🌿 ۲۲ ایول (ژوئیه = تیر آیی‌نین ۳۱ده) ۱۸۷۵ ده #اکینچی قزئتی ایلک آنا دیللی قزئت اولاراق نشر اولور
✍️ #آذربایجان آیدینلانما دؤورونون ایلکینده فتحعلی آخوندزاده‌نی، اورتاسیندا « #اکینچی»لری، سونوندا ایسه «ملانصرالدین»چی‌لری گؤروروک. بونلار آنا دیللی یازان نماینده‌لردیر. بوگروپلاشمانی دؤورون معین ائدیجی شخص و یا آخیملاری ایله آدلاندیرماق او معنادا دئییل کی بونلاردان سونرا، باشقالاری‌نین تاثیری اولمامیشدیر. بونلارین ایچینده معین آیدین‌لاری دا یئرلشدیرمک اولار. اونلارین بعضی‌لرینه اشاره ائدیرم: آخوندزاده گروپو آذربایجان آیدینلانماسی‌نین ایلکین گروپو اولاراق عباسقلی باکیخانوف، قاسیم‌بی ذاکیر، ایکینجی یعنی «اکینچی»لر گروپونا حسن‌بی زردابی، سیدعظیم شیروانی، محمدباقر خلخالی، و اوچونجو یعنی ملانصرالدین‌چی‌لر گروپونا جلیل محمدقلیزاده، میرزه‌علی‌اکبر صابر، معجز شبستری و... داخیل ائتمک اولار. بونلارین ایچریسینه فارس دیلینده یازان آیدینلاریمیزی او جومله‌دن: زین‌العابدین مراغه‌ای، طالبوف تبریزی و باشقالارینی دا ایسته‌سک آرتیراق، آیدینلانمانین سون دورومونا آرتیرماق اولار. بونلاردان ایلک و سونونجولار، داها چوخ کولتورل و انتئلئکتوال دوشونجه‌یه اوستونلوک وئریرلر. اورتادا قالانلار ایسه، داها چوخ صنایع‌لشمه و اقتصادی حرکت‌لره. بونلاری اثرلریندن ده سئزمک اولار: اکینچی‌لر عمومیتله فابریکالار حاقدا، تجاری علاقه‌لر و اقتصادی آلوئرچیلیکله ماراقلانیرلار. حتتا بعضا تعلیم تربیه حاقدا یازدیقدا دا، بو استقامتی آرخادا ساخلامیرلار. و یاخود طالبوف تبریزی‌نین علمی‌کیتابلاری، سؤزونو ائتدییمیز اؤزللیک‌لری قاوراییرلار. مشروطه دؤورونون یئنیچی‌لرينه عاید اولان طالبوف، یئنی‌لیین اساسینی علمين ماهيتيني دَييشيدیريب گليشمه‌سي ايله باغلي بيلير. اونون فيكرينجه علم، عنعنه‌چی‌‌لييندن ال گؤتورمه‌لي و يئني ايلكه‌لرله و چاغين گئديشاتي ايله ايره‌ليله‌مه‌لي‌دير.
آذربایجان دوشونجه آخاری‌نین دَییشیلمه‌سینده ایلک آیدینلانما متفکرلری‌نین اؤنملی رولو واردیر. بونلار، ایره‌لیله‌مه‌نین ضیددینه اولان بوتون شابلونلاشمیش ساحه‌لرین قورولوشونو پوزماق ایسته‌ییرلر. اونلارین دوشونجه‌لری سیستماتیک اولماسا دا اساس ساحه‌لره او جومله‌دن: تحصیل (اؤرنک اوچون «اکینچی» قزئتینده گئدن مباجثه‌لر) دینی خورافه‌لردن آرینماق (م.ف. آخوندزاده، ح. زردابی، ج.محمدقلیزاده)، علمی دیل یاراتماق (علی‌بَی حسین‌زاده، زردابی،...)، عموم‌کوتله خئیرینه اولان اساسی و اجتماعی قانونلار یاراتماق (حاجی زین‌العابدین مراغه‌ای، زردابی)، تجروبی علم‌لری انکشاف ائتدیرمک (طالبوف تبریزی، زردابی)،... توخونورلار. بو متفکرلر آیدینلانما متفکرلری اولاراق عنعنه‌وی قورولوشون[ساختار سنتی] دَییشیلمه‌سینده و مدرن‌لشمه‌دؤورونه کئچید آلماسیندا اؤنملی رول اویناییرلار.
👇👇👇
#آذربایجان_شعرینده_مدرنیزم کیتابیمدان صص ۶-۴۵
https://telegram.me/dusharge
Post #860
442