بانک شهر اخیراً مزایده‌ای بزرگ به ارزش تقریبی ۲۲ هزار میلیارد تومان برای فروش املاک خود برگزار کرده است. اما از میان ۹۵ رقبه ملکی ارائه‌شده، تنها ۳ رقبه به ارزش ۴۸ میلیارد تومان موفق به جذب خریدار شدند. یعنی بیش از ۹۹/۸ درصد از املاک بانک بدون مشتری باقی مانده‌اند. این آمار هولناک نه‌تنها رکود شدید بازار مسکن را نشان می‌دهد، بلکه سؤالات مهم‌تری را هم پیش می‌کشد: اصلاً چرا یک بانک این‌همه ملک دارد؟ وظیفه بانک چیست؟ و آیا این وضعیت یکی از ریشه‌های تورم در بازار مسکن نیست؟

بانک شهر تنها نمونه‌ای از حجم گسترده دارایی‌های ملکی بانک‌ها در کشور است. کافی‌ست نگاهی به نبش خیابان‌ها، میدان‌های اصلی، یا مراکز تجاری در شهرهای بزرگ بیندازیم؛ به‌ندرت پیش می‌آید در لوکیشن‌های طلایی شهری، مالک یا بهره‌بردار ملک، یک شخص حقیقی باشد. اکثراً بانک‌ها هستند.

سؤال کلیدی این است که این بانک‌ها چگونه و از چه منابعی چنین حجم عظیمی از املاک را در اختیار گرفته‌اند؟ پاسخ مشخص است: منابع مالی بانک‌ها عمدتاً از سپرده‌های مردم تأمین می‌شود. به بیان ساده، سرمایه‌ای که باید در خدمت توسعه، اشتغال، و رفاه عمومی باشد، به خرید ملک، تجمیع زمین، و سرمایه‌گذاری در بازار غیرمولد هدایت شده است.

بانک‌ها چگونه عامل تورم در بازار املاک شدند؟
۱. انجماد سرمایه
ورود بانک‌ها به بازار املاک موجب انجماد منابع مالی در دارایی‌های غیرمولد شده است. این در حالی است که بانک‌ها باید نقش تأمین‌کننده اعتبار برای تولید، صنعت و کسب‌وکارها را ایفا کنند.

۲. ایجاد تقاضای کاذب
خرید و نگهداری انبوه املاک توسط بانک‌ها باعث افزایش قیمت کاذب و افزایش انتظارات تورمی در بازار مسکن شده است. این اتفاق مخصوصاً در شهرهایی مانند تهران اثر مستقیمی بر افزایش قیمت ملک دارد.

۳. افزایش شکاف طبقاتی
افزایش قیمت ملک، به‌ویژه در نقاط استراتژیک شهری، باعث شده دسترسی عموم مردم به مسکن دشوارتر شود. از طرف دیگر، سود بانک‌ها از این تورمِ خودساخته، هیچ منفعتی برای مردم ندارد.

طبق اصول و مأموریت‌های بانکی، بانک‌ها باید در خدمت فعالیت‌های اقتصادی مولد باشند. اما در عمل، به دلیل نبود نظارت کافی یا ضعف در اجرای قوانین محدودکننده سرمایه‌گذاری در دارایی‌های ثابت مانند ملک، بانک‌ها به یکی از بازیگران اصلی بازار املاک تبدیل شده‌اند.

راهکار چیست؟
ممنوعیت ورود بانک‌ها به خرید و نگهداری املاک غیرضروری
افزایش مالیات بر دارایی‌های ملکی بلااستفاده بانک‌ها
هدایت منابع بانکی به سمت تولید و صنعت
شفاف‌سازی عمومی درمورد دارایی‌های بانک‌ها و مأموریت آن‌ها

وقتی بانک‌ها از مسیر اصلی خود خارج می‌شوند و به جای تأمین مالی تولید، به شغل مَلّاکی روی می‌آورند، نتیجه چیزی جز رکود، تورم، و نارضایتی عمومی نیست. نخستین گام برای ساماندهی بازار مسکن باید بازگرداندن بانک‌ها به نقش واقعی‌شان باشد.

@ehsanviews