزمایش‌های موشکی چین را با سخنان شی جین‌پینگ دربارهٔ «احیای بزرگ ملت چین» ترکیب می‌کنند و تصویری یکپارچه می‌سازند: دولتی قدرتمند که استراتژی عظیمی برای صعود قرن بیست و یکم خود به‌کار می‌گیرد.

در مقایسه با سیرک سیاسی واشنگتن و کسالت در بقیهٔ آمریکا، این جلوه‌های سطحی ثروت و قدرت چین اغلب به نتایج کلی دربارهٔ مسیرهای ملی منجر می‌شود. اما با نگاه دقیق‌تر می‌بینیم پکن نیز در حال تجربهٔ فرسایش عمیق سیاسی است — اما این فرایند شبیه آنچه در واشنگتن می‌گذرد، به‌نظر نمی‌رسد. چون نظام چین به‌طور سفتی تحت کنترل است، سقوط به حاکمیت شخصی‌گرای یک‌نفره‌گی نه در قالب مواجهه‌های تلویزیونی تفرقه‌انگیز، نه در توطئه‌های ناپایدار در شبکه‌های اجتماعی توسط رهبر اصلی به چشم نمی‌آید. تحول پکن به‌جای سر و صدا، به‌صورت ساکت اما به همان اندازهٔ مهم رخ می‌دهد. در دو دههٔ گذشته، حزب کمونیست چین (CCP) به‌طور فزاینده‌ای به‌دور یک نفر می‌چرخد. شی جین‌پینگ در سال ۲۰۱۸ محدودیت‌های قانونی دورهٔ ریاست‌جمهوری خود را حذف کرد و در کنگرهٔ بیستم حزب در سال ۲۰۲۲ رده‌های بالای حزب را پاک‌سازی کرد و آن‌ها را با حامیان و دستیاران وفادار خود پر کرد. پاکسازی‌های مشابه به‌طور منظم رده‌های بالای نیروهای نظامی چین را تکان می‌دادند و در سال ۲۰۲۶ با برکناری ژانگ یوشیا (Zhang Youxia)، ژنرال ارشد منتخب خود، به نقطه‌ای رسیدند که شی عملاً تنها در رأس خدمات مسلحانهٔ چین می‌ماند.

شی جین‌پینگ قرار است در سال ۲۰۲۷ دورهٔ پنج‌سالهٔ چهارم خود به‌عنوان دبیر کل حزب را آغاز کند و هنوز نشانه‌ای از جانشین خود در سال ۲۰۳۲، زمانی که ۷۹ ساله خواهد شد، نشان نداده است. رهبری پیر و منزوی خطر اشتباهات سیاستی را در چین، همانند ایالات متحده، افزایش می‌دهد. اما سقوط چین از یک دولت کارآمد تکنوکراتیک به حاکمیت مادام‌العمر یک خودکامهٔ پیر، واقعیتی اساسی دربارهٔ مسیر دو کشور را نشان می‌دهد: بر خلاف چین، ایالات متحده هنوز می‌تواند مسیر متفاوتی را انتخاب کند — در انتخابات میانی ۲۰۲۸ و هر چند سال یک‌بار پس از آن. سیاست چین در مقابل، بسیار ساکن‌تر است.

تا دههٔ ۲۰۴۰، چین ممکن است هر ساله ده میلیون نفر جمعیت خود را از دست بدهد.

از مهم‌ترین نکات می‌توان گفت که فضای سیاسی خفه‌کننده‌ای که شی جین‌پینگ ایجاد کرده، توانایی پکن را برای پاسخ به مشکلات نوظهور همانند نسل‌های پیشین کاهش می‌دهد. در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰، رهبران چین تحت رهبری دنگ شیاوپینگ با اجرای اصلاحات روستایی که تمام ایدئولوژی اقتصادی مائویستی را بازنویسی کرد، دوره رشد سریع کشور را آغاز کردند. ژائو شوکای، یکی از مقامات کلیدی حزب که در این اصلاحات مشارکت داشت، می‌گوید توانایی پکن برای این کار به میزان «باز بودن ساختار سیاسی، هم در روابط قدرت سطح بالا و هم در حوزه ایدئولوژیک» وابسته بود. در همان دوره انعطاف‌پذیری، رهبران حزب به مقامات کارآمد و توانمند اختیار دادند تا با جسارت به چالش‌های اقتصادی دیگر بپردازند؛ برای مثال، دبیر کل حزب کمونیست چین، جیانگ زیمین، ژو رونگ‌جی را در سال ۱۹۹۴ مأمور بازنگری نظام مالیاتی کرد تا مالیات مرکزی چین را مستحکم‌تر سازد.