🔸سلسله یادداشت‌های «تفسیرِ "في ظلال القرآن" سید قطب؛ تفسیر قرآن یا تکفیر‌نامه؟!» (۲)/ فرسته‌ی ۲ از ۲

3️⃣ هم‌سان‌سازیِ اطاعتِ مدنی با عبادتِ شرعی

به نظر می‌رسد سید قطب در این فراز از تفسیرش در پی آن است تا اطاعتِ مدنی در دولت‌ها و جوامعِ دوران مدرن در کشور‌های اسلامی و عمل به قوانین موضوعه در این سرزمین‌ها – که از دید قطب مصداق تن‌دادن به حاکمیت غیر خداست - را با پرستشِ غیر خدا هم‌سان‌سازی کند. قطب در ادامه تصریح می‌کند که این شکل از پیروی و اطاعت، عبادتی شرک‌آمیز است که صاحبش را به‌طور کامل از پرستش خدا و از دین اسلام خارج می‌سازد. چنین کوششی از جانب قطب نیز زمینه‌ساز تکفیر جوامع و دولت‌های مسلمان (و نه تکفیر اعیان) شده است.

4️⃣ بی‌توجهی به «اضطرار جوامع اسلامی» و تفاوت آن با «شریعت‌سازیِ مستقل از خداوند» در گفتمان قُطب

چنان‌چه پیش از این گفته شد، احبار و راهبان به تحریف و تبدیل و دگرگونی عامدانه‌ی دین و شریعت اقدام ورزیده و پیروانشان نیز بی‌توجه به هشدار‌ها و نشانه‌ها، به پیرویِ کورکورانه از ایشان پرداختند. حال آن‌که جوامع و دولت‌های اسلامی در دوران مدرن، نه‌تنها ادعایِ مقامِ تشریعِ مستقل از خداوند را ندارند، بلکه عمدتا از باب اضطرار به دلیل مواجهه‌ی مستقیم و آشکار با امرِ واقع، می‌کوشند تا با جمعِ میانِ دین و شریعت و شیوه‌ی حکم‌رانی، دشواری‌ها و ناساز‌گاری‌ها را به حد‌اقل برسند. حتی در سکولار‌ترین خوانش‌ها و زاویه‌دار‌ترین تبیین‌هایِ دینی/ اسلامی نسبت به خوانشِ اسلام‌گرایانِ حَرَکی، عمدتا ادعای صاحبانِ آن‌ خوانش‌ها بر تلاش برای ارائه‌ی تبیینی دینی اما متناسب با شرایط روز استوار است، نه مقابله با اصل دین و شریعت.

▪️فرسته‌‌ی اوّل: (این‌جا)

🆔 @FarshidSharafi | فرشید شرفی