رسمالخط (ڕێنۊس) کوردی به صورت خلاصه و ساده:
زبان کوردی را با 35 حرف نمایش میدهند که عبارتند از:
ئـ، ا، ب، پ، ت، ج، چ، ح، خ، د، ر، ڕ، ز، ژ، س، ش، ع، غ، ف، ڤ، ق، ک، گ، و، وو، ۆ، ۊ، ل، ڵ، م، ن، ه، هـ ، ی، ێ.
شیوهی نگارش الفبای کوردی بدین قرار است:
1- اگر همزه "ئـ" قبل از حرف صدادار قرار گیرد بدین شکل نوشته میشود: ئاو (آب)، ئاگر (آتش)، ئوتاق (اتاق)، ئازا (سالم)، ئیلام ( ایلام) و...
2- در رسمالخط کوردی فتحه ( َ) به صورت (ه/ـه) نوشته میشود: سهر (سَر)، دهر (دَر)، پهلهوهر (پرنده)، سهراو (سراب) و...
3- در رسمالخط کوردی ضمه ( ُ) به صورت (و) نوشته میشود: کورد (کُرد) ئوتاق (اُتاق)، فورم ( فُرم) و...
نکته: در برخی گویشهای زبان کوردی مانند سورانی از حرف " ۆ" برای نمایش نوعی ضمه کشیده استفاده میشود که در کوردی کلهری و ایلامی و... تلفظ نمیگردد.
4- در رسمالخط کوردی حرفی برای کسره ( ِ) در نظر گرفته نشده است و با توجه با دانستن ضمه و فتحه نیازی به نمایش کسره به صورت حرف مستقل نیست. برای مثال: بِرد (بُرد)، کرد (کَرد) و...
5- در رسم الخط کوردی واو کشیده که به صورت "او" تلفظ میشود بدین شکل "وو" مکتوب میگردد: جادوو (جادو)، بوور (رنگ خاکستری)، جوور (مانند) و...
6- در رسمالخط کوردی به ویژه شاخه جنوبی آن واجی وجود دارد که تلفظ آن ترکیبی از "ی" و "و" میباشد که به صورت "ۊ" نوشته میشود: نۊر (نور)، سۊر (عروسی)، خۊن (خون) و...
7- در رسمالخط کوردی "یای مجهول" به صورت "ێ" نوشته میشود: تێر (سیر)، شێر (شیر جنگل)، شێوه (شمایل)، ئێواره (عصر)، ژنێ (زنی) و...
8- در رسم الخط کوردی دو گونه "ر" وجود دارد، یکی را "ر" سبک میگویند همچون تلفظ آن کلماتی مانند: دهر (در)، واران (باران)، دار (درخت) و...
و دیگری را "ر" سنگین که تلفظی نسبتا مشدد دارد و بدین شکل (ڕ) نوشته میشود: جاڕ (زمین درو شده)، شەڕ (جنگ)، خهڕگ (خاک) و...
نکته: در زبان کوردی تمام کلماتی که با حرف "ر" شروع میشوند از نوع "ڕ" سنگین هستند: ڕەزا (رضا)، ڕێوار (رهگذر)، ڕێ (راه) و...
9- در رسمالخط کوردی دو گونه لام وجود دارد که یکی را "ل" سبک یا بدون نشانه مینامند: لهیلا (لیلا)، لاواز (لاغر، ضعیف)، لار (کج)، پهل (شاخه) و... و دیگری را لام سنگین مینامند که بدین صورت ( ڵ) نوشته میشود: کاڵ (نارس)، کەڵ (کل کوهی)، پەڵ (سنگ درشت) و...
10- در رسم الخط کوردی به جای سه حرف "ظ، ض، ذ" تنها از حرف "ز" استفاده میشود: مەزڵووم (مظلوم)، زڕات (ذرت)، زەرب (ضربت) و...
11- در رسم الخط کوردی به جای هر دو حرف "ط، ت" تنها از "ت" استفاده میشود: تهماکار (طمعکار)، تڵا (طلا)، تووتی (طوطی) و...
12- در رسم الخط کوردی به جای هر سه حرف "ص، ث، س" تنها از حرف "س" استفاده میشود: سهبوور (صبور)، سندووق (صندوق)، سواو (ثواب) و...
شیوهی نگارش مابقی حروف در رسم الخط کوردی همانند نوشتار آنها در فارسی میباشد.
@Eisfaa
Post #6
131