🔴 ارزپاشی و تبعات آن دکتر محمدرضا منجذب

🟡 بر اساس اظهارات دکتر عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، سیاست «ارزپاشی» یا تزریق گسترده ارز به بازار با هدف کنترل نوسانات نرخ ارز اتخاذ شده است. همتی جهش نرخ ارز را ناشی از کمبود منابع ارزی ندانسته و آن را عمدتاً نتیجه انتظارات تورمی، فضاسازی روانی و خروج سرمایه معرفی کرده است. او تأکید کرده که بانک مرکزی برای اثبات توانایی خود، ۲ میلیارد دلار ارز در بازار توزیع کرده است.

در ادامه، نقاط قوت و ضعف این سیاست بر اساس تحلیل‌های کارشناسی بررسی می‌شود:

🟡 نقاط قوت (مزایا)

کاهش التهاب و نوسانات کوتاه‌مدت بازار: تزریق حجم بالای ارز (۲ میلیارد دلار) می‌تواند در کوتاه‌مدت از شدت هیجانات بازار کاسته و از روند بی‌وقفه افزایش قیمت دلار جلوگیری کند. این اقدام با افزایش سمت عرضه، بخشی از تقاضای سفته‌بازانه را وادار به عقب‌نشینی می‌کند.
ایجاد ثبات نسبی و اثر روانی: همتی اعلام کرده که پس از ورود بانک مرکزی به بازار، ثبات نسبی برقرار شده است. این موضوع می‌تواند به عنوان یک ابزار روانی، انتظارات منفی را کاهش دهد و فضای بازار را آرام‌تر کند.
ابزار استاندارد بانک‌های مرکزی: مداخله در بازار ارز و استفاده از ذخایر، یکی از ابزارهای متعارف بانک‌های مرکزی جهان در شرایط بحرانی و برای مقابله با نوسانات شدید است.

🟡 نقاط ضعف (معایب)

اثر موقت و کوتاه‌مدت (مسکن نه درمان): تجربه اقتصادی ایران نشان داده که ارزپاشی به تنهایی درمان پایدار بازار ارز نیست. عرضه بیشتر دلار تنها زمانی اثر ماندگار دارد که در کنار آن، کسری بودجه، رشد نقدینگی، انتظارات تورمی و ضعف تولید نیز کنترل شود. در غیر این صورت، پس از مدتی همان دلار دوباره گران‌تر خواهد شد.
فرسایش ذخایر ارزی و انتقال بحران به آینده: تداوم این سیاست باعث مصرف تدریجی و فرساینده ذخایر ارزی کشور می‌شود. اگر تقاضا همچنان قوی بماند، بانک مرکزی برای دفاع از نرخ هدف ناگزیر به تزریق مداوم ارز خواهد بود که خط مشی کلان را از «مدیریت هوشمند بازار» به «حراج ذخایر ملی» تبدیل می‌کند. این وضعیت مانند فشردن یک فنر است که با کوچک‌ترین شوک بیرونی، جهش قیمتی بزرگ‌تری ایجاد می‌کند.
تشدید شکاف طبقاتی و بی‌عدالتی: یکی از جدی‌ترین انتقادات به طرح فروش ۱۰ هزار دلار به هر کد ملی این است که این ارز عمدتاً به دست قشر متمکن جامعه می‌رسد و قشر متوسط و ضعیف توانایی خرید آن را ندارند. این اقدام باعث انباشته شدن بیش از پیش ثروت ثروتمندان و افزایش فاصله طبقاتی می‌شود.
تضعیف اعتماد به سیاست‌گذار پولی: ناکامی در مهار پایدار نرخ ارز و تکرار وعده‌های بی‌نتیجه می‌تواند اعتماد مردم به سیاست‌های پولی و ارزی دولت را به شدت کاهش دهد. مردم به جای وعده و اعلام رقم ۲ میلیارد دلار، به دنبال ثبات، پیش‌بینی‌پذیری و نتیجه عملی هستند.

🟡 جمع‌بندی

سیاست ارزپاشی که آقای همتی از آن دفاع می‌کند، یک ابزار کوتاه‌مدت برای مدیریت التهاب و نوسانات شدید بازار است. این سیاست می‌تواند مسکن موقت باشد، اما درمان قطعی نیست. نقاط ضعف اصلی آن، فرسایش ذخایر ارزی، انتقال بحران به آینده، تشدید شکاف طبقاتی و ایجاد رانت است. پایداری نرخ ارز در بلندمدت مستلزم اصلاحات ساختاری در اقتصاد کلان، از جمله کنترل تورم، کاهش کسری بودجه، و تقویت تولید و سرمایه‌گذاری مولد است.


🔴 ویدیوی مطلب را از اینجا ببینید


🟡 مطلب مرتبط: عوامل اصلی که باعث کوتاه‌تر شدن دوره‌های سقف‌شکنی دلار شده است

🔴 کانال دکتر منجذب