⚖️ تفاوت «حق شفعه» و «اخذ به شفعه»

یکی از اصطلاحاتی که گاهی به جای یکدیگر به کار می‌روند، «حق شفعه» و «اخذ به شفعه» هستند؛ در حالی که از نظر حقوقی، این دو یک مفهوم نیستند.

🔹 حق شفعه چیست؟
حق شفعه، یک حق قانونی است که در شرایط مقرر قانون برای شریک ایجاد می‌شود. مطابق ماده ۸۰۸ قانون مدنی:
«هرگاه مال غیرمنقول قابل تقسیمی بین دو نفر مشترک باشد و یکی از دو شریک حصه خود را به قصد بیع به شخص ثالثی منتقل کند، شریک دیگر حق دارد قیمتی را که مشتری داده است به او بدهد و حصه مبیعه را تملک کند.»
بنابراین، پس از تحقق شرایط قانونی، برای شریک باقی‌مانده حقی ایجاد می‌شود که به موجب آن می‌تواند سهم فروخته‌شده شریک خود را تملک کند.

🔹 اخذ به شفعه چیست؟
اخذ به شفعه در واقع اعمال و اجرای حق شفعه است؛ یعنی شریکی که دارای حق شفعه است، با پرداخت ثمنی که مشتری در معامله پرداخته، از حق خود استفاده کرده و سهم فروخته‌شده را تملک می‌کند.

🔹 مثال ساده:
فرض کنید «الف» و «ب» در یک زمین غیرمنقولِ قابل تقسیم، شریک باشند. «ب» سهم خود را به «ج» می‌فروشد.
در این حالت، اگر سایر شرایط قانونی وجود داشته باشد:
✅ برای «الف» حق شفعه ایجاد می‌شود.
اگر «الف» تصمیم بگیرد از این حق استفاده کند و ثمنی را که «ج» به «ب» پرداخت کرده به او بدهد و سهم فروخته‌شده را تملک کند، این اقدام اخذ به شفعه نام دارد.

📌 بنابراین:
حق شفعه = حقی که برای شریک ایجاد می‌شود.
اخذ به شفعه = اعمال آن حق و تملک سهم فروخته‌شده.

🔸 نکته مهم:
حق شفعه با «اخذ به شفعه» یکی نیست؛ حق شفعه منشأ اختیار شریک است و اخذ به شفعه نحوه استفاده از آن اختیار.
همچنین مطابق ماده ۸۰۹ قانون مدنی، اگر بنای ملک و درخت بدون زمین فروخته شود، حق شفعه وجود نخواهد داشت؛ بنابراین برای تشخیص وجود حق شفعه، باید شرایط قانونی آن به‌دقت بررسی شود.

https://t.me/edalatmandegarr
⚖️ عدالت ماندگار