تجربه‌های گذشته نشان می‌دهد که گران شدن بنزین معمولاً باعث تندتر شدن شتاب رشد دلار داخلی می‌شود، نه کند شدن آن. این موضوع چند علت مشخص دارد:

گران شدن بنزین باعث بالا رفتن هزینه حمل‌ونقل، تولید و توزیع کالاها می‌شود.
این افزایش هزینه به‌سرعت به تورم عمومی منتقل می‌شود، و چون تورم ارزش ریال را کاهش می‌دهد، تقاضا برای دلار بیشتر می‌شود. به‌عبارت ساده هرچقدر تورم بیشتر شود، مردم برای حفظ ارزش پولشان بیشتر به خرید دلار رو می‌آورند.

در ایران، بازار ارز به‌شدت تحت‌تأثیر انتظارات است. وقتی دولت قیمت بنزین را گران می‌کند، فعالان اقتصادی انتظار دارند که قیمت بقیه کالاها هم بالا برود. خیلی‌ها برای جلو زدن از موج تورم، زودتر دلار می‌خرند. این رفتار جمعی باعث می‌شود دلار سریع‌تر رشد کند.

اگر گران شدن بنزین بدون اصلاح ساختار مصرف یا افزایش تولید سوخت انجام شود، دولت همچنان باید بنزین وارد کند یا یارانه بدهد.
در سال‌هایی مثل ۱۳۹۸ و ۱۳۸۹، بعد از گران شدن بنزین، دولت با فشار ارزی روبه‌رو شد و بازار دلار نوسان شدید پیدا کرد. کسری بودجه و چاپ پول برای جبران هزینه‌ها، خودش به رشد نرخ دلار دامن می‌زند.

در اقتصادهایی که مردم به دولت اعتماد کامل ندارند، هر تصمیمی که هزینه زندگی را بالا ببرد (مثل گرانی بنزین)، معمولاً باعث افزایش ناگهانی تقاضا برای دلار و طلا می‌شود؛ چون مردم احساس ناامنی اقتصادی می‌کنند.

اگر هم‌زمان با گرانی بنزین، دولت بتواند با سیاست‌های پولی جدی (مثل کنترل نقدینگی، افزایش نرخ بهره، یا عرضه ارز) انتظارات تورمی را مهار کند، ممکن است رشد دلار موقتاً آرام شود اما در عمل، چنین هماهنگی معمولاً در ایران ضعیف بوده و تأثیر کوتاه‌مدت است.

@ehsanviews