در حالی که معادلات انرژی در اوراسیا با سرعت در حال تحول است، ترکمنستان به‌تدریج خود را به عنوان یکی از قطب‌های استراتژیک گاز طبیعی منطقه تثبیت می‌کند. این کشور که چهارمین دارنده بزرگ ذخایر گاز طبیعی در جهان محسوب می‌شود، اخیراً با امضای توافقی چندجانبه با شرکت سرمایه‌گذاری انرژی ابوظبی (XRG) و پتروناس مالزی، گام مهمی در جهت تنوع‌بخشی به مسیرهای صادراتی و کاهش وابستگی به بازار چین برداشته است.

بر اساس این قرارداد، شرکت XRG که در سال ۲۰۲۳ با دارایی اولیه ۸۰ میلیارد دلار تأسیس شد، ۳۸٪ از سهام میدان گازی فراساحلی ترکمنستان را در دریای خزر به دست آورده و وارد همکاری بلندمدتی با شرکت دولتی ترکمن‌گاز شده است. پتروناس سهم کنترلی ۵۷ درصدی را حفظ کرده و دولت ترکمنستان نیز مالک ۵٪ باقی‌مانده است. این میدان با تولید روزانه بیش از ۱۱ میلیون مترمکعب گاز، در زمره پروژه‌های کلیدی منطقه خزر به شمار می‌رود.

اهمیت ژئوپلیتیکی این معامله فراتر از ابعاد اقتصادی آن است؛ امارات متحده عربی با چنین سرمایه‌گذاری‌هایی در آسیای مرکزی، جایگاه خود را به‌عنوان یک بازیگر جهانی در سیاست انرژی تقویت می‌کند. طبق گزارش آژانس بین‌المللی انرژی (IEA)، تقاضای جهانی برای گاز طبیعی تا سال ۲۰۳۰ همچنان روند افزایشی خواهد داشت و بخش مهمی از این رشد از بازارهای آسیایی خواهد آمد.

در سوی دیگر، ترکمنستان نیز با تمرکز بر توسعه میادین جدید مانند گالکینیش و پروژه راهبردی خط لوله TAPI، به دنبال کاهش ریسک‌های ناشی از وابستگی به مشتری واحد (یعنی چین) است. طبق داده‌های بانک جهانی، بیش از ۷۰ درصد صادرات گاز ترکمنستان در حال حاضر به چین انجام می‌شود – عددی که سیاست‌گذاران این کشور در تلاش برای متعادل‌سازی آن هستند.

از منظر فنی، مشارکت شرکت‌هایی مانند XRG و پتروناس با فناوری‌های پیشرفته خود، می‌تواند به نوسازی زیرساخت‌های استخراج و بهینه‌سازی بهره‌برداری از ذخایر کمک کند؛ مسئله‌ای که سال‌ها یکی از موانع توسعه‌یافته این صنعت در ترکمنستان بوده است.

ترکمنستان در صورت اجرای موفق این برنامه‌ها، نه تنها به یک صادرکننده مهم گاز طبیعی، بلکه به یک کریدور انرژی چندجهته تبدیل خواهد شد که شرق و غرب را به یکدیگر پیوند می‌دهد. در چشم‌انداز جدید انرژی اوراسیا، این کشور بیش از هر زمان دیگر در مسیر تبدیل‌شدن به یک شریک استراتژیک برای منطقه و جهان قرار گرفته است.

@ehsanviews