‏برای شما که شاید سال‌ها بعد این روزها را بخوانید،
‏نمی‌دانم ایرانِ ما در کتاب‌های شما چگونه تعریف خواهد شد.
‏شاید چند صفحه باشد درباره موشک‌ها، تحریم‌ها، تأسیسات، مذاکرات، تهدیدها، حکومت، مخالفان حکومت، قدرت‌های منطقه و قدرت‌های بزرگ.
‏شاید روی نقشه‌ای نشانمان بدهند؛ تکه‌ای رنگ میان خلیج فارس و دریای خزر، با چند فلش قرمز و آبی که از این طرف به آن طرف کشیده شده‌اند.
‏اما من می‌خواهم پیش از آنکه ایران برای شما تبدیل به نقشه شود، چیزی را بدانید:
‏ما اینجا زندگی می‌کردیم.
‏صبح‌ها بوی نان سنگک در بعضی کوچه‌ها می‌پیچید. کسی با دمپایی تا نانوایی می‌رفت و با دو نان داغ برمی‌گشت، یکی را همان سر کوچه تا می‌کرد تا نسوزاندش.
‏راننده اسنپ هنوز از گرانی بنزین و قیمت دلار حرف می‌زد. مسافر عقب ماشین جوابش را می‌داد.
‏مادرها در گروه خانوادگی می‌پرسیدند: «همه خوبین؟»
‏بعد همان مادر، پنج دقیقه بعد عکس گلدان شمعدانی‌اش را می‌فرستاد.
‏کسی وسط جلسه اداره یواشکی قیمت ارز را نگاه می‌کرد.
‏کسی در صف داروخانه نسخه مادرش را در دست داشت.
‏کسی دنبال کفش مدرسه بچه‌اش بود.
‏کسی جلوی میوه‌فروشی هندوانه‌ای را بلند می‌کرد، وزنش را حدس می‌زد و دوباره سر جایش می‌گذاشت چون گران بود.
‏کسی در مترو خوابش برده بود.
‏کسی برای اولین قرارش نیم ساعت زودتر رسیده بود و وانمود می‌کرد منتظر کسی نیست.
‏کسی از پشت فرمان برای ماشین جلویی بوق می‌زد و همان چند دقیقه بعد، وقتی پیرمردی می‌خواست از خیابان رد شود، می‌ایستاد.
‏کسی عصر جمعه دلش گرفته بود.
‏کسی برای شام سبزی خوردن می‌شست.
‏کسی کنار سینک آشپزخانه ظرف‌ها را می‌شست و از اتاق دیگر صدای اخبار می‌آمد.
‏زندگی ما همین بود.
‏همین چیزهای کوچک.
‏همین چیزهایی که از ارتفاع سی هزار پا دیده نمی‌شوند.
‏وقتی کشورت تبدیل به «پرونده» می‌شود، کم‌کم یاد می‌گیری میان خبرهای بزرگ، دنبال سرنوشت همین چیزهای کوچک بگردی.
‏یک نفر هزاران کیلومتر دورتر می‌گوید:
‏«ما ایران را به عصر حجر برمی‌گردانیم.»
‏برای او یک جمله است.
‏برای یک خانواده ایرانی ممکن است یعنی اینکه مادر بپرسد: «بنزین بزنیم؟»
‏پدر بگوید: «آره، بد نیست باک پر باشه.»
‏کسی دو بسته آب بیشتر بخرد.
‏کسی داروی فشار خون پدرش را برای یک ماه اضافه تهیه کند.
‏کسی پاسپورت‌ها را از کشوی پایین کمد بیرون بیاورد و تاریخ اعتبارشان را نگاه کند.
‏کسی به خواهرش در شهر دیگری زنگ بزند و خیلی عادی بپرسد: «شماها خوبین؟»
‏و هر دو وانمود کنند منظور خاصی ندارند.
‏برای من ایران همین فاصله میان «همه گزینه‌ها روی میز است» و آن دستی است که شب، بی‌دلیل، مدارک خانواده را در یک پوشه می‌گذارد.
‏همین فاصله میان ژئوپلیتیک و کشوی کمد.
‏می‌گویند حمله «دقیق» است.
‏اما زندگی دقیق نیست.
‏زندگی در ایران یعنی پیرزنی که صبح زود برای گرفتن نوبت آزمایشگاه آمده.
‏یعنی پدر و مادری که عصر در پارک روی نیمکت نشسته‌اند و بچه‌شان با دوچرخه دورشان می‌چرخد.
‏یعنی بوی برنجی که دم کشیده.
‏یعنی چایی که بیش از حد روی سماور مانده و پررنگ شده.
‏یعنی صدای قاشق در استکان.
‏یعنی تخمه شکستن جلوی تلویزیون.
‏یعنی کسی که کنترل را برمی‌دارد و میان خبر و فوتبال مردد می‌ماند.
‏یعنی دختری که جلوی آینه موهایش را مرتب می‌کند و از مادرش می‌پرسد این پیراهن بهتر است یا آن یکی.
‏یعنی پسری که برای سربازی‌اش دنبال پارتی می‌گردد.
‏یعنی دانشجویی که باید پایان‌نامه‌اش را تحویل بدهد و در همان حال هر نیم ساعت خبرها را تازه می‌کند.
‏یعنی معلمی که فردا صبح باید سر کلاس حاضر شود، حتی اگر شب تا سه صبح بیدار بوده.
‏یعنی پرستاری که شیفت شب دارد و در خانه به بچه‌اش می‌گوید: «مامان صبح برمی‌گرده.»
‏یعنی مغازه‌داری که صبح کرکره را بالا می‌دهد، حتی اگر شب قبل صدای انفجار شنیده باشد.
‏یعنی مردی که جلوی مغازه همسایه می‌ایستد و جمله همیشگی را می‌گوید: «چه خبر؟»
‏و جواب می‌شنود: «سلامتی.»
‏همان «سلامتی» ایرانی که گاهی یعنی هیچ چیز خوب نیست، ولی هنوز ایستاده‌ایم.
‏ما درباره حکومت خودمان هم حرف می‌زدیم.
‏در اسنپ.
‏سر میز شام.
‏در مهمانی.
‏در گروه واتساپ خانواده.
‏گاهی با احتیاط.
‏گاهی با خشم.
‏گاهی با شوخی.
‏یکی می‌گفت همه‌چیز تقصیر اینهاست: آخوندها.
‏یکی جواب می‌داد دنیا هم ول‌کن ما نیست.
‏یکی بحث را عوض می‌کرد و می‌گفت: «بابا ولش کن، غذا سرد شد.»
‏زندگی سیاسی در ایران همیشه فقط سخنرانی و تظاهرات و بیانیه نبود.
‏گاهی سیاست همین بود که قیمت روغن را با ماه قبل مقایسه کنی.
‏همین که بفهمی دارویی که همیشه بوده، این بار نیست.
‏همین که حساب کنی شهریه مدرسه را چطور بدهی که تازه مجازی است.
‏همین که دوستت بگوید برای مهاجرت وقت سفارت گرفته.
‏همین که یکی بگوید می‌روم و دیگری جواب بدهد: «من نمی‌تونم پدر و مادرم رو تنها بذارم.»
‏ایران پر از همین تصمیم‌های نیمه‌تمام بود.