The Folly of Fools: The Logic of Deceit and Self-Deception in Human Life
رابرت تریورز در کتاب خود به بررسی نقش دروغ و خودفریبی در زندگی انسان می‌پردازد و نشان می‌دهد که این رفتارها نه تنها در سطح فردی بلکه در سطح جمعی نیز پیامدهای گسترده‌ای دارند.
او در بخشی از کتاب به روابط عاشقانه اشاره می‌کند و توضیح می‌دهد که مردان معمولاً برای جلب توجه شریک خود وعده‌های وفاداری یا موفقیت بیشتری از واقعیت می‌دهند و زنان نیز برای جذاب‌تر جلوه کردن سن، ظاهر یا احساسات خود را متفاوت نشان می‌دهند. به باور تریورز، اگر همه دروغ‌ها در ابتدای رابطه گفته نمی‌شد، بسیاری از روابط شاید هرگز شکل نمی‌گرفتند.در فصلی دیگر، تریورز به دین و خودفریبی جمعی می‌پردازد و مذهب را نمونه‌ای بارز از دروغ پذیرفته‌شده جمعی معرفی می‌کند. باورهای دینی اغلب از نظر علمی یا تجربی قابل اثبات نیستند، اما با توجه به تعداد زیادی از افراد که آن‌ها را باور می‌کنند، به واقعیتی اجتماعی تبدیل می‌شوند.
🔻مذهب می‌تواند انسجام اجتماعی را افزایش دهد، زیرا وقتی جامعه‌ای یک داستان مشترک را باور دارد، همکاری و اعتماد میان افراد تقویت می‌شود.
🔻همزمان، همین باورها می‌توانند ابزاری برای کنترل و بهره‌کشی نیز باشند و نهادهای دینی یا سیاسی از آن‌ها برای مشروعیت دادن به قدرت یا توجیه جنگ استفاده کنند.
«تریورز تاکید می‌کند که هیچ دروغی به اندازه دروغی که خود فرد به آن ایمان داشته باشد پایدار نیست و مذهب نمونه‌ای کلاسیک از این پدیده است.»
تریورز سه نمونه از خودفریبی مذهبی را بررسی می‌کند:
✔️باور به زندگی پس از مرگ که ترس از مرگ را کاهش می‌دهد و انسان‌ها را به پذیرش ریسک‌های بیشتر تشویق می‌کند.
✔️مناسک قربانی‌گری که در بسیاری از فرهنگ‌ها به عنوان راهی برای رضایت خدایان انجام می‌شد و انسجام گروهی را تقویت می‌کرد.
✔️ و برتری‌جویی مذهبی که ادیان خود را تنها حقیقت معرفی می‌کنند و دیگر مذاهب را دروغین می‌دانند، امری که وفاداری پیروان را افزایش می‌دهد.
این نمونه‌ها نشان می‌دهند که انسان‌ها با فریب خود واقعیت اجتماعی ایجاد می‌کنند که در سطح جمعی کارکرد دارد، حتی اگر از منظر علمی فاقد پشتوانه باشد.تریورز نمونه‌ای تاریخی از خودفریبی جمعی را در جنگ ویتنام بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که دولت آمریکا چگونه خود را فریب داد. رهبران سیاسی و نظامی باور کردند که جنگ برای دفاع از آزادی است و پیروزی نزدیک است، در حالی که شواهد واقعی شکست‌های نظامی و هزینه‌های انسانی سنگین را نشان می‌داد. این خودفریبی به آن‌ها اجازه داد همان روایت را به مردم منتقل کنند و میلیون‌ها آمریکایی پذیرفتند فرزندان خود را به جنگی بی‌ثمر بفرستند.ترکیب دروغ و خودفریبی بسیار قوی‌تر از دروغ ساده است؛ دروغی که خود فرد نیز بدان باور داشته باشد، پیام را قابل اعتمادتر و متقاعدکننده‌تر می‌کند.
جنجالی‌ترین بخش کتاب حمله مستقیم تریورز به مذهب و سیاست است و توضیح این نکته که چگونه خودفریبی در این حوزه‌ها می‌تواند پیامدهای انسانی فاجعه‌آمیز داشته باشد.
ایده نویسنده این است که خودفریبی یک ترفند تکاملی برای بهبود توانایی دروغ‌گویی است، زیرا برای فریب دیگران ابتدا باید خودمان را فریب دهیم و این منطق تکاملی یکی از عوامل موفقیت انسان در رقابت‌های اجتماعی به شمار می‌رود.
#Self_Deceptio
#Robert_Trivers
🦖 @Evolution_iran