➕استفن جی گولد، دیرینه‌شناس و زیست‌شناس تکاملی دانشگاه هاروارد، با عنوان «تکامل به‌عنوان واقعیت و نظریه».
او توضیح می‌دهد که تکامل هم‌زمان واقعیت است و نظریه. واقعیت‌ها داده‌های جهان هستند و نظریه‌ها ساختارهایی از اندیشه‌اند که آن داده‌ها را توضیح می‌دهند. در زبان روزمره گاهی «نظریه» را چیزی ناقص یا پایین‌تر از واقعیت می‌پندارند، اما در علم این‌گونه نیست. قانون بیشتر یک الگوی تکرارشدنی را توصیف می‌کند، در حالی که نظریه توضیح می‌دهد چرا و چگونه آن الگو رخ می‌دهد.
➕ انتشارات دانشگاه فنی ماساچوست و آثار جان بیتی، فیلسوف زیست‌شناسی، استدلال می‌کنند که در زیست‌شناسی تکاملی نمی‌توان به سادگی از «قانون» سخن گفت. دلیل اصلی این است که تعمیم‌های زیستی به تاریخ و شرایط ویژه وابسته‌اند. اگر تاریخ حیات روی زمین کمی متفاوت پیش می‌رفت، بسیاری از قواعد زیستی امروز وجود نداشتند. بنابراین تکامل ماهیتی تاریخی و وابسته به شرایط دارد و مانند قوانین جهان‌شمول فیزیک نیست که به یک تاریخ خاص وابسته نباشند.
➕ دانشگاه میشیگان غربی، بر پایه گزارش فرهنگستان ملی علوم آمریکا، و همچنین دانشگاه ایالتی کالیفرنیا در فولرتون، سه مفهوم را از هم جدا می‌کنند: واقعیت یک مشاهده است که بارها تأیید شده است. قانون یک تعمیم توصیفی است درباره نحوه رفتار جنبه‌ای از جهان طبیعی در شرایط بیان‌شده. نظریه یک توضیح جامع و مستدل درباره جنبه‌ای از جهان طبیعی است که می‌تواند شامل واقعیت‌ها، قوانین، استنباط‌ها و فرضیه‌های آزمون‌شده باشد. این منابع تأکید می‌کنند که در علم، نظریه‌ها با انباشت شواهد به واقعیت تبدیل نمی‌شوند؛ بلکه نظریه‌ها نقاط پایانی علم هستند.
قوانین توصیفی‌اند و نظریه‌ها توضیحی؛ هر دو معتبرند و هر دو می‌توانند با اکتشافات جدید تغییر کنند.
دانشگاه فنی ماساچوست نشان می‌دهد که در بالاترین سطوح آموزش عالی، تکامل به‌عنوان یک نظریه علمی تدریس و تحلیل می‌شود، نه به‌عنوان یک قانون ساده.
پس قانون و نظریه دو ابزار متفاوت برای دو کار متفاوت‌اند. قانون یک الگوی تکرارشدنی را توصیف می‌کند، اما نظریه توضیح می‌دهد چرا و چگونه آن الگو رخ می‌دهد. تکامل قانون نیست، چون یک توصیف ساده از یک الگوی ثابت نیست؛ بلکه چارچوبی توضیحی، تاریخی و وابسته به شرایط است برای فهم اینکه حیات چگونه و چرا در طول زمان دگرگون می‌شود.
تکامل هم‌زمان واقعیت است، چون تغییر موجودات و جمعیت‌ها مشاهده می‌شود، و نظریه است، چون توضیح می‌دهد این تغییرات با چه سازوکارهایی رخ می‌دهند. نظریه بودن تکامل به معنای ضعف یا حدس و گمان نیست؛ نشان‌دهنده جایگاه آن به‌عنوان یکی از قوی‌ترین و جامع‌ترین ساختارهای توضیحی در علم است. نظریه هیچ‌وقت قانون نمی‌شود و این ضعف آن نیست؛ نظریه با آزمایش‌های مکرر تأیید و اصلاح می‌شود و به حقیقت نزدیک‌تر می‌گردد.
مطالعه بیشتر؛
1. Stephen Jay Gould, "Evolution as Fact and Theory," *Discover Magazine*, May 1981. (Gould was a professor of evolutionary biology at Harvard University.)
2. John Beatty, "The Evolutionary Contingency Thesis," published by MIT Press. (This chapter argues that there are no biological laws because biological generalizations owe their truth to contingent evolutionary events.)
3. National Academy of Sciences, *Teaching About Evolution and the Nature of Science*. (The definitions of fact, hypothesis, law, and theory discussed from Western Michigan University are based on this report.)
4. California State University, Fullerton — course materials on the nature of science, distinguishing among fact, law, and theory in evolution.
5. MIT OpenCourseWare, "Evolution and Society" (course number STS.009). The course provides a conceptual and historical introduction to scientific theories of evolution.
🦖 @evolution_iran