مردی برای ساختن

▪️محسن خلیلی‌عراقی امروز، ۱۷ مهر ۱۴۰۵، چشم از جهان فروبست. مردی که نامش با صنعت، کارآفرینی و پایداری گره خورده بود. درگذشت او، فقدان یکی از چهره‌های ماندگار صنعت ایران است. صنعتگری که زندگی‌اش نشان می‌داد ساختن یک کارخانه، تنها آغاز راه است و هنر بزرگ‌تر، زنده نگه داشتن آن در روزگار دشوار و سپردنش به نسل‌های بعد است.

▪️ خلیلی‌عراقی، متولد ۱۳۰۸، در خانواده‌ای رشد کرد که کار و ابتکار در آن جایگاهی ویژه داشت. پدرش، محمود خلیلی، از پیشگامان صنعت ایران بود و محسن در کنار او راهی را آغاز کرد که به شکل‌گیری بوتان انجامید. پدر و پسر، در گازهایی که بر فراز چاه‌های نفت می‌سوختند، فرصتی برای بهبود زندگی مردم دیدند. حاصل این نگاه، گسترش استفاده از گاز مایع و سپس تولید وسایل گازسوز بود که صنعت را به زندگی روزمره خانواده‌های ایرانی پیوند زد.

▪️ او از نسلی بود که صنعت را مسیری برای آبادانی کشور می‌دانست. فعالیت در تشکل‌های صنعتی و تلاش برای تقویت همکاری میان تولیدکنندگان، بخش دیگری از کارنامه‌اش بود. در این نگاه، پیشرفت یک کارخانه از سرنوشت دیگر بنگاه‌ها جدا نبود و دفاع از تولید، به همکاری و سازمان‌یافتگی صنعتگران نیاز داشت.
زندگی حرفه‌ای او البته بدون رنج نبود. پس از انقلاب، بخشی از سهام بوتان با حکم مصادره مواجه شد و خانواده خلیلی سال‌ها برای بازپس‌گیری آن تلاش کردند. بنا بر شنیده‌های من، محسن خلیلی ۲۵۴ بار در دادگاه حضور یافت تا شرکت خود را پس گرفت. او و شرکایش برای حفظ شرکت و پرداخت حقوق کارگران، حتی املاک شخصی خود را فروختند. این ایستادگی، یکی از روشن‌ترین فصل‌های زندگی اوست.

▪️در سال‌های پایانی نیز دغدغه توسعه از ذهنش دور نشد. بخشی از دارایی‌هایش را وقف پژوهش صنعتی کرد و با شکل‌گیری بنیاد توسعه صنعتی محسن خلیلی‌عراقی، از مطالعه درباره چالش‌های صنعتی شدن ایران پشتیبانی کرد. حمایت از پژوهش اقتصاددانان، ادامه همان مسیری بود که دهه‌ها پیش در کارگاه و کارخانه آغاز کرده بود. تلاشی برای پیدا کردن راه‌های ساختن ایرانی آبادتر.

از صمصم قلب درگذشت مهندس خلیلی را به خانواده گرامی و دوستان ایشان تسلیت می‌گویم.

روحشان شاد و یادشان گرامی

☑️ محسن جلال پور

@mohsenjalalpour