استانبولدا بیر قادین وارمیش آدی نوستالژی
#همت_شهبازی
استانبولدا بیر قادین رومانی، حادثه‌لر حکایه‌سی یوخ، دویغولار حکایه‌سیدیر. حادثه‌لر، بورادا رول اوینامیر. داها دوغروسو آکتیو حادثه یوخدور. اولایلاشما جریانی بلکه ده صیفیر حددینده‌دیر. بونلارین یئرینه، بول-بول دویغولارین سوژئت‌لنمه جریانی، هم اثرین شعرسل نقل ائتمه‌سینه، هم ده مونولوقا طرف یؤنلمه‌سینه سبب اولور. ایلک آندان تحکیه‌چی ایله کاراکتئر بیرلشیر. کیتاب الینده اولان کاراکتئرله تحکیه‌چی عینی اولور. یازیچی مونوگرافی یازیر. گؤزونون اؤنونده دوران کیمسه‌نین الینده کی کیتابین ایچیندن واراقلانیر اونون حیاتی (ص 16). یازیچی ایلک باشلانغیجدا کاراکتئرلری تانیتدیرارکن اؤزونو اونون الینده اولان کیتابین ایچینده گؤرور. بو، او دئمکدیر کی بیز رومان حاقدا رومان اوخویاجاغیق، بیر اوست‌رومانلا (فرارمان) قارشی‌قارشییا گله‌جه‌ییک. (ص13).
روماندا اوچ تحکیه‌چی (باخ ص 65) وار: کیشی تحکیه‌چی، قادین تحکیه‌چی و اوخوجو تحکیه‌چی (بونا یازار تحکیه‌چی ده دئمک اولار).
«هر ایکیسینی دینله‌ییرم» (ص55) جومله‌سیندن بللی اولور کی روماندا تحکیه‌چی قادین، تحکیه‌چی کیشی، تحکیه‌چی یازار واردیر. بیر باشقا و بلکه دقیق نوقطه‌ی نظردن دئمک اولار کی بو جومله «اوخوجو تحکیه‌چی»نین سؤزودور. «قارشیسیندا کی قادینا «استانبولدا بیر قادین»ین حکایه‌سینی اوخویور» (ص81) جومله‌سیندن بئله چیخیر کی بوتون رومانین بوتونلویونو تشکیل ائدن دؤرد حکایه‌نی چئوره‌ین تئما، سوژئت خطی و یازی اوسلوبو «استانبولدا بیر قادین» کیتابینی اوخویان اوخوجو تحکیه‌چی طرفیندن سؤیله‌نیلیبدیر. باشقا سؤزله کیتابین اساس تحکیه‌چیسی اوخوجودور. بونو کیتابین سونوندا بیلیریک. استانبولدا بیر قادین رومانی‌نین سونونا گلدیکده اوخوجونون دا روماندا اشتراک ائتدییی درحال بللی اولور. بو زامان اوخوجو رومانین ایچینده اولماسیندان هویوخور. چونکی او، بو آندا اؤزونون حیاتینی رومان شکلینده یازیلیب کیتاب اولدوغونو و سونرا دا اونو اوخودوغونو دویور. بئله‌لیکله کیتابا باشقا بیر تحکیه‌چی یعنی اوخوجو تحکیه‌چی کاراکتئری ده آرتیریلیر. من دئیردیم کی اثرده گئدن تحکیه‌چی‌لر، اوخوجو تحکیه‌چی تمثالیندا بیرلشیر؛ بوتؤولشیر.
استانبولدا بیر قادین رومانی‌نین اساس موتیولریندن بیری سیاحت و گزینتی‌دیر. اثرده بوتون تحکیه‌چی‌لر گل‌گئتده‌دیر. بو سیاحت، ایکی فرقلی فضادا ایکی فرقلی دونیانی گؤستریر. بیری تحکیه‌چی‌نین حال حاضیردا مجبوری سورگون دوشموش یاشادیغی نؤقطه یعنی خارجی بیر اؤلکه‌نین گمی، پارک، موزئی و شهرلری‌نین (استانبولون) کوچه‌لرینده‌دیر. بو گزینتی داها چوخ کانکرئت بیر دونیانین گزینتیسی‌دیر. بو کانکرئت گزینتی اونلاری خیالی داها دقیق دئسک نوستالژیک بیر گزینتی‌یه چیخاریر. او دا آرخادا قویدوغو ا‌ؤلکه‌سی‌نین آجی-آغریلی و بعضا سئوگی ایله یاناشی گونلری‌دیر. استانبولدا گزرکن اونلاری بیز حقیقی بیر گزینتیده گؤروروک. حال بو کی، دوغما اؤلکه‌لرینده کی خیالی گزینتی‌لری نوستالژیک گزینتی‌دیر. بو نوستالژیک گزینتی، قهرمانلاردا سفیل‌لیک دویغوسونو اویادیر. دیدرگین دوشموش انسانلارین خوش آنلارینی یاشایا بیله‌جک‌لری حیسینی یاشادیر. آنجاق بئله اولمور. خوش آنلاری یاشاماق یئرینه، اؤزلریندن آسیلی اولمایاراق دیدرگین‌لیک نصیب اولدوغونا شاهید اولوروق. اثرده انسانلارین طالع‌لری مقایسه‌لی شکیلده توتوشدورولور. بونون آردیندا بیز انسانلارین «یالقیزلیغا» دا چولغالادیقلارینی گؤروروک. تحکیه‌چی‌لر هر نه قدر ده اؤزلری‌نین سئوگی ماجرالاریندان، یا دا بیرگه اولدوقلاری مکاندان دانیشیرلارسا، یا دا هر بیر یولدا، ماغاردا بیر بیری ایله ال اله وئریب گزیرلرسه، یئنه ده بونلارین هامیسی بیر نوستالژی کیمی اؤزونو گؤستریر (ص52). بونلار کئچمیشده اولوب بیتن آنلاردیر، خاطیره‌لردیر. ایندی ایسه اونلارین نصیبی یالنیز و یالنیز یالقیزلیق و دیدرگین‌لیکدیر (صص40 و 41).
آنا دیلیمیزده یازیلان رومان، شاعیرانه و آخارلی بیر دیل ایله یازیلیبدیر. ایندییه‌دک عرب، فارس و استانبول تورکجه‌سینده یاییلاراق گئنیش اوخوجو ماراغینی قازانمیشدیر بو رومان.
___
#استانبولدا_بیر_قادین (تورکجه رومان)
یازان: علی‌اصغر حقدار
باشگاه ادبیات، استانبول 2016
https://telegram.me/dusharge
Post #873
555