صداهای پنهان گذشته: اسکیزوفرنی یا الهام خدایان.


👁حدود صد تا صد و پنجاه هزار سال پیش، زمانی که انسان‌های اولیه از آفریقا به سرزمین‌های ناشناخته مهاجرت می‌کردند، نشانه‌های اولیه اسکیزوفرنی در میان آنها پدیدار شد. مغز انسان پیچیده‌تر می‌شد و توانایی‌هایی مانند زبان و خلاقیت شکل می‌گرفت. ژن‌هایی مانند NPAS3 و ZNF804A به ارتباطات عصبی پیچیده‌تر کمک کردند که برای تفکر اجتماعی و خلاقیت مفید بود، اما در برخی افراد، به توهم و باورهای غیرواقعی منجر شد.
این ژن‌ها به خویشاوندان سالم امکان خلاقیت بیشتر یا مقاومت در برابر بیماری‌های عفونی را می‌دادند و در جمعیت ماندگار شدند.

👻در جوامع شکارچی-گردآورنده، افرادی که توهم داشتند گاهی نقش ویژه‌ای به عنوان شمن یا واسطه با دنیای ارواح پیدا می‌کردند.
آنها صداهایی می‌شنیدند یا تصاویری می‌دیدند که دیگران نمی‌دیدند، و این تجربیات را به عنوان پیام‌هایی از ارواح یا خدایان تفسیر می‌کردند. این افراد داستان‌هایی تعریف می‌کردند که قبیله را متحد می‌کرد، آیین‌هایی برای شکار موفق یا درمان بیماری‌ها برگزار می‌کردند و به حفظ فرهنگ و هویت گروه کمک می‌کردند. مثلاً، شمن ممکن بود ادعا کند که روح حیوان راهنمایی برای یافتن شکار به او داده، یا با داستان‌هایش ترس قبیله از بلایای طبیعی را کاهش دهد. این نقش‌ها، به‌ویژه در جوامع کوچک ارزش اجتماعی بالایی داشت و افراد مبتلا را از طرد شدن نجات می‌داد و جایگاه رهبری پیدا می‌کردند.

🔴شواهد تاریخی برای این نقش‌ها محدود اما معنادار است. مطالعات انسان‌شناسی، مانند کارهایی که در مقاله American Journal of Psychiatry سال ۲۰۲۰ ذکر شده، نشان می‌دهد که در جوامع اولیه، رفتارهای شبیه اسکیزوفرنی گاهی با نقش‌های معنوی مرتبط بود.
🔴همچنین، بررسی‌های قوم‌نگاری از قبایل بومی مدرن، مانند قبیله‌های آفریقایی یا بومیان استرالیا، نشان می‌دهد که شمن‌ها اغلب علائم خفیف روان‌پریشی مانند توهم داشتند.

🟢در مصر باستان، حدود سه هزار و پانصد سال پیش، پاپیروسی ایبِرس( پزشکی) از حالاتی شبیه جنون سخن می‌گوید که به علائم اسکیزوفرنی شباهت دارد.
🟢در یونان باستان، حدود چهارصد سال پیش از میلاد، از بیمارانی نوشته اند که صداهای غیرواقعی می‌شنیدند.
🟢 در قرون وسطی، در سال ۱۶۷۷ در انگلستان، مردی به نام جان گزارش شد که صداهای شیطانی می‌شنید و فکر می‌کرد شیطان او را تعقیب می‌کند، یکی از قدیمی‌ترین توصیف‌های دقیق اسکیزوفرنی.
🟢 در قرن نوزدهم، امیل کرپلین این علائم را از دیگر بیماری‌های روانی جدا کرد و در سال ۱۹۱۱،اویگِن بلولر اصطلاح اسکیزوفرنی را ابداع کرد.

مطالعات ژنتیکی، مانند مقاله Nature Mental Health سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهد این ژن‌ها به تنظیم سیناپس‌های مغزی کمک می‌کنند که برای خلاقیت ضروری‌اند، اما در برخی افراد به اختلال منجر می‌شوند.

اسکیزوفرنی بخشی از داستان تکامل ماست، نشانه‌ای از پیچیدگی ذهن انسان که از انسان‌های اولیه تا امروز همراه ما بوده است.

🦖 @Evolution_iran